Mọi người thường nghĩ rằng viêm amidan chỉ gặp ở trẻ em tuy nhiên người lớn cũng là đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh. Viêm amidan ở người lớn gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, công việc nếu không sớm khắc phục. Sau đây là những thông tin về chứng bệnh này, mọi người cùng theo dõi để sớm nhận biết và chữa trị dứt điểm.
Viêm amidan ở người lớn là thế nào?
Amidan (tuyến hạnh nhân) là tổ chức lympho lớn nhất của cơ thể chúng giữ chức năng duy trì hệ miễn dịch , giúp chống lại sự tấn công của các tác nhân gây hại. Trẻ em là đối tượng dễ mắc bệnh nhất, tuy nhiên người lớn có sức đề kháng kém, làm những công việc nói nhiều, có thói quen xấu trong sinh hoạt cũng có nguy cơ cao bị viêm amidan.
Bệnh viêm amidan ở người lớn hình thành do cấu trúc tế bào Lympho bị phá vỡ, tạo điều kiện cho các tác nhân gây hại xâm nhập và phát triển tại đường họng gây viêm, sưng đau họng, khó nói...
Bệnh cũng được chia thành 2 dạng cấp tính và mãn tính. Cụ thể là:
- Viêm amidan cấp tính: Phần lớn là những người bệnh nhẹ, mới phát, các biểu hiện bệnh chưa rõ rệt. Thế nhưng, người bệnh cũng không nên chủ quan, cần đến thăm khám và điều trị tại các cơ sở y tế để tránh những biến chứng nguy hiểm.
- Viêm amidan mạn tính: Ở cấp độ này bệnh được phân thành 3 dạng chính là 3 viêm amidan hốc mủ, xơ teo và viêm quá phát. Với mỗi dạng đều xuất hiện các triệu chứng khác nhau. Tuy nhiên chúng đều thuộc cấp độ nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.
Người lớn bị viêm amidan do nguyên nhân nào?
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng viêm sưng amidan ở người lớn hiện nay. Điển hình là những nguyên nhân sau:
- Vi khuẩn, virus: Theo khảo sát cho biết, có đến hơn 60% trường hợp người bị amidan do vi khuẩn, virus gây nên. Trong đó, người lớn có nguy cơ cao bị tác động bởi các mầm bệnh như: Tụ cầu, tan huyết, Enteroviruses,...
- Vệ sinh kém: Lười vệ sinh răng miệng, đánh răng chưa đúng cách,... tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và bám trụ ở vùng khoang miệng gây bệnh amidan.
- Ô nhiễm môi trường: Thường xuyên tiếp xúc với các khí độc hại, hóa chất, bụi bẩn,... cũng là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh. Đặc biệt, điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp mà còn tác động đến sức khỏe tổng thể của người bệnh.
- Yếu tố thời tiết: Thời tiết thay đổi liên tục, nắng mưa thất thường khiến cơ thể không kịp thích nghi, tạo cơ hội cho các loại vi khuẩn tấn công.
- Thói quen sinh hoạt, ăn uống: Thường xuyên sử dụng các chất kích thích, gây hại cho sức khỏe, hệ hô hấp như nước đá, bia, rượu,... cũng tăng cao nguy cơ mắc bệnh.
- Cơ thể mắc các bệnh lý về hô hấp: Khi hệ hô hấp có vấn đề như viêm họng, viêm phế quản,... không được điều trị. Bệnh tái đi tái lại cũng có thể gây ra viêm amidan ở người lớn
- Do cấu trúc vòm họng: Với một số trường hợp có cấu tạo amidan khác với người bình thường, số lượng khe, hốc nhiều hơn tạo điều kiện cho vi khuẩn ẩn nấp và lây bệnh.
Bệnh viêm amidan ở người lớn có nguy hiểm không?
Viêm amidan sẽ trở thành BỆNH LÝ NGUY HIỂM nếu người bệnh chủ quan, không tuân thủ các nguyên tắc điều trị. Khi đó, bệnh có thể chuyển biến xấu, để lại các biến chứng nguy hiểm như: Viêm amidan mạn tính, nhiễm trùng vùng họng, ung thư vòm họng,...
- Viêm mãn tính: Amidan dễ chuyển sang mãn tính, kéo dài dai dẳng, tổn thương vùng họng nghiêm trọng.
- Apxe amidan: Tạo mủ xung quanh amidan gây sốt cao ở người bệnh.
- Nhiễm trùng: Không chỉ viêm ở amidan, tình trạng viêm nhiễm có thể lan sang các cơ quan khác như mũi, tai gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi...
- Các biến chứng khác: Viêm cầu thận, viêm cơ tim... cũng là những rủi ro có thể gặp phải ở người bị viêm amidan.
Cách chẩn đoán viêm amidan ở người lớn
Khám lâm sàng
- Hỏi bệnh: Bác sĩ sẽ thu thập thông tin về các triệu chứng (sốt, đau họng, khó nuốt, mệt mỏi...), tiền sử bệnh (viêm amidan tái phát, các bệnh lý mạn tính khác...), và các yếu tố nguy cơ (tiếp xúc với người bệnh, môi trường ô nhiễm...).
- Khám thực thể: Bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ vùng hầu họng, quan sát amidan (kích thước, màu sắc, bề mặt, sự hiện diện của mủ hoặc giả mạc...), các hạch bạch huyết vùng cổ, và đánh giá các dấu hiệu toàn thân khác.
Xét nghiệm cận lâm sàng
- Xét nghiệm công thức máu: Giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng (tăng bạch cầu, tăng CRP...), phân biệt nhiễm virus hay vi khuẩn.
- Test nhanh kháng nguyên liên cầu khuẩn: Phát hiện nhanh sự hiện diện của liên cầu khuẩn nhóm A, nguyên nhân thường gặp của viêm amidan cấp.
- Nuôi cấy vi khuẩn từ dịch họng: Xác định chính xác loại vi khuẩn gây bệnh và kiểm tra độ nhạy cảm với kháng sinh (giúp lựa chọn kháng sinh điều trị hiệu quả).
- Các xét nghiệm khác (nếu cần): Xét nghiệm virus Epstein-Barr (EBV) nếu nghi ngờ viêm amidan do EBV (bệnh bạch cầu đơn nhân). Hoặc xét nghiệm máu tìm các dấu hiệu của các bệnh lý tự miễn (nếu nghi ngờ).
Chẩn đoán hình ảnh (nếu cần)
- Chụp X-quang: Đánh giá tình trạng đường hô hấp trên, phát hiện các biến chứng như áp xe quanh amidan.
- Chụp CT hoặc MRI: Chỉ định trong trường hợp nghi ngờ các biến chứng nặng hoặc các khối u vùng amidan.
Đối tượng dễ bị viêm amidan
- Người có hệ miễn dịch suy yếu: Người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính (tiểu đường, HIV/AIDS, ung thư...), người đang trong thời gian sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
- Người có tiền sử viêm amidan: Người bị viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc viêm amidan mạn tính.
- Người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh: Người làm việc trong môi trường đông đúc (trường học, bệnh viện...), người thường xuyên tiếp xúc gần với người bệnh.
- Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Người hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, vệ sinh răng miệng kém.
- Người có yếu tố nguy cơ khác: Người bị dị ứng, người bị trào ngược dạ dày thực quản.
Biện pháp phòng tránh viêm amidan ở người lớn
Bệnh viêm amidan ở người lớn không chỉ gây phiền toái trong cuộc sống, công việc mà còn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của mỗi người. Vậy nên, việc chủ động thực thi những biện pháp phòng tránh là điều vô cùng quan trọng. Theo đó, bạn nên thực hiện những điều sau:
- Vệ sinh răng miệng ít nhất 2 lần/ngày. Ngoài việc đánh răng bạn nên sử dụng các loại nước súc miệng có nguồn gốc thảo dược, nước muối để làm sạch vùng miệng, khử mùi, khử khuẩn tốt.
- Hạn chế sử dụng các thức uống gây tổn thương vùng họng như: Đồ cay nóng, nhiều chất béo hay nước uống quá lạnh,...
- Tránh các chất kích thích không tốt cho sức khỏe, gây ảnh hưởng vùng họng như: Thuốc lá, thức uống có gas, cà phê,...
- Luôn đảm bảo không gian sống sạch sẽ, tránh xa các tác nhân ô nhiễm. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc bạn nên sử dụng các đồ bảo hộ như khẩu trang, kính, gang tay,...
- Nên cung cấp nước đầy đủ cho cơ thể, dung nạp tối thiểu 2 lít nước/ngày.
- Tránh tiếp xúc với những người có tiền sử hoặc đang bị các bệnh về hô hấp.
- Cần điều trị dứt điểm nếu cơ thể đang bị các bệnh liên quan đến vùng họng, tai,...
- Hạn chế nói to, nói nhiều tránh những tổn thương đến họng.
- Luôn giữ ấm vùng họng khi thời tiết thay đổi.
- Bên cạnh đó, bạn nên tập các bài tập thể dục như bơi, chạy bộ, yoga,... mỗi ngày giúp lưu thông máu, điều hòa cơ thể, tăng cường sức đề kháng, thể lực để chống lại tác nhân gây bệnh.
Khi nào người viêm amidan cần gặp bác sĩ?
- Sốt cao liên tục: Nhiệt độ cơ thể trên 38.5°C kéo dài hơn 48-72 giờ, không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, hoặc có xu hướng tăng dần.
- Đau họng dữ dội: Cảm giác đau rát họng nghiêm trọng, gây khó khăn trong việc nuốt, nói chuyện, thậm chí ảnh hưởng đến giấc ngủ, không thuyên giảm sau 5-7 ngày điều trị nội khoa.
- Amidan sưng to bất thường: Amidan khẩu cái phì đại quá mức, gây cản trở đường thở, nuốt nghẹn, hoặc thay đổi giọng nói.
- Triệu chứng nhiễm trùng tại chỗ: Xuất hiện các mảng bựa trắng hoặc vàng trên bề mặt amidan, hạch bạch huyết vùng cổ sưng đau, hơi thở hôi.
- Tiền sử viêm amidan tái phát: Bệnh nhân có tiền sử viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm (trên 4-5 lần), đáp ứng kém với điều trị nội khoa, hoặc có biến chứng viêm tai giữa, viêm xoang tái phát.
- Triệu chứng toàn thân nặng: Ngoài triệu chứng tại chỗ, bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, đau đầu dữ dội, đau nhức cơ xương khớp, phát ban, hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng huyết.
Hỗ trợ bệnh viêm amidan bằng dược liệu
Bên cạnh các bài thuốc Đông y truyền thống, nhiều dược liệu đơn lẻ cũng được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ điều trị viêm amidan ở người lớn nhờ đặc tính kháng viêm, giảm đau, kháng khuẩn tự nhiên. Việc kết hợp các dược liệu này với các phương pháp điều trị khác có thể mang lại hiệu quả tích cực, rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ tái phát.
Các dược liệu thường được sử dụng như: Kim ngân hoa, Cúc hoa, Bạc hà, Xuyên tâm liên, Cam thảo, Sài hồ, Hoàng bá…
Các dược liệu này có thể sử dụng ở nhiều dạng như sắc, cao hoặc chế thành viên uống. Bên cạnh đó, việc sử dụng dược liệu hỗ trợ điều trị viêm amidan ở người lớn cần được thực hiện thận trọng và dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.
Viêm amidan ở người lớn là bệnh lý nguy hiểm, gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, công việc của người bệnh. Vì vậy, mỗi người nên chủ động tìm hiểu và nắm rõ những thông tin liên quan đến đầu bệnh để phòng tránh và điều trị khi cần thiết.
Cắt amidan có thể chữa khỏi viêm họng do viêm amidan gây ra, nhưng nếu viêm amidan đã gây biến chứng sang vùng hầu họng thì vẫn có thể bị viêm họng và cần thêm các biện pháp hỗ trợ điều trị.
Viêm amidan thường gây sốt, đặc biệt là viêm amidan cấp tính có thể gây sốt cao từ 38-39 độ C. Viêm amidan mãn tính có thể không gây sốt hoặc sốt nhẹ. Thời gian sốt thường kéo dài từ 1-4 ngày, nhưng có thể kéo dài đến 7-10 ngày nếu không được điều trị kịp thời.
Cắt amidan có thể gây đau hoặc không, tùy thuộc vào phương pháp phẫu thuật.
- Phương pháp truyền thống: Gây đau trong 2-3 ngày sau phẫu thuật và có thể chảy máu trong và sau phẫu thuật.
- Phương pháp hiện đại: Không gây đau đớn, chỉ có cảm giác đau râm ran sau vài tiếng phẫu thuật.
Thời gian hết đau cũng tùy thuộc vào phương pháp phẫu thuật:
- Phương pháp truyền thống:Đau âm ỉ 1-2 ngày sau phẫu thuật.
- Phương pháp hiện đại: Đau kéo dài khoảng 3-4 tiếng sau phẫu thuật.
Viêm amidan có thể nổi hạch ở cổ. Nguyên nhân là do vi khuẩn, virus tấn công amidan khiến các hạch bạch huyết phải hoạt động nhiều hơn để sản xuất bạch cầu lympho chống lại tác nhân gây bệnh. Hạch nổi lên thường có hình tròn và kích thước to nhỏ tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Viêm amidan mãn tính có thể cắt, không nguy hiểm và tỷ lệ thành công cao. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần cắt amidan. Chỉ nên cắt amidan trong các trường hợp sau:
- Viêm amidan mãn tính nhiều năm (5-6 năm), triệu chứng nặng và tái phát liên tục.
- Viêm amidan tái phát kèm hạch ở cổ.
- Viêm amidan có biến chứng áp xe quanh amidan.
- Viêm amidan kéo dài kèm hội chứng ngưng thở khi ngủ.
- Viêm amidan có biến chứng viêm tai giữa, viêm xoang,...
Cắt amidan không nguy hiểm nếu được thực hiện ở cơ sở y tế uy tín và chất lượng. Thủ thuật này giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu do viêm amidan. Tuy nhiên, nếu thực hiện không đúng kỹ thuật hoặc ở cơ sở không đảm bảo, người bệnh có thể gặp phải các biến chứng nghiêm trọng.
Thông thường, thời gian phục hồi trung bình sau khi cắt amidan dao động từ 10 đến 14 ngày. Tuy nhiên, khả năng hồi phục sau quá trình phẫu thuật của mỗi người bệnh đều khác nhau. Cụ thể còn phụ thuộc vào một số yếu tố như phương pháp phẫu thuật, tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng quát của người bệnh...
Cắt amidan là một can thiệp ngoại khoa đơn giản, thường được chỉ định trong trường hợp viêm amidan mãn tính hoặc gây ra biến chứng nghiêm trọng. Việc quyết định cắt amidan cho người lớn cần dựa vào tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần thăm khám và tuân thủ hướng dẫn sau phẫu thuật để hồi phục nhanh chóng và hiệu quả.
Theo các bác sĩ chuyên khoa không phải trường hợp nào cũng có thể tiến hành cắt amidan. Tùy tình trạng của người bệnh mà bác sĩ đưa ra những chỉ định cắt bỏ amidan cho phù hợp.
