Bã Đậu Amidan

Bã đậu amidan là bệnh gì?

Bã đậu amidan (tên tiếng anh là Tonsil Stone) là tình trạng bệnh lý xuất hiện tại hai khối amidan. Dấu hiệu đặc trưng là các khối hạt màu vàng hoặc trắng, có cấu trúc tương tự bã đậu xuất hiện trên bề mặt amidan. Đây được coi là tình trạng mãn tính, việc điều trị tương đối khó khăn và cần nhiều thời gian hơn. 

Nguyên nhân hình thành Bã đậu Amidan

Theo bác sĩ Lê Phương nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do lượng canxi dư thừa và tích tụ tại các hốc amidan gây viêm nhiễm và tạo mủ trắng. Lượng canxi dư có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu do thức ăn và đồ uống hàng ngày. Đồng thời, khi các khối mủ đã hình thành, thức ăn tiếp tục ma sát khiến tình trạng nặng hơn, thậm chí gây hôi miệng

Một số nguyên nhân cần chú ý với tình trạng bã đậu amidan như sau:

• Đặc điểm cấu trúc amidan: Bản thân amidan có cấu trúc nhiều hốc và khe rãnh. Do đó, trong quá trình ăn uống, thức ăn rất dễ vướng lại và tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của vi khuẩn, virus đường hô hấp. Lượng thức ăn tích tụ trong hốc amidan nhiều gây dư thừa canxi, hình thành ổ bã đậu hai bên amidan
• Điều trị các bệnh lý hô hấp không dứt điểm: Người bệnh từng bị viêm amidan nhưng điều trị không dứt điểm, khiến bệnh dễ tái phát và viêm nhiễm nặng hơn.
• Yếu tố thời tiết: Bệnh này thường xuất hiện vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa xuân và mùa đông. Thời tiết thay đổi đột ngột khiến cơ thể không thể thích nghi kịp, do đó tạo điều kiện cho các tác nhân từ bên ngoài xâm nhập và gây bệnh
• Vệ sinh không đúng cách: Không vệ sinh răng miệng hoặc vệ sinh không đúng cách tạo cơ hội cho sự xâm nhập của virus, vi khuẩn và gây ảnh hưởng tại 2 khối amidan.
• Ô nhiễm môi trường: Sinh sống và làm việc trong môi trường nhiều khói bụi hoặc phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất (do tính chất công việc)
• Thói quen ăn uống không tốt: Chế độ ăn uống không đảm bảo dinh dưỡng, ăn nhiều gia vị gây kích ứng hoặc chất kích thích có thể gây suy giảm hệ miễn dịch. Điều này khiến cơ thể dễ bị tấn công bởi các vi khuẩn gây bệnh.

Bã đậu amidan có tự khỏi không? Có nguy hiểm không?

Bã đậu amidan có thể coi là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng tại khối amidan. Đây là một khối vôi hóa hình thành theo thời gian, kích thước tăng dần và gây khó chịu rõ rệt ở người bệnh. 

Theo các chuyên gia y tế nhận định, đây là tình trạng bệnh KHÔNG THỂ TỰ KHỎI mà cần có phác đồ điều trị phù hợp. Do đó, người bệnh không được chủ quan nếu có các dấu hiệu của bệnh. Cần tiến hành khám, điều trị sớm để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Bệnh lý này thuộc các chứng bệnh đường hô hấp trên, do đó một số biến chứng nguy hiểm có thể có như sau:

• Biến chứng tại họng: Người bệnh có thể bị áp xe quanh amidan, viêm mô tế bào amidan,... với biểu hiện viêm nhiễm nặng, đau đớn dữ dội. 
• Biến chứng tai-mũi-họng: Tai mũi họng là các cơ quan liên quan mật thiết với nhau. Viêm amidan lâu ngày khiến người bệnh có thể mắc viêm tai giữa, viêm xoang, viêm mũi tương đối khó chịu
• Biến chứng toàn thân: Nghiêm trọng nhất, người bệnh có thể bị nhiễm khuẩn toàn thân, viêm cầu thận, viêm khớp, các bệnh lý về tim mạch,....

Phương pháp chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán bã đậu amidan đòi hỏi sự chính xác và cẩn thận trong quá trình khám lâm sàng cũng như áp dụng các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán nếu cần. Dưới đây là các bước tiêu chuẩn để chẩn đoán tình trạng này trong lâm sàng:

Khám lâm sàng:

Bác sĩ sẽ tiến hành khám vùng cổ họng, đặc biệt là khu vực amidan, để tìm kiếm sự hiện diện của các hạt bã đậu. Các hạt này thường có màu trắng hoặc vàng và có thể được nhìn thấy trực tiếp qua lỗ amidan sâu. Trong khi khám, bác sĩ sẽ sử dụng đèn pin và dụng cụ nhìn họng để quan sát rõ ràng hơn.

Phỏng vấn bệnh sử:

Bác sĩ hỏi về các triệu chứng mà bệnh nhân đang gặp phải như cảm giác vướng bất thường ở cổ họng, hôi miệng, đau khi nuốt và thường xuyên có cảm giác muốn ho để làm sạch cổ họng. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý của bệnh nhân, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến viêm nhiễm hô hấp, viêm amidan lặp đi lặp lại, hoặc các phản ứng dị ứng.

Sử dụng công nghệ hình ảnh:

Trong trường hợp bã đậu amidan không thể nhìn thấy rõ ràng qua khám ngoài hoặc nếu cần xác định kích thước và vị trí chính xác của các hạt, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chụp hình như X-quang hoặc CT scan vùng cổ. Các phương pháp này giúp phát hiện chính xác các cục bã cũng như đánh giá tình trạng sưng viêm của amidan.

Kiểm tra thử nghiệm phòng thí nghiệm:

Để loại trừ các nguyên nhân khác của các triệu chứng tương tự (ví dụ như viêm nhiễm do vi khuẩn hoặc virus), bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm nước bọt để tìm kiếm dấu hiệu nhiễm trùng hoặc viêm.

Quá trình chẩn đoán giúp bác sĩ lên kế hoạch điều trị phù hợp và kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Đối tượng dễ mắc bã đậu amidan

Nhận biết các đối tượng có nguy cơ cao giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, từ đó giảm thiểu khả năng mắc bã đậu amidan và hạn chế tối đa các triệu chứng khó chịu. Dưới đây là các đối tượng có nguy cơ cao mắc phải tình trạng này:

• Người có cấu trúc amidan đặc biệt: Những người có amidan với nhiều lỗ nhỏ và hốc sâu thường dễ tích tụ các chất thải và vụn thức ăn hơn, từ đó tạo điều kiện cho bã đậu hình thành.
• Người thường xuyên bị viêm họng và viêm amidan: Những tình trạng viêm nhiễm liên tục tại vùng họng và amidan có thể làm tăng nguy cơ bã đậu tạo thành do tế bào chết và mủ tích tụ.
• Trẻ em và thanh thiếu niên: Đây là nhóm tuổi thường xuyên mắc các bệnh về đường hô hấp trên do hệ miễn dịch còn non yếu, dẫn đến tình trạng viêm nhiễm tại amidan thường xuyên hơn.
• Người có thói quen vệ sinh răng miệng kém: Không đánh răng thường xuyên hoặc không sử dụng chỉ nha khoa có thể để lại thức ăn dư thừa trong miệng, là yếu tố thuận lợi cho bã đậu phát triển.
• Người hút thuốc lá và uống rượu: Hút thuốc lá và uống rượu không những làm tổn thương niêm mạc họng mà còn tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển ở amidan.

Lưu ý trong quá trình điều trị và cách phòng ngừa bã đậu amidan

Bã đậu amidan được coi là tình trạng bệnh lý nhiễm trùng tương đối nghiêm trọng. Do đó, chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp người bệnh hạn chế được tình trạng bệnh này và ngăn ngừa các biến chứng liên quan khác. Cụ thể như sau:

• Vệ sinh răng miệng, tai mũi họng hàng ngày bằng phương pháp thích hợp. Có thể dùng nước muối sinh lý (có sẵn hoặc tự pha) để thực hiện việc vệ sinh.
• Chủ động đi thăm khám họng khi thấy có bất kỳ biểu hiện bất thường nào về sức khỏe như:sưng đau, khó nuốt, nghẹn họng,....
• Uống đủ nước mỗi ngày, không để cơ thể thiếu nước và cổ họng bị khô. Không chỉ là nước khoáng, người bệnh có thể uống thêm nước hoa quả, rau củ tươi.

• Mang mặc quần áo phù hợp với thời tiết, đặc biệt giữ ấm cổ họng khi vào thời điểm giao mùa (chuyển từ nóng sang lạnh).
• Điều trị dứt điểm các bệnh lý amidan (nếu có), tránh để bệnh diễn tiến lâu dài sinh bã đậu tại amidan.
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Điều chỉnh chế độ sinh hoạt và nghỉ ngơi hợp lý, tránh để đầu óc căng thẳng, áp lực tâm lý trong thời gian này.
• Duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày để nâng cao sức đề kháng và cải thiện sức khỏe.
• Mang khẩu trang khi đến nơi công cộng hoặc môi trường bị ô nhiễm hóa chất, khói bụi.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Khi thuộc các trường hợp sau, người bệnh cần đến thăm khám bác sĩ chuyên khai Tai Mũi Họng để tránh những biến chứng nguy hiểm:

• Đau họng nặng và kéo dài: Triệu chứng đau họng nghiêm trọng và không giảm đi sau vài ngày, đặc biệt là nếu đau họng đi kèm với sưng và đỏ, có thể bạn đang gặp vấn đề với amidan.
• Sưng và đỏ ở hạch cổ: Amidan vi khuẩn hoặc virus có thể gây viêm nhiễm ở hạch cổ, khiến chúng sưng to và đỏ.
• Khó khăn khi nuốt: Người bệnh gặp khó khăn khi nuốt thức ăn hoặc nước do sưng amidan hoặc do đau họng nặng.
• Triệu chứng của nhiễm trùng: Bã đậu amidan có thể đi kèm với triệu chứng của một nhiễm trùng, bao gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu và đau cơ.
• Nếu bạn là trẻ em hoặc người già: Trẻ em và người già thường dễ bị ảnh hưởng nặng hơn bởi các bệnh nhiễm trùng, do đó, nếu có triệu chứng của bã đậu amidan, việc gặp bác sĩ rất quan trọng hơn.
• Nếu triệu chứng không giảm hoặc trở nên nặng hơn sau một thời gian: Nếu các triệu chứng bã đậu amidam không có sự cải thiện sau vài ngày hoặc nếu chúng trở nên nặng hơn, bạn nên gặp bác sĩ để kiểm tra và điều trị.

Bã đậu amidan là tình trạng bệnh lý hô hấp tương đối nghiêm trọng với nhiều nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần chủ động đi khám càng sớm càng tốt để có hướng xử lý kịp thời. Không tự ý điều trị tại nhà khi chưa rõ nguyên nhân gây bệnh, hạn chế bệnh diễn tiến nghiêm trọng hơn.

• Ngũ Vị Tử
• Bạch Truật
• Bạch Hoa Xà Thiệt Thảo