Viêm họng hạt ở lưỡi là dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm trùng đã lan mạnh hơn với rất nhiều triệu chứng nguy hiểm kèm theo. Cần nhanh chóng nhận biết kiểm soát bệnh đúng cách để phòng ngừa những biến chứng khác xuất hiện khiến sức khoẻ bị suy giảm.
Viêm họng hạt ở lưỡi là gì?
Viêm họng hạt thường xuất hiện khi niêm mạc hầu họng bị nhiễm trùng nặng làm kích hoạt cách hạch bạch huyết nổi lên bám quanh vòm họng với nhiều kích thước khác nhau. Trong một số trường hợp các hạch lympho cũng có thể nổi lên trên lưỡi, cuống lưỡi hoặc bao gồm cả vòm họng khiến người bệnh vô cùng lo lắng sợ hãi. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy viêm họng đã tiến triển sang giai đoạn mãn tính với mức độ nguy hiểm trầm trọng hơn rất nhiều.
Viêm họng hạt ở lưỡi vừa gây đau rát lưỡi khó chịu, vừa khiến ăn uống khó khăn và hàng loạt các triệu chứng toàn thân. Người bệnh cần nhanh chóng tiến hành điều trị và kiểm soát các triệu chứng kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm khác xuất hiện.
Nguyên nhân viêm họng hạt ở lưỡi
- Nguyên nhân khách quan: Sự tấn công của các vi khuẩn, virus làm nhiễm trùng niêm mạc lưỡi, họng. Nếu không loại bỏ các tác nhân này đúng cách có thể gây ra bội nhiễm tại đây, bệnh có xu hướng chuyển sang giai đoạn mãn tính và tái đi tái lại thường xuyên gây viêm nhiễm nặng hơn. Các tác nhân gây bệnh này có thể có sẵn trong tự nhiên, lây nhiễm khi tiếp xúc với người bệnh trước đó khiến hàng rào phòng ngự suy yếu và dễ bị tấn công hơn.
- Nguyên nhân chủ quan: Vệ sinh răng miệng hằng ngày kém sạch sẽ, đặc biệt ở trẻ nhỏ tạo môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn, virus phát triển. Người mắc một số bệnh lý tai mũi họng khiến các dịch nhầy có chứa vi khuẩn chảy xuống lưỡi, họng và gây viêm nhiễm tại đây. Đặc biệt những người có tiền sử mắc các bệnh nền như viêm amidan, viêm xoang, trào ngược thực quản cũng có nguy cơ cao mắc bệnh.
- Một số yếu tố nguy cơ: Thời điểm giao mùa, thay đổi nhiệt độ đột ngột, môi trường sinh sống nhiều khói bụi, người có hệ miễn dịch suy yếu, người thường xuyên bị viêm họng, người mới phẫu thuật amidan cũng là đối tượng cực kỳ dễ nổi hạch bạch huyết trong niêm mạc mũi hay họng. Ngoài ra người có chế độ ăn uống kèm lành mạnh, thường xuyên dùng các món ăn chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, đồ ăn không hợp vệ sinh cũng có thể làm tổn thương lưỡi và kích hoạt các hạch bạch huyết tại đây xuất hiện.
Viêm họng hạt ở lưỡi có nguy hiểm không?
Viêm họng hạt ở lưỡi có dấu hiệu nguy hiểm hẳn hơn các tình trạng xuất hiện hạch bạch huyết tương tự. Nếu liên quan đến các tác nhân virus bệnh còn có thể lây nhiễm cho những người xung quanh thông qua việc dùng chung bát đũa, tiếp xúc gần, tiếp xúc với nước bọt của bệnh nhân. Vì thế việc kiểm soát sớm bệnh không chỉ để bảo vệ sức khoẻ bản thân mà còn vì những người xung quanh.
Viêm họng hạt ở ở lưỡi nếu không điều trị dứt điểm có thể tái đi tái lại nhiều lần, chuyển biến sang giai đoạn mãn tính sẽ rất khó để laoij bỏ hoàn toàn. Đồng thời bệnh còn có thể gây ra rất nhiều biến chứng nguy hiểm khác, bao gồm:
- Biến chứng tại chỗ: Bội nhiễm kéo dài gây áp xe thành họng, sưng amidan giai đoạn cấp tính.
- Biến chứng gần: tình trạng bội nhiễm có thể khiến các vi khuẩn, virus nhanh chóng tấn công hệ thống tai – mũi – họng lân cận. Các bệnh lý phổ biến thường xuất hiện như viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm thanh quản bùng phát ngay sau đó khiến việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn.
- Biến chứng xa: Lúc này người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng trên toàn thân do các tác nhân gây bệnh có thể đi theo đường máu và tấn công cả các cơ quan ở xa. Những biến chứng vô cùng nguy hiểm có thể gặp như thấp khớp, thấp tim, viêm cầu thận, thậm chí là ung thư vòm họng.
Viêm họng hạt nói chung có thể là một trong những dấu hiệu khởi phát đầu tiên của ung thư vòm họng. Lúc này hệ miễn dịch suy yếu còn tạo điều kiện cho rất nhiều bệnh lý khác phát triển khiến sức khoẻ suy giảm toàn diện. Trong trường hợp ung thư vòm họng, việc điều trị chỉ mang tính chất kiểm soát triệu chứng tạm thời, không thể điều trị bệnh hoàn toàn.
Phương pháp chẩn đoán viêm họng hạt ở lưỡi
Thăm khám lâm sàng
Đầu tiên, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám trực tiếp vùng hầu họng, quan sát các biểu hiện lâm sàng đặc trưng của bệnh:
- Quan sát bằng mắt thường: Kiểm tra sự xuất hiện các hạt sưng viêm ở đáy lưỡi, kích thước và màu sắc của các hạt, tình trạng viêm nhiễm xung quanh.
- Sờ nắn vùng họng: Đánh giá độ mềm, độ đau và kích thước của các hạch bạch huyết vùng cổ.
Xét nghiệm cận lâm sàng
Để khẳng định chẩn đoán và loại trừ các bệnh lý khác có thể gây ra triệu chứng tương tự, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm sau:
- Xét nghiệm công thức máu: Đánh giá tình trạng viêm nhiễm thông qua số lượng bạch cầu.
- Test nhanh liên cầu khuẩn: Loại trừ nguyên nhân viêm họng do liên cầu khuẩn.
- Nội soi tai mũi họng: Quan sát trực tiếp tình trạng viêm nhiễm của niêm mạc họng và các tổ chức lân cận.
- Chụp X-quang hoặc CT vùng cổ: Trong trường hợp nghi ngờ có biến chứng như áp xe quanh amidan, viêm tấy lan tỏa.
- Sinh thiết hạt: Trong một số trường hợp hiếm gặp, có thể cần sinh thiết để phân biệt với các bệnh lý ác tính.
Chẩn đoán phân biệt
Cần chẩn đoán phân biệt viêm họng hạt ở lưỡi với các bệnh lý khác có thể gây ra triệu chứng tương tự như:
- Viêm amidan mạn tính: Amidan sưng to, đỏ, có thể có mủ hoặc dịch nhầy.
- Viêm họng do trào ngược dạ dày thực quản: Có cảm giác nóng rát họng, ợ chua, ợ nóng.
- Ung thư vòm họng: Xuất hiện khối u ở vòm họng, thường kèm theo đau họng, khó nuốt, khàn tiếng.
Đối tượng dễ mắc bệnh viêm họng hạt
Viêm họng hạt ở lưỡi không phân biệt đối tượng, có thể xảy ra ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng được xác định có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do đặc thù về sức khỏe, lối sống và môi trường sống:
- Người có tiền sử các bệnh lý vùng mũi họng: Những người đã từng bị viêm amidan, viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc đang mắc các bệnh mãn tính đường hô hấp thường có niêm mạc họng nhạy cảm hơn, dễ bị kích ứng và viêm nhiễm.
- Người có hệ miễn dịch suy yếu: Bao gồm trẻ em, người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính như HIV/AIDS, tiểu đường, ung thư,... do khả năng chống lại tác nhân gây bệnh kém, họ dễ bị viêm nhiễm hơn.
- Người làm việc trong môi trường ô nhiễm: Tiếp xúc thường xuyên với khói bụi, hóa chất độc hại, không khí ô nhiễm là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây kích ứng và viêm nhiễm đường hô hấp, bao gồm cả viêm họng hạt ở lưỡi.
- Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, sử dụng chất kích thích, ăn đồ cay nóng thường xuyên làm tổn thương niêm mạc họng, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus phát triển.
- Người có vệ sinh răng miệng kém: Vi khuẩn trong khoang miệng có thể xâm nhập và gây viêm nhiễm vùng họng, làm tăng nguy cơ mắc viêm họng hạt ở lưỡi.
- Người thường xuyên tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng: Bụi nhà, phấn hoa, lông động vật,... có thể gây kích ứng và viêm nhiễm niêm mạc họng ở những người có cơ địa dị ứng.
Ngoài ra, các yếu tố như thay đổi thời tiết đột ngột, stress kéo dài cũng có thể làm suy giảm sức đề kháng, khiến cơ thể dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh.
Phòng tránh viêm họng hạt ở lưỡi
- Giữ ấm cơ thể, đeo khẩu trang trước khi ra ngoài để phòng tránh lại những tác nhân gây bệnh.
- Súc miệng với nước muối sinh lý, đánh răng sạch sẽ mỗi ngày từ 1- 2 lần.
- Uống đủ nước mỗi ngày.
- Tránh xa các chất kích thích, đồ ăn cay nóng, đồ ăn khó tiêu, đồ ăn khô cứng, đồ ăn nhanh.
- Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng theo nhu cầu hằng ngày.
- Đảm bảo vệ sinh thân thể, tay chân hằng ngày.
- Tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt với trẻ nhỏ.
- Dành thời gian khám sức khoẻ định kỳ hằng năm.
Khi nào người bệnh cần gặp bác sĩ?
- Triệu chứng kéo dài: Đau họng, ngứa rát, vướng víu, ho, khạc đờm trên một tuần không giảm.
- Sốt cao trên 38 độ C: Kèm các triệu chứng khác của viêm họng hạt.
- Khó thở, nuốt khó: Có thể là dấu hiệu sưng phù niêm mạc, cần cấp cứu ngay.
- Hạch bạch huyết sưng đau: Đặc biệt khi kéo dài, cần khám để loại trừ các bệnh lý khác.
- Thay đổi giọng nói: Khàn tiếng hoặc mất tiếng kéo dài.
- Trẻ em và người cao tuổi: Hệ miễn dịch yếu, dễ biến chứng, nên đi khám ngay khi có triệu chứng.
- Người có bệnh nền: Hen suyễn, tim mạch, tiểu đường... bệnh có thể nặng thêm khi bị viêm họng hạt.
Dược liệu hỗ trợ trị bệnh
Dược liệu trong điều trị viêm họng hạt ở lưỡi đóng vai trò quan trọng, không chỉ giúp giảm triệu chứng khó chịu mà còn tác động vào nguyên nhân gây bệnh.
Các dược liệu như kim ngân hoa, bồ công anh, liên kiều, cát cánh... có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, kháng khuẩn, chống viêm, làm dịu niêm mạc họng, giảm sưng đau và hỗ trợ làm lành tổn thương.
Bên cạnh đó, một số dược liệu như cát cánh, mạch môn, sa sâm còn giúp bổ phế, dưỡng âm, tăng cường sức đề kháng của cơ thể, ngăn ngừa tái phát bệnh.
Sự kết hợp hài hòa giữa các dược liệu này tạo nên một phác đồ điều trị toàn diện, vừa giảm triệu chứng, vừa tác động vào căn nguyên gây bệnh, giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi và ngăn ngừa biến chứng.
Viêm họng hạt ở lưỡi có mức độ nguy hiểm khá cao nên người bệnh không nên chủ quan mà có cần điều trị sớm. Thay đổi lối sống khoa học lành mạnh hơn chính là biện pháp hàng đầu để phòng tránh nguy cơ mắc bệnh lý này.
Người bị viêm họng hạt cần kiêng các loại thực phẩm cay nóng, chiên nướng, thô cứng, chứa nhiều axit, đồ ngọt, đồ lạnh,đồ uống có gas, bia rượu.
Nên ăn các thực phẩm mềm, dễ nuốt như cháo, súp, canh, đồng thời bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C, E và protein như mật ong, trứng, gừng, gan bò, các loại quả họ cam quýt, đào, mâm xôi, cà chua...
Các bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định phương pháp này cho bệnh nhân khi thực sự cần thiết. Bệnh nhân sử dụng phương pháp đốt này khi bệnh nặng, có nhiều hạt to, nổi cộm lên.
Mức chi phí để thực hiện biện pháp này dao động trong khoảng từ 2 đến 6 triệu đồng.
Đốt không thể chữa dứt điểm viêm họng hạt. Đây là một bệnh lý mãn tính, thường do các yếu tố kích thích như trào ngược dạ dày thực quản, ô nhiễm môi trường, hút thuốc lá, hoặc do nhiễm khuẩn tái đi tái lại gây ra.
