Viêm Tai Giữa Thanh Dịch

Viêm tai giữa thanh dịch là gì?

Không giống với những bệnh viêm tai giữa khác, viêm tai giữa thanh dịch (hay có tên gọi khác là viêm tai màng nhĩ đóng kín) không chảy mủ, có cảm giác nặng tai. Tình trạng bệnh càng nặng sẽ gây ứ đọng dịch nhầy trong tai giữa khiến ống eustachian bị bít tắc. Ở giai đoạn đầu, bệnh gần như không có biểu hiện, triệu chứng rõ rệt nên rất khó để có thể phát hiện kịp thời, gây ảnh hưởng tới thính lực của người bệnh, nguy hiểm hơn khi biến chứng tụ mủ, thủng nhĩ...

Thông thường, bệnh viêm tai giữa thanh dịch dễ dàng tự khỏi trong 1 đến 2 tháng. Tuy nhiên, đặc điểm không khí ở miền Bắc thường lạnh và khô, khiến cho dịch nhầy vô khuẩn trong tai giữa tích tụ lâu, dần dần gây nên tình trạng giảm thính lực tạm thời. Để tình trạng bệnh không chuyển biến phức tạp, các bậc phụ huynh cần chủ động tìm hiểu những kiến thức liên quan đến bệnh giúp phát hiện và điều trị một cách kịp thời.

Nguyên nhân gây bệnh viêm tai giữa thanh dịch

Viêm tai giữa thanh dịch gây ra bởi việc rối loạn chức năng vòi nhĩ, bộ phận này có chức năng chính là giúp cân bằng áp lực giữa không khí bên ngoài, dịch thải và tai giữa. Đặc biệt tỷ lệ trẻ em mắc bệnh này thường cao hơn bởi vì vòi nhĩ ở trẻ ngắn và rộng hơn so với người trưởng thành, tạo cơ hội cho vi trùng, vi rút ở vùng mũi, họng dễ đi theo ống eustachian vào tai giữa gây nhiễm khuẩn hoặc nhiễm vi rút. Cụ thể nguyên nhân chính dẫn đến viêm tai giữa thanh dịch do các bệnh lý mũi họng đó là:

• Viêm AV
• Viêm mũi xoang
• Viêm mũi dị ứng
• Dị dạng bẩm sinh

Ngoài ra, bệnh còn xảy ra bởi các thay đổi áp lực đột ngột như đi máy bay, môi trường sống bị ô nhiễm do khói bụi hoặc khói thuốc lá. Bên cạnh đó, việc thay đổi thời tiết đột ngột và liên tục khiến cơ thể không kịp thích ứng cũng là một trong những lý do khách quan khiến nhiều người mắc phải các bệnh về viêm tai giữa.

Biến chứng của viêm tai giữa thanh dịch

Viêm tai giữa thanh dịch nhìn chung là một bệnh lý lành tính, nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tình trạng dịch nhầy tích tụ trong tai giữa có thể gây ra một số biến chứng đáng kể ảnh hưởng đến sức khỏe thính giác. Dưới đây là các biến chứng thường gặp của viêm tai giữa thanh dịch:

Thủng màng nhĩ

Dịch nhầy ứ đọng trong khoang tai giữa gia tăng áp lực lên màng nhĩ. Áp lực kéo dài này có thể khiến màng nhĩ bị căng ra và rách, dẫn đến thủng màng nhĩ. Thủng màng nhĩ có thể gây Giảm thính lực đột ngột, chảy dịch hoặc mủ từ tai, ù tai liên tục, cảm giác chóng mặt mất thăng bằng.

Viêm tai giữa mạn tính

Viêm tai giữa thanh dịch kéo dài không điều trị có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập qua vòi Eustachius gây viêm nhiễm mạn tính. Khi này người bệnh có biểu hiện giảm thính lực tăng dần, thường xuyên chảy dịch mủ từ tai, ù tai kéo dài, đau nhức tai tái diễn.

Xơ hóa dính

Dịch nhầy viêm trong tai giữa có thể kích thích phản ứng viêm, dẫn đến hình thành các mô sẹo bất thường (xơ dính) bên trong khoang tai giữa. Xơ dính làm giảm tính đàn hồi của màng nhĩ và cản trở sự dẫn truyền sóng âm, gây ra giảm thính lực dẫn truyền thường trơ trọc (giảm về mức độ nhận biết âm thanh qua đường dẫn khí).

Cholesteatoma (U biểu tích tụ)

Biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm của viêm tai giữa thanh dịch là u biểu tích tụ (cholesteatoma). Đây là một khối u lành tính nhưng có tốc độ phát triển chậm, chứa đầy keratin (chất sừng) và các mảnh vụn tế bào. Cholesteatoma thường không gây triệu chứng trong giai đoạn đầu. Khi khối u phát triển lớn, có thể gây ra các biểu hiện như: Giảm thính lực nặng, đau tai kéo dài, ù tai liên tục, chảy dịch hoặc mủ từ tai có mùi hôi, liệt dây thần kinh VII (gây yếu cơ mặt).

Viêm tai giữa thanh dịch là bệnh lý thường gặp nhưng không nên được chủ quan. Việc chẩn đoán và điều trị sớm giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe thính giác. Nếu bạn hoặc con bạn có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ viêm tai giữa thanh dịch, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thăm khám và tư vấn điều trị kịp thời.

Chẩn đoán viêm tai giữa thanh dịch

Chẩn đoán viêm tai giữa thanh dịch thường dựa vào một quá trình đánh giá tổng hợp, bao gồm:

Thăm khám tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân hoặc cha mẹ của trẻ (nếu là trẻ em) về các triệu chứng đang gặp phải, thời gian xuất hiện triệu chứng, tiền sử mắc các bệnh lý về tai mũi họng trước đó, cũng như các yếu tố nguy cơ liên quan như dị ứng hay thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá.

Khám tai bằng kính soi tai: Đây là thủ thuật đơn giản nhưng hiệu quả cao trong việc chẩn đoán viêm tai giữa thanh dịch. Bác sĩ sẽ sử dụng kính soi tai có gắn nguồn sáng để quan sát trực tiếp màng nhĩ. Trong trường hợp viêm tai giữa thanh dịch, bác sĩ có thể thấy:

• Màng nhĩ mất tính trong suốt, trở nên mờ đục hoặc có màu vàng nhạt.
• Nón sáng (vùng phản chiếu ánh sáng trên màng nhĩ) giảm hoặc mất đi.
• Màng nhĩ giảm hoặc mất khả năng di động khi bác sĩ thực hiện thủ thuật bơm hơi vào vòi Eustachius.

Đo thính lực: Xét nghiệm này nhằm đánh giá mức độ và kiểu giảm thính lực của bệnh nhân. Kết quả đo thính lực thường cho thấy giảm dẫn truyền âm nhẹ đến trung bình ở các tần số thấp và trung.

Kiểm tra sóng âm thanh (Tympanometry): Tympanometry là một xét nghiệm không đau sử dụng sóng âm để đánh giá tính đàn hồi và áp suất trong tai giữa. Kết quả bất thường của Tympanometry có thể gợi ý sự hiện diện của dịch nhầy trong khoang tai giữa.

Các xét nghiệm hình ảnh (ít được sử dụng): Trong một số trường hợp hiếm gặp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT scan hoặc MRI để kiểm tra chi tiết cấu trúc của tai giữa và các vùng lân cận, đặc biệt khi nghi ngờ có khối u hoặc dị hình giải phẫu gây tắc nghẽn vòi Eustachius.

Lưu ý: Việc lựa chọn các phương pháp chẩn đoán cụ thể sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp, tuổi của bệnh nhân, và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Bác sĩ sẽ lựa chọn các phương pháp phù hợp nhất để đưa ra chẩn đoán chính xác và loại trừ các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự viêm tai giữa thanh dịch.

Đối tượng dễ mắc viêm tai giữa thanh dịch

Trẻ em, đặc biệt là trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi, có nguy cơ mắc viêm tai giữa thanh dịch cao hơn người lớn. Lý do là vì vòi Eustachius của trẻ em ngắn hơn và nằm ngang hơn so với người lớn, khiến dịch nhầy khó lưu thông hơn.

Ngoài trẻ em, một số nhóm đối tượng khác cũng có nguy cơ cao mắc viêm tai giữa thanh dịch, bao gồm:

• Người thường xuyên bị viêm đường hô hấp trên: Những người lớn tuổi hoặc người có cơ địa dễ viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính, thường xuyên tái phát các bệnh lý này có nguy cơ cao bị viêm tai giữa thanh dịch. Các bệnh lý về đường hô hấp trên gây phù nề niêm mạc vòi Eustachius, làm tắc nghẽn dẫn lưu dịch nhầy.
• Người có dị ứng theo mùa: Người bị dị ứng theo mùa, nhất là những người có các triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi kéo dài cũng có nguy cơ mắc viêm tai giữa thanh dịch cao hơn. Cơ chế dị ứng gây phù nề niêm mạc đường hô hấp trên, tương tự như trường hợp viêm đường hô hấp trên, làm tắc nghẽn vòi Eustachius.
• Người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá: Khói thuốc lá là một chất kích ứng mạnh, không chỉ gây hại đến phổi mà còn ảnh hưởng đến niêm mạc đường hô hấp trên và vòi Eustachius. Hít phải khói thuốc lá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm đường hô hấp trên và gây ra viêm tai giữa thanh dịch.

Biện pháp phòng tránh hiệu quả

Ông cha ta có câu “phòng bệnh hơn chữa bệnh“, chính vì vậy việc áp dụng các biện pháp phòng tránh bệnh viêm tai giữa thanh dịch sẽ giúp giảm thiểu sức ảnh hưởng của bệnh đối với sức khỏe của người lớn và trẻ em.

• Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ vùng tai sau khi tắm và bơi.
• Lưu ý chủ động phòng tránh mắc các bệnh hô hấp.
• Thường xuyên theo khẩu trang khi ra đường, tránh tiếp xúc với bụi bẩn và khói thuốc một cách tối đa.
• Luyện tập thể dục thể thao cũng giúp nâng cao sức đề kháng, tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể.
• Cho trẻ tiêm đủ các loại vắc xin theo chỉ định của Bộ Y Tế.
• Có chế độ ăn hợp lí, bổ sung nhiều vitamin và các chất xơ cần thiết cho cơ thể.
• Thăm khám định kỳ để có thể phát hiện kịp thời mầm bệnh.

Trong tình huống nào thì cần gặp bác sĩ?

Viêm tai giữa thanh dịch thường cần sự can thiệp y tế nếu:

• Triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
• Bệnh nhân cảm thấy đau tai nặng và không thể chịu đựng được.
• Có dấu hiệu của nhiễm trùng tai như sốt cao, sưng đau và chảy mủ từ tai.
• Người bệnh là trẻ em dưới 6 tháng tuổi.