Viêm Amidan Cấp Ở Trẻ Em

Định nghĩa viêm amidan cấp ở trẻ em

Viêm amidan cấp ở trẻ em là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính của amidan khẩu cái, một cặp mô bạch huyết nằm ở hai bên thành họng. Bệnh thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra, trong đó Streptococcus pyogenes (liên cầu khuẩn nhóm A) là tác nhân vi khuẩn phổ biến nhất.

Khi trẻ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp, chúng xâm nhập và gây viêm nhiễm tại amidan. Phản ứng viêm dẫn đến sưng, đỏ và đau amidan, kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt, mệt mỏi.

Viêm amidan cấp ở trẻ em là một bệnh lý thường gặp nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Do đó, việc nhận biết sớm các triệu chứng và đưa trẻ đi khám bác sĩ là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho trẻ.

Nguyên nhân khiến trẻ bị viêm amidan cấp

Amidan là hai hạch bạch huyết nằm ở đầu họng, ngay ở phía sau khoang miệng. Chúng là “cỗ máy” tự nhiên giúp “bắt” và “lọc” các mầm bệnh, ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào sâu bên trong cơ thể.

Bởi vậy, amidan có nguy cơ bị viêm, nhiễm trùng rất cao. Tình trạng viêm amidan cấp bởi vậy cũng thường gặp ở trẻ nhỏ - đối tượng có hệ miễn dịch và sức đề kháng yếu.

Hầu hết mọi trẻ nhỏ đều bị viêm amidan ít nhất một lần trong đời. Nếu các triệu chứng kéo dài khoảng 10 ngày hoặc ít hơn, nó được coi là viêm amidan cấp tính. Nếu các triệu chứng kéo dài hơn, hoặc nếu viêm amidan quay trở lại nhiều lần trong năm, đó có thể là viêm amidan mãn tính hoặc tái phát.

Viêm amidan cấp do virus

Ở trẻ nhỏ, hơn 70% trường hợp viêm amidan là do virus. Thường gặp nhất là rhovovirus, tiếp theo là coronavirus và adenovirus. Ít phổ biến hơn là do virus cúm, virus parainfluenza, enterovirus hoặc virus herpes gây ra.

Virus Epstein-Barr gây bệnh bạch cầu đơn nhân cũng là tác nhân khiến amidan bị viêm nhiễm.

Viêm amidan do virus thường lành tính và có thể tự khỏi hoặc được chữa khỏi trong khoảng 1 tuần, thậm chí ít hơn.

Viêm amidan cấp do vi khuẩn

Khoang miệng và đặc biệt là amidan là nơi chứa nhiều mầm bệnh (virus và vi khuẩn), ký sinh trùng và nấm. Tuy nhiên, tất cả các mầm bệnh này thuộc về hệ vi khuẩn vãng lai, sống cộng sinh với nhau và với con người.

Trên thực tế, một nghiên cứu đã phát hiện có hơn 100 vi khuẩn trong amidan của trẻ nhỏ và người lớn đang bị hoặc không bị viêm amidan tái phát.

Vi khuẩn, đặc biệt là Streptococcus pneumoniae thường gây ra các triệu chứng viêm amidan nghiêm trọng. Viêm amidan cấp ở trẻ nhỏ ít liên quan tới các vi khuẩn Staphylococcus, Streptococcus hoặc Staphylococcus aureus. Những loại này thường ảnh hưởng đến niệu đạo ở nam giới trưởng thành.

Trở lại với Streptococcus pneumoniae, nhiều thống kê cho thấy 5% những người mang mầm bệnh này (trong hầu họng), nhưng không gây hại hoặc gây ra các triệu chứng đáng quan ngại.

Trong trường hợp này, vi khuẩn được coi là mầm bệnh lành mạnh. Tuy nhiên, họ có thể chuyển mầm bệnh sang những người khác, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Do đó, tuyệt đối không được hôn môi trẻ em để phòng tránh nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh nguy hiểm cho trẻ.

Viêm amidan cấp ở trẻ em có nguy hiểm không?

Viêm amidan ở trẻ em có nguy hiểm không còn phải phụ thuộc rất nhiều vào cách chăm sóc và điều trị.

Khi được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh nhanh chóng thuyên giảm và khỏi hẳn. Tuy nhiên, nếu viêm amidan cấp không được xử lý phù hợp, sẽ trở thành viêm amidan mãn tính và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Bao gồm:

• Áp xe quanh amidan: Đây là biến chứng thường gặp từ viêm amidan do vi khuẩn. Có thể gây tắc nghẽn đường thở, lan rộng và gây nhiễm trùng huyết.
• Áp xe phế quản: Có thể tổn thương đường thở, ăn mòn động mạch cảnh, gây huyết khối tĩnh mạch ở tĩnh mạch cảnh trong rất nguy hiểm.
• Nhiễm trùng lây lan: Khi không được điều trị, vi khuẩn liên cầu khuẩn có thể lây lan từ cổ họng đến tai giữa, xoang hoặc các bộ phận khác của cơ thể. Nhiễm trùng này có thể dẫn đến các biến chứng như viêm xoang, viêm tai giữa, viêm xương chũm, viêm cầu thận hoặc viêm cân mạc hoại tử.
• Sốt thấp khớp: Mặc dù hiếm gặp, nhưng sốt thấp khớp có thể xảy ra nếu viêm viêm amidan không được điều trị hoặc người bệnh không uống thuốc kháng sinh đủ liều, đủ ngày. Sốt thấp khớp xảy ra ở trẻ em nhiều hơn người lớn, có thể dẫn đến tổn thương tim vĩnh viễn.

Ngoài ra, bé bị viêm amidan cấp không điều trị kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ mắc viêm cầu thận hoặc sốt tinh hồng nhiệt.

Làm sao để chẩn đoán bệnh chính xác?

Hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ tìm hiểu về các triệu chứng của trẻ, thời gian khởi phát, mức độ nghiêm trọng, tiền sử bệnh lý và dị ứng, cũng như các yếu tố nguy cơ khác. Các triệu chứng điển hình bao gồm sốt, đau họng, khó nuốt, mệt mỏi, chán ăn, ho, chảy nước mũi và đau đầu.

Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra toàn bộ cơ thể trẻ, đặc biệt chú ý đến hạch bạch huyết ở cổ, amidan và các vùng xung quanh. Amidan bị viêm thường sưng đỏ, có thể có chấm trắng hoặc mủ.

Xét nghiệm:

• Test nhanh kháng nguyên liên cầu khuẩn nhóm A: Xác định nhanh xem vi khuẩn này có phải là nguyên nhân gây viêm amidan hay không.
• Nuôi cấy dịch họng: Xác định chính xác loại vi khuẩn gây bệnh và kiểm tra độ nhạy cảm với kháng sinh.
• Xét nghiệm công thức máu: Đánh giá tình trạng nhiễm trùng và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
• Xét nghiệm CRP: Đo lường mức độ viêm trong cơ thể.

Chẩn đoán phân biệt: Viêm amidan cấp cần được phân biệt với các bệnh lý khác như viêm họng do virus, bệnh bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn và viêm thanh khí phế quản.

Đối tượng trẻ có nguy cơ cao mắc viêm amidan

• Trẻ nhỏ (3-7 tuổi): Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, amidan hoạt động mạnh để chống lại tác nhân gây bệnh nên dễ bị quá tải và viêm nhiễm.
• Trẻ tiếp xúc với mầm bệnh: Trẻ đi học, nhà trẻ thường dễ lây nhiễm vi khuẩn, virus từ môi trường xung quanh.
• Trẻ có hệ miễn dịch yếu: Mắc bệnh mãn tính (hen suyễn, dị ứng), dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Yếu tố môi trường: Sống trong môi trường ô nhiễm, không khí lạnh, độ ẩm cao, tiếp xúc với khói thuốc.
• Tiền sử gia đình: Gia đình có người bị viêm amidan cấp, trẻ dễ mắc do di truyền và môi trường sống chung.
• Trẻ bị dị ứng: Dị ứng đường hô hấp như viêm mũi dị ứng, hen suyễn.
• Trẻ bị viêm VA: Vi khuẩn, virus từ mũi họng dễ lan xuống amidan gây viêm.
• Trẻ sức đề kháng kém: Suy dinh dưỡng, thiếu vitamin, khoáng chất, stress, mệt mỏi.
• Trẻ có bệnh lý bẩm sinh: Bất thường cấu trúc vùng mũi họng như vòm họng hẹp, khe hở vòm miệng.

Biện pháp phòng ngừa viêm amidan ở trẻ hiệu quả

• Vệ sinh cá nhân: Dạy trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc miệng bằng nước muối sinh lý sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ. Hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng và duy trì thói quen đánh răng ít nhất 2 lần/ngày.
• Dinh dưỡng hợp lý: Đảm bảo chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất, ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, uống đủ nước và hạn chế đồ ăn quá ngọt, quá mặn, đồ uống có gas và thực phẩm chế biến sẵn. Bổ sung men vi sinh cũng giúp tăng cường hệ miễn dịch.
• Tăng cường sức đề kháng: Đưa trẻ đi tiêm phòng đầy đủ, khuyến khích vận động, đảm bảo giấc ngủ và giữ ấm cơ thể. Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn và hóa chất độc hại.
• Vệ sinh môi trường sống: Vệ sinh nhà cửa, đồ chơi, vật dụng cá nhân của trẻ thường xuyên. Giữ không gian sống sạch sẽ, thoáng mát và hạn chế tiếp xúc với người bệnh.
• Khi trẻ có dấu hiệu bệnh: Cách ly trẻ, cho nghỉ ngơi, uống nhiều nước, ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu. Nếu cần thiết, sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau theo chỉ định của bác sĩ. Đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc diễn biến nặng hơn.

Khi nào trẻ bị viêm amidan cấp cần gặp bác sĩ?

• Sốt cao kéo dài: Trẻ sốt trên 38,5 độ C quá 2 ngày, hoặc sốt tái đi tái lại dù đã dùng thuốc. Đặc biệt nếu kèm co giật, li bì, khó đánh thức.
• Đau họng dữ dội: Trẻ quấy khóc, bỏ ăn, khó nuốt, thậm chí nôn ói do đau.
• Khó thở: Thở nhanh, gấp, khò khè, nhất là khi ngủ. Amidan có thể sưng to, cản trở đường thở.
• Hơi thở hôi: Hơi thở trẻ có mùi hôi khó chịu, kèm các dấu hiệu sốt, đau họng.
• Sưng hạch bạch huyết: Hạch ở cổ sưng to, đau, kèm sốt, mệt mỏi.

Ngoài ra, cần đi khám ngay nếu:

• Trẻ dưới 3 tuổi bị viêm amidan cấp.
• Bệnh tái phát nhiều lần.
• Trẻ có bệnh mãn tính khác (hen suyễn, tim mạch...).
• Đã dùng thuốc kháng sinh mà không đỡ.

Dược liệu hỗ trợ trị bệnh

Dược liệu với nguồn gốc từ thiên nhiên, chứa nhiều hoạt chất có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, chống viêm, giảm đau, long đờm, và tăng cường hệ miễn dịch. Việc sử dụng dược liệu không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn hỗ trợ quá trình phục hồi, ngăn ngừa biến chứng và giảm nguy cơ tái phát bệnh.

Với hàng ngàn loại thảo dược khác nhau, mỗi loại đều có những công dụng riêng biệt. Trong điều trị viêm amidan cấp ở trẻ em, các loại dược liệu này được chia thành các nhóm khác nhau như:

• Kháng khuẩn, kháng virus: Một số dược liệu như kim ngân hoa, liên kiều, bồ công anh có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn và virus gây viêm amidan.
• Chống viêm, giảm đau: Cam thảo, kinh giới, cát cánh giúp giảm viêm, giảm đau họng, giảm sưng amidan.
• Long đờm, giảm ho: Xuyên bối mẫu, mạch môn, cát cánh giúp làm loãng đờm, giảm ho, giảm kích ứng họng.
• Tăng cường miễn dịch: Hoàng kỳ, bạch truật, nhân sâm giúp tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể trẻ chống lại tác nhân gây bệnh.

Việc sử dụng hay kết hợp dược liệu để đảm bảo hiệu quả và an toàn cần có sự chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa, thầy thuốc. Người bệnh không nên tự ý sử dụng khi chưa nắm rõ về công dụng, cách dùng.

Để phòng tránh viêm amidan cấp ở trẻ em, bạn hãy khuyến khích con rửa tay thường xuyên, đặc biệt là trước khi chạm vào mũi hoặc miệng. Dặn dò con trẻ độ tuổi đi học không nên dùng chung đồ ăn, thức uống với trẻ khác, đặc biệt là trẻ bị bệnh.

Cha mẹ cũng nên thay bàn chải đáng răng thường xuyên cho trẻ. Cha mẹ nên cho con đi khám ngay nếu thấy: Trẻ bị đau họng hơn 2 ngày, sốt trên 38°C, đau hoặc khó nuốt, khó thở, amidan sưng to và đau đớn.

• Cây Bạc Hà
• Kim Ngân Hoa
• Hoàng Kỳ
• Phòng Phong Có Tác Dụng Gì
• Bạch Chỉ
• Bạch Truật