Viêm Amidan Có Đốm Trắng

Viêm amidan có đốm trắng là gì? Có nguy hiểm không?

Viêm amidan có đốm trắng là tình trạng các hạch amidan (còn gọi là hạnh nhân) - nằm ở phía sau họng của bạn - bị viêm nhiễm và xuất hiện các mảng trắng trên bề mặt. Amidan đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch, giúp chống lại các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường miệng. Tuy nhiên, chính cấu trúc hốc của amidan lại dễ dàng tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus trú ngụ, gây viêm nhiễm.

Mức độ nguy hiểm của viêm amidan có đốm trắng phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Thông thường, viêm amidan do virus thường nhẹ và tự khỏi sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, viêm amidan do vi khuẩn có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm xoang, viêm tai giữa, thấp khớp cấp... nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân amidan có đốm trắng

Sự xuất hiện của các đốm trắng trên amidan là dấu hiệu của tình trạng viêm nhiễm cấp tính hoặc mạn tính. Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp gây ra viêm amidan có đốm trắng:

Nhiễm trùng do vi khuẩn:

• Liên cầu khuẩn beta tan máu nhóm A (Streptococcus pyogenes): Đây là tác nhân gây bệnh lý viêm họng do liên cầu khuẩn (Streptococcal pharyngitis) - một nhiễm trùng đường hô hấp trên do vi khuẩn. Liên cầu khuẩn beta tan máu nhóm A thường lây qua đường hô hấp do tiếp xúc với người bệnh qua các giọt bắn nhỏ trong không khí khi họ ho hoặc hắt hơi. Triệu chứng thường gặp bao gồm sốt cao đột ngột (38-39 độ C), đau họng dữ dội, nhức đầu, mệt mỏi, các hạch bạch huyết cổ sưng to và đau nhức. Bên cạnh đó, trên bề mặt amidan xuất hiện các mủ trắng hoặc vàng, đôi khi có thể liên kết với nhau thành mảng lớn.
• Các loại vi khuẩn khác: Ngoài liên cầu khuẩn beta tan máu nhóm A, một số chủng vi khuẩn khác cũng có thể gây viêm amidan có đốm trắng, chẳng hạn như tụ cầu khuẩn vàng (Staphylococcus aureus) hoặc Haemophilus influenzae. Biểu hiện lâm sàng của các nhiễm trùng do vi khuẩn này thường tương tự với viêm họng do liên cầu khuẩn, nhưng bác sĩ cần tiến hành xét nghiệm để xác định chính xác tác nhân gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp.

Nhiễm trùng do virus:

• Nhiều loại virus đường hô hấp trên như adenovirus, rhinovirus, virus cúm (Influenza virus) cũng có thể gây viêm amidan cấp tính. Triệu chứng thường gặp bao gồm sốt nhẹ, ho, sổ mũi, đau họng. Trong một số trường hợp, có thể xuất hiện các đốm trắng nhỏ trên bề mặt amidan. Tuy nhiên, các đốm trắng do virus thường ít mủ hơn và không liên kết thành mảng lớn so với viêm amidan do vi khuẩn. Bên cạnh đó, các triệu chứng của viêm amidan do virus thường cải thiện trong vòng 7-10 ngày mà không cần điều trị đặc hiệu.

Nấm miệng:

• Nhiễm nấm Candida albicans - thường được gọi là bệnh tưa miệng - cũng có thể gây ra các mảng trắng trên amidan và niêm mạc miệng. Trẻ em, người lớn tuổi, người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc đang sử dụng thuốc kháng sinh kéo dài có nguy cơ cao mắc bệnh tưa miệng. Ngoài các mảng trắng, người bệnh có thể cảm thấy đau rát hoặc khô miệng, khó nuốt. Bác sĩ sẽ dựa vào hình ảnh lâm sàng và kết quả soi tươi để chẩn đoán nấm miệng và kê đơn thuốc kháng nấm dạng uống hoặc dạng bôi tại chỗ.

Các yếu tố khác:

• Các kích thích mạn tính: Hút thuốc lá, thở bằng miệng trong thời gian dài, trào ngược dạ dày thực quản (GERD) có thể gây kích ứng niêm mạc amidan, làm chúng dễ bị viêm nhiễm và hình thành các đốm trắng.
• Mụn viêm amidan (amygdalotonsillar plugs): Những mảnh vụn thức ăn, tế bào chết và các chất nhầy có thể bị mắc kẹt trong các hốc của amidan, tạo thành các cục trắng hoặc vàng gọi là sỏi amidan (tonsilliths). Sỏi amidan thường không gây triệu chứng, nhưng đôi khi chúng có thể gây ra mùi hôi miệng khó chịu.

Lưu ý rằng, việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây viêm amidan có đốm trắng rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng, hỏi về tiền sử bệnh lý và có thể chỉ định làm các xét nghiệm như xét nghiệm máu, test nhanh liên cầu khuẩn hoặc nuôi dịch họng để xác định tác nhân gây bệnh.

Phương pháp chẩn đoán viêm amidan có đốm trắng

Việc chẩn đoán chính xác viêm amidan có đốm trắng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Bác sĩ sẽ tiến hành các bước thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng cần thiết để xác định nguyên nhân gây bệnh, mức độ viêm nhiễm và đưa ra hướng điều trị tối ưu.

Thăm khám lâm sàng:

• Hỏi tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng người bệnh đang gặp phải, thời gian xuất hiện, tiền sử mắc các bệnh về đường hô hấp, tiền sử dị ứng thuốc (nếu có).
• Thăm khám họng: Bác sĩ sử dụng đèn soi họng chuyên dụng để kiểm tra trực tiếp vùng amidan, quan sát sự hiện diện của các đốm trắng, mủ hoặc viêm tấy. Ngoài ra, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng sung huyết, phù nề của niêm mạc họng, amidan và các cấu trúc lân cận.
• Thăm khám hạch cổ: Bác sĩ sẽ sờ nắn các hạch ở vùng cổ để kiểm tra xem có tình trạng sưng to, đau nhức hay không. Sự sưng to của hạch có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng.

Xét nghiệm cận lâm sàng:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu tổng hợp (CBC) giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng trong cơ thể thông qua các chỉ số như số lượng bạch cầu, tỷ lệ các loại bạch cầu. Trong trường hợp nghi ngờ viêm họng liên cầu khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định làm thêm xét nghiệm định danh Streptococcus pyogenes (Strep test) để xác định nhanh tác nhân gây bệnh.
• Xét nghiệm khác: Nếu cần thiết, bác sĩ có thể đề nghị làm thêm các xét nghiệm như:
  • Xét nghiệm phết họng: Lấy mẫu dịch ở thành sau họng để nuôi cấy vi khuẩn, xác định chính xác tác nhân gây bệnh và kháng sinh đồ (để lựa chọn kháng sinh phù hợp).
  • Test nhanh virus cúm: Xét nghiệm này giúp chẩn đoán nhanh chóng trường hợp viêm amidan do virus cúm.

Chẩn đoán hình ảnh:

Mặc dù thường không cần thiết trong chẩn đoán viêm amidan có đốm trắng, trong một số trường hợp bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc siêu âm vùng cổ để kiểm tra các biến chứng tiềm ẩn của viêm amidan như áp xe quanh amidan.

Sinh thiết amidan:

Đây là một thủ thuật ít được áp dụng trong trường hợp viêm amidan có đốm trắng. Tuy nhiên, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết amidan nếu nghi ngờ các bệnh lý ác tính hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường.

Lưu ý: Các phương pháp chẩn đoán nêu trên có thể được sử dụng kết hợp với nhau tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp chẩn đoán phù hợp nhất để đưa ra kết luận chính xác và kịp thời về tình trạng viêm amidan có đốm trắng.

Đối tượng dễ mắc viêm amidan có đốm trắng

• Trẻ em và thanh thiếu niên: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện khiến trẻ dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, trong đó có viêm amidan.
• Người có sức đề kháng yếu: Người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính, người thường xuyên căng thẳng, mệt mỏi.
• Người sống trong môi trường ô nhiễm, khói bụi: Các tác nhân gây kích ứng đường hô hấp góp phần gây viêm amidan.
• Người có thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia: Thói quen này làm giảm sức đề kháng, tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Biện pháp phòng tránh hiện tượng amidan có đốm trắng

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn viêm amidan có đốm trắng, nhưng bạn có thể thực hiện một số biện pháp để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Thường xuyên rửa tay: Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn và virus. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng sát khuẩn, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, chạm vào mặt, sau khi đi vệ sinh.
• Tránh tiếp xúc với người bệnh: Nếu người thân trong gia đình mắc bệnh viêm họng hoặc cảm lạnh, hãy đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách an toàn để tránh bị lây nhiễm.
• Giữ ấm cơ thể: Trời trở lạnh, cần giữ ấm cơ thể bằng cách mặc quần áo ấm áp, đội mũ, đeo khăn choàng.
• Săn sóc vùng hầu họng: Vệ sinh răng miệng thường xuyên bằng cách đánh răng 2 lần/ngày, kết hợp với nước súc miệng sát khuẩn để loại bỏ vi khuẩn trong khoang miệng.
• Tránh các yếu tố kích thích: Hút thuốc lá, uống rượu bia, thở bằng miệng làm khô niêm mạc họng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Nên cai thuốc lá, hạn chế rượu bia, tập thở bằng mũi.
• Ăn uống đủ chất: Xây dựng chế độ ăn uống giàu dinh dưỡng, cân bằng, bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất để tăng cường hệ miễn dịch. Ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin C (cam, chanh, bưởi), vitamin A (cà rốt, bí đỏ), kẽm (hải sản, thịt nạc).
• Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Người lớn cần ngủ đủ 7-8 tiếng/đêm, trẻ em cần ngủ nhiều hơn tùy theo độ tuổi.
• Đi khám sức khỏe định kỳ: Đi khám bác sĩ định kỳ để theo dõi tình trạng sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em có tiền sử viêm amidan tái phát. Bác sĩ có thể đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời để ngăn ngừa biến chứng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Việc xuất hiện các đốm trắng trên amidan (hạch hạnh nhân palatine) có thể là dấu hiệu của viêm amidan cấp tính do virus hoặc vi khuẩn. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này có thể tự khỏi sau một vài ngày mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý để quyết định có nên thăm khám bác sĩ hay không.

Cần gặp bác sĩ ngay lập tức nếu bạn gặp các triệu chứng sau kèm theo các đốm trắng trên amidan:

• Đau họng dữ dội: Đau họng dữ dội, đặc biệt là đau nhói, lan lên tai hoặc khó chịu đến mức ảnh hưởng giấc ngủ, sinh hoạt hàng ngày là dấu hiệu cần thiết để đi khám bác sĩ. Cơn đau này có thể do viêm amidan do liên cầu khuẩn hoặc do virus Epstein-Barr (EBV) gây ra.
• Sốt cao kéo dài: Sốt cao trên 38,5°C kéo dài hơn 2 ngày, đặc biệt là kèm theo ớn lạnh, run rẩy, có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng do vi khuẩn. Bác sĩ sẽ cần thực hiện các xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây sốt và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
• Khó thở, ngáy ngủ tăng nặng: Nếu amidan sưng to do viêm nhiễm, chúng có thể gây tắc nghẽn đường thở, dẫn đến khó thở, thở khò khè hoặc ngáy ngủ tăng nặng. Trường hợp này cần can thiệp y tế kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm như ngừng thở khi ngủ.
• Mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ thể: Mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ thể kèm theo các dấu hiệu khác ở đường hô hấp trên như sổ mũi, nghẹt mũi có thể gợi ý viêm amidan do virus Epstein-Barr (EBV) - thường được gọi là bệnh sốt mononuclêosis. Bác sĩ sẽ cần thăm khám lâm sàng và xét nghiệm để chẩn đoán xác định.
• Xuất hiện các hạch ở cổ sưng to: Hạch bạch huyết ở cổ thường sưng to khi cơ thể đang chống lại nhiễm trùng. Trong trường hợp viêm amidan, các hạch bạch huyết ở vùng góc hàm (gần quai hàm) thường bị ảnh hưởng đầu tiên. Nếu hạch sưng to bất thường (trên 2cm), sờ vào cứng, đau thì đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng do vi khuẩn và cần được bác sĩ thăm khám.

Ngoài ra, bạn cũng nên đến gặp bác sĩ nếu:

• Đốm trắng trên amidan không biến mất sau một vài ngày điều trị tại nhà bằng các phương pháp giảm đau họng thông thường (súc họng bằng nước muối ấm,...).
• Bạn có tiền sử viêm amidan tái phát nhiều lần.
• Bạn cảm thấy lo lắng hoặc không chắc chắn về tình trạng của mình.