Viêm họng loét không phải bệnh nan y nhưng lại có thể phát sinh nhiều bệnh lý nguy hiểm khác thậm chí là ung thư. Việc điều trị đúng cách sẽ giúp người bệnh giảm được tình trạng đau đớn cũng như ngăn cản nguy cơ xuất hiện biến chứng. Vậy, nhận biết và điều trị viêm họng loét như thế nào là chính xác nhất?
Viêm họng loét là gì?
Viêm họng loét được hiểu là tình trạng viêm loét xảy ra ở cổ họng có thể kéo dài đến thực quản hoặc dây thanh. Người mắc bệnh lý này cảm thấy khó chịu, đau rát, gặp khó khăn trong hoạt động ăn uống, giao tiếp.
Cổ họng là nút giao thoa giữa đường ăn uống và đường hô hấp của cơ thể. Điều này tạo điều kiện giúp vi khuẩn dễ tấn công người bệnh gây viêm loét cổ họng.
Theo ghi nhận, số người mắc bệnh lý này hay các biến chứng liên quan đang có xu hướng tăng mạnh. Nổi bật phải kể đến như cổ họng bị viêm loét, bệnh viêm loét vòm họng, viêm họng loét miệng…
Dấu hiệu nhận biết viêm họng loét
Bệnh lý này có thể khởi phát ở nhiều đối tượng bao gồm viêm loét họng ở người lớn hoặc trẻ nhỏ. Một số dấu hiệu để nhận biết cổ họng bị viêm loét như sau:
- Họng đau rát, sưng đỏ, cảm thấy khó khăn khi ăn uống và nói chuyện.
- Bị lở miệng, có mùi hôi và nghiêm trọng hơn có thể bị viêm loét họng hoại tử.
- Người bệnh ho nhiều, khàn tiếng hoặc mất tiếng.
- Miệng có vị chua, vị giác thay đổi, dễ nôn hoặc buồn nôn.
- Người bệnh bị mắc họng, xuất hiện cảm giác như có khối u ở họng.
- Cảm thấy đau, tức, nóng rát ngực đi kèm tình trạng sốt cao, bị ớn lạnh.
Các triệu chứng của viêm loét cổ họng dễ bị nhầm lẫn với viêm họng thông thường khiến người bệnh chủ quan, để bệnh diễn biến nặng. Các chuyên gia khuyên rằng, một khi thấy xuất hiện các dấu hiệu người bệnh cần theo dõi kỹ tình trạng sức khỏe và đến cơ sở y tế để có thể chẩn đoán sớm và chính xác nhất.
Nguyên nhân và cách nhận biết viêm họng loét?
Một số nguyên nhân chính thường dẫn đến tình trạng viêm loét cổ họng như:
- Do các vi khuẩn, nấm xâm nhập gây tình trạng viêm nhiễm, đau rát. Nổi bật nhất là trùng nấm Candida khiến gây bệnh tưa miệng hoặc virus Herpangina - nguyên nhân chính của bệnh tay chân miệng khiến vòm họng xuất hiện nhiều mụn nước, lở loét.
- Xuất phát từ các bệnh lý đường tiêu hóa như trào ngược dạ dày, loét dạ dày…
- Sống trong môi trường ô nhiễm khiến bụi bẩn, vi khuẩn có cơ hội tấn công gây bệnh.
- Người bệnh bị ung thư phải sử dụng xạ trị, hóa trị trong thời gian dài.
- Khởi phát do mắc các bệnh lý nền như ung thư vòm họng, hội chứng Behcet…
- Hút thuốc lá thường xuyên khiến cổ họng bị tổn thương, suy yếu, dễ viêm nhiễm, lở loét. Ngoài ra, hút thuốc còn ảnh hưởng xấu đến tất cả cơ quan chức năng khác của cơ thể nhất là hệ hô hấp.
Mức độ nguy hiểm của bệnh viêm họng loét
Viêm họng loét nặng nguy hiểm hơn khá nhiều so với viêm họng thông thường. Nếu không được điều trị, kiểm soát tốt thì tỷ lệ phát sinh biến chứng ở bệnh lý này khá cao. Trong đó, mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào nguyên nhân, cơ địa… của từng người.
Dưới đây là một số biến chứng do bệnh lý viêm loét họng gây ra:
- Suy nhược cơ thể: Người mắc viêm loét họng gặp khó khăn trong việc ăn uống khiến cơ thể không nạp đủ năng lượng. Kết hợp cùng cảm giác đau rát, khó chịu khi cổ họng viêm loét sẽ càng khiến người bệnh dễ mệt mỏi, sút cân, cơ thể suy nhược.
- Áp xe vùng hạ họng: Một số trường hợp viêm loét cổ họng có thể xuất hiện tình trạng sùi loét thành sau họng bên phải, vùng hạ họng có dấu hiệu áp xe. Thông thường, đây là trường hợp viêm loét nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
- Vỡ niêm mạc họng: Nếu để tình trạng bệnh kéo dài sẽ khiến lớp niêm mạc cổ họng bong tróc, vỡ, làm tổn thương nghiêm trọng đến chức năng họng. Trong trường hợp này, người bệnh thấy cổ họng sưng đỏ, đau rát, có mùi hôi khó chịu.
- Nấm họng: Nấm họng xuất hiện khi lớp niêm mạc họng bị tổn thương kéo dài. Bệnh lý này khiến người bệnh đối mặt với các triệu chứng như ngứa cổ, xuất hiện đờm xanh, chảy nước mũi thường xuyên, dễ bị chảy máu ở lưỡi, họng.
- Ung thư vòm họng: Ung thư vòm họng có nguy cơ xuất hiện khi mức độ viêm nhiễm của viêm họng loét trở nặng, kéo dài. Đây là bệnh lý ác tính, nguy hiểm đến tính mạng nên người bệnh cần đặc biệt chú ý.
- Một số bệnh lý khác: Có thể gặp phải như viêm cầu thận, viêm khớp, viêm phổi, viêm màng ngoài tim...
Chẩn đoán viêm họng loét
Bác sĩ sẽ tiến hành chẩn đoán viêm họng loét dựa trên các yếu tố sau:
- Thăm khám lâm sàng: Quan sát họng bằng đèn soi để kiểm tra các vết loét, tình trạng viêm nhiễm.
- Hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ ghi nhận các triệu chứng bạn gặp phải, tiền sử bệnh lý nền (nếu có) và các yếu tố nguy cơ.
- Xét nghiệm (trong trường hợp cần thiết): Xét nghiệm máu hoặc dịch họng để xác định nguyên nhân gây viêm loét (virus, vi khuẩn, nấm...).
Đối tượng dễ mắc viêm họng loét
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm họng loét:
- Thường xuyên bị viêm họng cấp: Người có tiền sử viêm họng cấp nhiều lần trong năm dễ tiến triển thành viêm họng loét.
- Sức đề kháng yếu: Trẻ em suy dinh dưỡng, người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính có hệ miễn dịch suy yếu dễ mắc viêm họng loét.
- Vệ sinh răng miệng kém: Vi khuẩn tích tụ trong khoang miệng có thể lan xuống họng gây viêm loét.
- Chế độ ăn uống thiếu chất: Thiếu hụt vitamin và khoáng chất khiến niêm mạc họng dễ tổn thương.
- Các yếu tố khác: Môi trường nhiều khói bụi, dị ứng, căng thẳng kéo dài...
Lưu ý khi điều trị viêm họng loét phòng ngừa tái phát
Việc chữa bệnh chỉ đem lại tác dụng nếu người bệnh tuân thủ đúng các lưu ý, nguyên tắc trong quá trình điều trị. Bên cạnh đó, điều này còn giúp làm giảm nguy cơ bệnh tái phát gây phiền toái lên cuộc sống sinh hoạt.
Một số lưu ý khi điều trị viêm họng loét như sau:
- Người bệnh cần tránh tuyệt đối việc sử dụng các thực phẩm cay, nóng, có tính axit… khiến tình trạng viêm loét trở nặng.
- Nên sử dụng các món ăn đơn giản, mềm, lỏng… để tránh cọ xát, gây đau rát vùng họng.
- Tránh sử dụng các loại thuốc có khả năng kích thích khiến họng tổn thương trầm trọng hơn như Aspirin, Axit Alendronic…
- Người bệnh thường xuyên súc miệng bằng nước súc miệng diệt khuẩn để vệ sinh khoang miệng, vùng họng.
- Giảm nguy cơ nhiễm trùng họng bằng việc chú ý vệ sinh họng bằng nước muối, nước súc miệng thảo dược… sau và trước khi ăn.
- Người bị viêm loét họng cần hạn chế tiếp xúc, giữ khoảng cách với những người bị ốm, cảm.
- Không sử dụng thuốc lá, rượu, bia hay các chất kích thích khác trong quá trình điều trị bệnh.
- Hạn chế sử dụng các loại thực phẩm, đồ ăn gây áp lực lên dạ dày như đồ cay, thực phẩm chứa nhiều axit, các loại gia vị…
- Xây dựng chế độ nghỉ ngơi hợp lý, không thức khuya hoặc để cơ thể căng thẳng kéo dài.
Ngoài việc tuân thủ những lưu ý trên, người bệnh cũng cần theo dõi những biến chuyển về sức khỏe trong thời gian điều trị. Trong trường hợp bệnh không có tiến triển hoặc phát sinh biến chứng thì cần liên hệ với bác sĩ để có biện pháp can thiệp kịp thời.
Khi nào cần gặp bác sĩ
Trong nhiều trường hợp, viêm họng loét có thể tự lành trong vòng 1-2 tuần. Tuy nhiên, nếu bạn gặp phải các triệu chứng dưới đây cần đi khám bác sĩ:
- Các vết loét họng kéo dài trên 2 tuần và không có dấu hiệu thuyên giảm.
- Đau họng dữ dội, gây khó khăn khi ăn uống, nuốt nước bọt.
- Sốt cao kéo dài trên 38,5 độ C.
- Xuất hiện các hạch ở cổ sưng to, đau nhức.
- Khó thở, thở khò khè.
Viêm họng mãn tính là tình trạng viêm nhiễm dai dẳng ở niêm mạc họng, gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như đau rát họng, ho khan, ngứa họng, khản giọng,... Hiện nay, hoàn toàn có thể chữa khỏi viêm họng mãn tính và cải thiện chất lượng cuộc sống nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.
Viêm họng cấp có thể điều trị bằng nhiều loại thuốc Tây y khác nhau, bao gồm:
- ORS: Bù nước và chất điện giải, đặc biệt khi có sốt.
- Thuốc kháng sinh: Dùng khi viêm họng do vi khuẩn và có sốt, có thể ở dạng uống, tiêm hoặc đặc trị tại chỗ.
- Thuốc kháng viêm, chống dị ứng: Giảm đau, giảm viêm và loại bỏ vi khuẩn.
- Thuốc xịt họng: Chứa kháng sinh, kháng viêm và giảm đau tại niêm mạc họng.
- Viên ngậm: Làm dịu mát, giữ ẩm và giảm đau họng.
- Thuốc súc họng: Tạo môi trường kiềm nhẹ, hạn chế vi khuẩn và giảm viêm.
- Thuốc hỗ trợ ổn định độ pH: Giảm ngứa và rát họng.
- Viêm họng do virus: Thường gây sốt nhẹ hoặc vừa, kéo dài khoảng 2-3 ngày. Trong một số trường hợp, sốt có thể kéo dài đến 5 ngày.
- Viêm họng do vi khuẩn: Sốt thường cao hơn và kéo dài hơn so với viêm họng do virus. Thời gian sốt có thể kéo dài 3-5 ngày, thậm chí lên đến 7 ngày nếu không được điều trị kháng sinh kịp thời.
Để giảm đau và ngứa rát do viêm họng, bạn nên bổ sung các loại đồ uống có tính kháng viêm và giúp làm dịu cổ họng. Một số loại thức uống hỗ trợ điều trị viêm họng như nước vỏ bưởi tươi, trà gừng, nước mật ong, trà Cúc La Mã, nước chanh tươi, nước lá tía tô, sữa nghệ ấm...
Viêm họng CÓ THỂ LÂY LAN qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người bệnh, đặc biệt khi nguyên nhân gây bệnh là virus hoặc vi khuẩn. Bệnh thường lây qua đường hô hấp khi nói chuyện, ho, hắt hơi hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân.
Viêm họng cấp ở trẻ em thường sốt 2-3 ngày, có thể kéo dài 5-7 ngày nếu không điều trị. Sốt trên 10 ngày là dấu hiệu nguy hiểm, cần đi khám ngay.
Cha mẹ có thể điều trị bệnh bằng mẹo dân gian (tỏi, húng chanh, lá hẹ, gừng), thuốc Tây y (kháng sinh, hạ sốt, siro ho) hoặc Đông y (bài thuốc kim ngân, liên kiều...). Mỗi phương pháp có ưu nhược điểm riêng, cần cân nhắc và tham khảo ý kiến bác sĩ.
KHÔNG NÊN uống nước đá khi bị viêm họng. Nước đá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm họng do:
- Vi khuẩn trong nước đá phát triển khiến bệnh trầm trọng.
- Suy giảm sức đề kháng do cơ thể phải huy động năng lượng để điều chỉnh nhiệt độ.
- Tăng tiết dịch nhầy gây suy giảm hệ miễn dịch và dẫn đến các triệu chứng sốt, hắt hơi, chảy nước mũi,...



