Thoát Vị Đĩa Đệm

Thoát vị đĩa đệm là gì?

Bệnh thoát vị đĩa đệm là nguyên nhân chính gây nên tình trạng đau nhức xương khớp, đặc biệt ở người cao tuổi. Tuy nhiên, ngày nay căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hóa với số lượng người mắc ngày một gia tăng. Phổ biến nhất ở độ tuổi 30 - 50.

Đĩa đệm nằm giữa 2 đốt sống, có cấu tạo nhân nhầy ở trung tâm và bao bọc bởi các vòng sơ. Đĩa đệm đảm nhiệm chức năng làm giảm áp lực mỗi khi cơ thể di chuyển, chạy nhảy, hoạt động mạnh, mang vác vật nặng.

Tình trạng thoát vị đĩa đệm xảy ra khi lớp xơ bên ngoài bị rách hoặc mòn, khô, khiến phần nhân nhầy bên trong tràn ra, chèn ép lên các rễ thần kinh và tủy sống. Hiện tượng này có thể xảy ra ở bất kỳ đốt sống nào, nhưng phổ biến nhất là thoát vị đĩa đệm lưng. Thêm vào đó, khi các chất này chèn ép vào dây thần kinh tọa (dây thần kinh nối từ thắt lưng đến ngón chân) sẽ gây ra chứng đau thắt lưng, tê bì chân tay.

Các mức độ thoát vị đĩa đệm

Dưới tác động của các yếu tố gây bệnh, thoát vị đĩa đệm sẽ tiến triển âm thầm và chỉ gây ra một số cơn đau bất chợt, dễ nhầm lẫn với đau nhức xương khớp thông thường. Chính vì vậy phần lớn người bệnh được chẩn đoán khi đã bước vào giai đoạn cấp tính, nhân nhầy thoát khỏi lớp sợi bao bọc. Quá trình tiến triển bên trong bao gồm 4 giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Phình lồi đĩa đệm. Mặc dù sự vững chắc của lớp sợ vẫn được bảo toàn. Tuy nhiên phần nhân nhầy đã có biểu hiện biến dạng, xuất hiện những cơn đau âm ỉ nhưng không kéo dài.
• Giai đoạn 2: Sa đĩa đệm. Lớp xơ đã trở nên suy yếu, có dấu hiệu chèn ép lên các dây thần kinh.
• Giai đoạn 3: Thoát vị đĩa đệm thực sự. Ở giai đoạn này, người bệnh sẽ cảm thấy những cơn đau nhức dữ dội, đi lại khó khăn, mệt mỏi do các lớp nhân nhầy đã thoát ra ngoài. Tuy nhiên, phần nhân ở giữa vẫn là một khối.
• Giai đoạn 4: Thoát vị đĩa đệm có mảnh rời. Các khối nhân đã tràn ra bên ngoài, chèn lên dây thần kinh và tủy sống, tách ra thành phần nhỏ hơn. Giai đoạn này nếu không được điều trị kịp thời sẽ có nguy cơ để lại biến chứng liệt nửa người.

Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm là gì?

Ngày nay, thoát vị địa đệm có thể khởi phát ở cả lứa tuổi trung niên và người cao tuổi. Dưới đây là một số nguyên nhân gây bệnh giúp độc giả nhận diện kịp thời, ngăn chặn nguy cơ tiến triển của bệnh và chủ động phòng tránh sớm nhất có thể:

• Độ tuổi: Quá trình lão hóa khiến cho việc sản sinh chất khoáng bị giảm thiểu, hoạt động phá hủy nhanh hơn so với sản sinh tế bào mới, khả năng hấp thụ canxi kém, dây thần kinh lưu thông mạch máu hẹp dẫn tới gia tăng nguy cơ mắc các bệnh xương khớp.
• Cân nặng: Ở người béo phì, các lớp mỡ chèn ép lên dây thần kinh khiến quá trình lưu thông máu bị giảm. Thói quen lười vận động khiến các khớp kém linh hoạt, bị khô cứng nhanh hơn.
• Môi trường làm việc: Thường xuyên mang vác vật nặng, đi lại nhiều hoặc thậm chí ngồi một chỗ quá lâu cũng có thể dẫn tới nguy cơ mắc thoát vị đĩa đệm.
• Ngoài ra, bệnh có thể khởi phát do một số nguyên nhân khác như: Yếu tố di truyền, chấn thương vùng lưng do tai nạn, các bệnh lý bẩm sinh

Thoát vị đĩa đệm có nguy hiểm không? Có chữa được không?

Bị thoát vị có thể diễn biến nhanh chóng từ giai đoạn 1 tới giai đoạn 4. Nếu người bệnh chủ quan để lâu có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như:

• Tổn thương dây thần kinh: Thoát vị đĩa đệm thường dẫn tới việc chèn ép lên các dây thần kinh khi dịch nhầy tràn ra ngoài lớp đệm. Càng để lâu thì tổn thương càng nghiêm trọng dẫn tới gia tăng mức độ và tần suất các cơn đau.
• Rối loạn tiểu tiện: Đối với thoát vị đĩa thắt lưng lâu ngày gây rối loạn cơ tròn đường tiểu, tiểu tiện rắt, hoặc không tự chủ. Thậm chí đại tiện thụ động thường gọi là hội chứng đuôi ngựa.
• Thoát vị đĩa đệm gây teo chân: Khi bệnh tiến triển lâu ngày sẽ dẫn tới việc giảm lưu thông máu tới các chi do dây thần kinh bị chèn ép. Dần dần, chân tay người bệnh sẽ không được nuôi dưỡng, giảm khả năng vận động.
• Đi khập khiễng: Các chi mệt mỏi, không có lực nên người bệnh thường chỉ đi được một quãng đường ngắn và bắt buộc phải nghỉ mới có thể tiếp tục.
• Gây tàn phế: Nếu không được điều trị kịp thời, người mắc có thể bị liệt vĩnh viễn hoặc liệt nửa người.

Tuy nhiên, các biến chứng này chủ yếu diễn ra khi bệnh đã tiến triển được một thời gian. Nếu chủ động phát hiện và điều trị sớm, trong giai đoạn 1, 2, 3, khả năng chữa khỏi có thể lên tới 95%. Các cơn đau sẽ bị đẩy lùi hoàn toàn, khôi phục khả năng vận động, giảm chèn ép thần kinh.

Các phương pháp chẩn đoán bệnh thoát vị

Để được chẩn đoán chính xác diễn biến của bệnh, bạn nên tới thăm khám trực tiếp tại các cơ sở y tế uy tín với trang thiết bị hiện đại, đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm. Tại đây, các chuyên gia sẽ tiến hành một số phương pháp chẩn đoán như:

• Chẩn đoán lâm sàng: Thông qua miêu tả triệu chứng, thử phản xạ của các chi, xem xét nguyên nhân các bác sĩ sẽ đưa ra những nhận định bước đầu để chẩn đoán giai đoạn thoát vị mà bạn đang gặp phải.
• Chẩn đoán cận lâm sàng: Các bác sĩ sẽ chỉ định x quang thoát vị đĩa đệm để xác định vị trí tổn thương, chụp cắt lớp hoặc chụp MRI.
• Chẩn đoán xác định: Quá trình này sẽ được đánh giá dựa trên 6 mức độ bao gồm : Tiền sử chấn thương, đau ở cột sống lan ra như rễ cây, càng vận động càng đau, cần nghỉ ngơi để có thể tiếp tục vận động, phản ứng đau tại điểm bấm chuông (bác sĩ dùng tay xác định vị trí điểm bắt đầu cơn đau), xác định góc Lasegue,
• Chẩn đoán phân biệt: Kết quả xét nghiệm sẽ giúp phân biệt thoát vị đĩa đệm với viêm khớp háng, viêm cơ đáy chậu, đau dây thần kinh.
• Chẩn đoán nguyên nhân: Dựa trên nguyên nhân, các bác sĩ sẽ đề xuất phương án điều trị phù hợp.

Những đối tượng dễ bị mắc bệnh

Mặc dù chủ yếu khởi phát ở những đối tượng từ 30 - 50 tuổi. Tuy nhiên, dưới đây là những nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao dù chưa đến độ tuổi lão hóa:

• Người béo phì, thừa cân.
• Người thường xuyên phải lao động nặng, mang vác đồ nặng.
• Ngồi một chỗ quá lâu, ít vận động.
• Đi giày cao gót.
• Người từng trải qua chấn thương.
• Thường xuyên lạm dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá...

Lời khuyên giúp bạn phòng chống bệnh thoát vị đĩa đệm

Không chỉ riêng những người nằm trong nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao, người lớn tuổi mà bất cứ độc giả nào cũng nên trang  bị cho mình những kiến thức về cách phòng ngừa căn bệnh này.

• Không ngồi một chỗ lâu hơn 3 tiếng. Giữ tư thế ngồi thẳng lưng, đi lại ít nhất 5 phút sau đó mới quay lại làm việc.
• Tránh mang giày cao gót cao hơn 5cm trong thời gian dài. Có thể sử dụng miếng lót chân để giảm lực dồn về phía trước.
• Ngủ đúng tư thế, ưu tiên nằm đệm cứng thay vì các loại đệm vải dễ lún, làm cong sống lưng.
• Không gối quá cao.
• Thiết lập chế độ luyện tập phù hợp với thể trạng.
• Hạn chế mang vác vật nặng. Nếu trong trường hợp cần thiết, nên chia nhỏ khối lượng đồ hoặc thiết lập chế nghỉ ngơi hợp lý.
• Kiểm soát tốt cân nặng của bản thân, tránh nguy cơ béo phì.