Viêm Tai Giữa Ở Trẻ Sơ Sinh

Viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh là bệnh gì?

Viêm tai giữa là hiện tượng viêm nhiễm tồn tại ở lớp niêm mạc lót phía trong tai giữa. Căn bệnh này có thể xuất hiện ở bất kì ai, cho dù là ở độ tuổi nào. Thế nhưng có nhiều lý do chủ quan dẫn đến việc trẻ em có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người lớn. 

Thống kê cho thấy căn bệnh viêm tai giữa thường gặp thứ hai ở trẻ nhỏ, chỉ sau viêm đường hô hấp cấp. Đặc biệt trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi là giai đoạn dễ tổn thương và thường gặp bệnh này nhất. Nếu chẳng may mắc bệnh từ sớm sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của trẻ sau này. 

Tại sao trẻ em bị viêm tai giữa nhiều hơn người lớn

Thực tế, viêm tai giữa là bệnh lý phổ biến nhất trong các bệnh nhiễm trùng ở tai. Bệnh có thể gặp ở nhiều đối tượng khác nhau nhưng đặc biệt trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc nhất. Sở dĩ tình trạng viêm tai khi còn nhỏ là do:

• Trẻ sơ sinh còn nhỏ, hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, không đủ sức chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn.
• Ở người lớn, vòi nhĩ phát triển đầy đủ, hoàn thiện cho phép chất dịch, bụi bẩn và tạp chất thoát ra ngoài. Nhưng đối với trẻ nhỏ, bộ phận này chưa phát triển hết, khiến các chất thải trong tai không thoát ra được. Tình trạng ứ đọng trong tai gây nên bẹnh viêm tai giữa.
• Viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh là do khi mắc các bệnh hô hấp như: Viêm amidan, viêm xoang, viêm họng… không chữa trị tận gốc, để tái phát nhiều lần gây nên biến chứng.

Cha mẹ lưu ý, bệnh viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện nhiều vào thời điểm giao mùa hoặc trời trở lạnh. Đây là thời điểm nhạy cảm, các bệnh về tai mũi họng dễ phát sinh gây ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

Viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không, chữa được không?

Bệnh viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh nếu như phát hiện sớm, tiến hành điều trị đúng cách thì hoàn toàn có thể chữa khỏi và không gây nguy hiểm. Ngược lại, nếu cha mẹ chủ quan và để bệnh kéo dài thì sẽ gặp ra nhiều hệ lụy. Chẳng hạn như:

• Gây áp xe và nhiễm trùng tai.
• Dẫn đến các bệnh khác về tai mũi họng như viêm mũi, viêm amidan, viêm xoang...
• Sức nghe suy giảm và nguy cơ mất hoàn toàn thính giác.
• Biến chứng dẫn đến viêm xương chũm, viêm xương chẩm.
• Bé bị viêm tai giữa có thể sẽ dẫn đến những thương tổn màng nhĩ. Sâu hơn nữa là hộp sọ, hệ thần kinh, tình trạng rối loạn ngôn ngữ,...
• Các triệu chứng bệnh như lười ăn, mệt mỏi, khó ngủ,... có thể khiến sức khỏe bé bị suy nhược, cơ thể chậm phát triển.

Trên thực tế, viêm tai giữa là bệnh thường gặp bởi vậy có thể để điều trị căn bệnh này. Tuy nhiên viêm tai giữa trẻ sơ sinh là trường hợp đặc biệt. Bởi lẽ bé ở giai đoạn này chưa biết nói nên không thể giao tiếp bằng lời, nhận biết bệnh đau tai. Do đó cha mẹ khó có thể dự đoán được bệnh của bé cho đến khi có biểu hiện ra ngoài. Như vậy việc điều trị bệnh ở trẻ nhỏ cũng có nhiều khó khăn hơn.

Bệnh ở giai đoạn mới chớm bao giờ cũng dễ dàng điều trị, tốn ít thời gian hơn. Ngược lại nếu ủ bệnh càng lâu thì việc chữa bệnh sẽ phức tạp, tốn nhiều công sức mà khả năng bệnh tái phát càng cao. Cha mẹ nên tận dụng khoảng thời gian “vàng” ban đầu để tập trung chữa trị viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh.

Chẩn đoán trẻ sơ sinh bị viêm tai giữa

Chẩn đoán lâm sàng:

• Hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng của trẻ như sốt, quấy khóc, khó ngủ, bỏ bú, kéo tai, chảy dịch tai. Đồng thời, bác sĩ cũng sẽ tìm hiểu về các yếu tố nguy cơ như tiền sử nhiễm trùng đường hô hấp trên, tiền sử gia đình bị viêm tai giữa, tiếp xúc với khói thuốc lá...
• Khám thực thể: Bác sĩ sẽ kiểm tra tai của trẻ bằng otoscope (đèn soi tai), quan sát màng nhĩ để đánh giá tình trạng viêm, mức độ ứ dịch hoặc mủ. Các dấu hiệu màng nhĩ viêm có thể bao gồm: Đỏ, sưng, phồng, giảm hoặc mất độ di động, xuất hiện bọng mủ hoặc dịch sau màng nhĩ.

Chẩn đoán cận lâm sàng:

• Đo nhĩ lượng (Tympanometry): Đo áp lực và độ giãn nở của tai giữa, giúp đánh giá chức năng của vòi nhĩ và sự hiện diện của dịch trong tai giữa.
• Đo phản xạ âm thanh (Acoustic reflexometry): Đo lường phản xạ của cơ bàn đạp khi có âm thanh lớn, giúp đánh giá tình trạng của tai giữa và hệ thống dẫn truyền âm thanh.
• Nội soi tai (Otoscopy): Sử dụng một ống soi có gắn camera để quan sát trực tiếp bên trong tai, giúp phát hiện các bất thường của màng nhĩ và tai giữa.
• Nuôi cấy vi khuẩn: Mục đích nhằm xác định tác nhân gây bệnh và giúp lựa chọn kháng sinh phù hợp.
• Các xét nghiệm khác: Xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, chụp X-quang, CT scan hoặc MRI có thể được chỉ định trong trường hợp nghi ngờ có biến chứng hoặc các bệnh lý khác.

Đối tượng trẻ dễ mắc bệnh viêm tai giữa

Viêm tai giữa thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi. Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng có nguy cơ như nhau. Một số yếu tố làm tăng khả năng trẻ bị viêm tai giữa bao gồm:

• Độ tuổi: Trẻ dưới 2 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, vòi nhĩ ngắn và nằm ngang, dễ bị vi khuẩn xâm nhập.
• Bú bình: Tư thế nằm ngửa khi bú bình dễ khiến sữa trào ngược vào tai giữa.
• Tiếp xúc khói thuốc: Khói thuốc làm suy yếu hệ miễn dịch và kích thích niêm mạc đường hô hấp.
• Yếu tố di truyền: Trẻ có người thân bị viêm tai giữa có nguy cơ cao hơn.
• Môi trường tập thể: Trẻ đi nhà trẻ dễ lây nhiễm bệnh đường hô hấp.
• Dị ứng: Trẻ bị dị ứng đường hô hấp dễ bị viêm mũi xoang, làm tắc nghẽn vòi nhĩ.
• Dị tật bẩm sinh: Một số dị tật bẩm sinh vùng tai mũi họng có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của vòi nhĩ.
• Sinh non hoặc nhẹ cân: Trẻ có sức đề kháng kém, dễ bị nhiễm trùng.
• Bệnh mãn tính: Trẻ bị suy giảm miễn dịch, hen suyễn, trào ngược dạ dày thực quản dễ mắc viêm tai giữa hơn.
• Môi trường ô nhiễm: Ô nhiễm không khí kích thích niêm mạc đường hô hấp.

Mách cha mẹ những cách phòng ngừa viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh

Dù được điều trị khỏi bằng bất kì phương pháp nào cũng sẽ khiến sức khỏe và cuộc sống của con trẻ có ít nhiều ảnh hưởng. Bởi vậy để hạn chế tối đa các bệnh không mong muốn này, cha mẹ nên lưu ý thực hiện tốt các chỉ dẫn sau:

• Luôn đảm bảo môi trường sống khô ráo, thoáng mát, sạch sẽ. Tránh không để trẻ tiếp xúc với khói bụi, không khí ô nhiễm, hóa chất, lông vật nuôi,...
• Nên cho con bú sữa mẹ để tận dụng tối đa khả năng làm giảm sốt cũng như tăng cường miễn dịch có sẵn trong đó.
• Nên cho trẻ đến khám tại các cơ sở y tế trước khi quyết định phương pháp trị bệnh cho con. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc về điều trị tại nhà mà không có chỉ dẫn cụ thể.
• Cho trẻ đi tái khám theo đúng  lịch hẹn, để xác định diễn biến của bệnh và có hướng điều chỉnh cách chữa kịp thời nếu cần thiết.

Sai lầm thường mắc của cha mẹ khi chăm sóc trẻ viêm tai giữa

Do chưa có kinh nghiệm chăm sóc con hoặc chưa tìm hiểu kĩ các phương thức chữa bệnh chuyên biệt cho trẻ nhỏ nên cha mẹ có thể mắc phải những lỗi sau:

• Chủ quan, chần chừ khi thấy con có các biểu hiện bất thường như sốt, khó chịu, quấy khóc, đau tai,...
• Sử dụng tăm bông y tế lấy ráy tai cho trẻ với suy nghĩ sẽ hút sạch mủ ứ đọng trong tai. Thế nhưng hành động này lại vô tình làm tổn thương da ống tai, đẩy chất dịch mủ vào sâu hơn, làm thủng màng nhĩ, suy giảm sức nghe.
• Tự ý đến các tiệm thuốc Tây mua thuốc nhỏ tai và thuốc uống về cho trẻ. Cách chữa bệnh viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh phản khoa học này làm bong lớp biểu bì bảo vệ trên da ống tai, hạn chế quá trình lành vết thương của tai, làm hẹp ống tai. Thậm chí một số tác dụng phụ trong thuốc nhỏ tai có thể làm tình trạng viêm nhiễm ở tai giữa của trẻ sơ sinh trầm trọng hơn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

• Trẻ dưới 6 tháng tuổi có bất kỳ dấu hiệu viêm tai giữa: Sốt, quấy khóc, kéo tai, chảy dịch tai.
• Sốt cao trên 38 độ C kéo dài hơn 48 giờ: Đặc biệt khi kèm theo quấy khóc, bỏ bú, nôn trớ.
• Đau tai dữ dội hoặc kéo dài: Trẻ có thể quấy khóc, kéo tai, lắc đầu hoặc dụi tai vào vai người lớn.
• Chảy dịch hoặc mủ từ tai: Đây là dấu hiệu màng nhĩ đã bị thủng, cần xử lý kịp thời.
• Giảm thính lực: Trẻ không phản ứng với âm thanh như bình thường.
• Các triệu chứng khác: Nôn trớ, tiêu chảy, khó thở, mệt mỏi, lừ đừ.
• Trường hợp đặc biệt: Tiền sử viêm tai giữa tái phát, bệnh lý nền, điều trị không hiệu quả.