Viêm Xoang Mũi Dị Ứng

Bệnh viêm xoang mũi dị ứng là gì?

Viêm xoang mũi dị ứng là tình trạng viêm nhiễm tổn thương, tắc nghẽn ở vùng mũi. Bệnh hình thành do sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, bụi bẩn, nấm gây bệnh, hóa chất, mùi lạ… Chứng viêm xoang này được phân làm hai loại chính.

• Viêm xoang mũi dị ứng theo chu kỳ: Bệnh tái phát, xuất hiện vào một thời điểm nhất định trong năm, có thể là mùa đông hoặc mùa hè.
• Viêm xoang mũi dị ứng không theo chu kỳ: Hay còn được hiểu là bệnh phát quanh năm, không cố định về mặt thời gian.

Biểu hiện phổ biến của bệnh viêm xoang mũi dị ứng

Các triệu chứng của bệnh viêm xoang mũi thường rất rõ rệt, chủ yếu là hắt xì liên tục, đau, nhức vùng mũi, ù tai,... Cụ thể:

• Chảy nước mũi: Đây là dấu hiệu đặc trưng ở hầu hết người bị viêm xoang mũi dị ứng. Theo đó, nước mũi có thể chảy trực tiếp ra ngoài hoặc chảy ngược xuống vùng họng gây nghẹt mũi, khó thở.
• Nghẹt mũi: Mũi thường ngứa ngáy thậm chí là sưng tấy, đau rát kèm theo tắc mũi, cảm giác trong mũi có vật gì chắn ngang.
• Hắt hơi: Khi bị viêm mũi xoang dị ứng bạn thường hắt hơi liên tục gây cảm giác mệt mỏi, khó chịu.
• Đau nhức vùng mặt: Những cơn đau thường xuyên xuất hiện ở hai bên gò má, mắt, trán, đầu,...
• Hơi thở có mùi: Trường hợp hơi thở có mùi hôi, khó chịu,... thường xuất hiện ở người bệnh viêm xoang dị ứng kéo dài.
• Một số triệu chứng khác: Bên cạnh những triệu chứng trên người mắc bệnh có thể bị ho, đau đầu, sốt,... Điều này phụ thuộc vào tình trạng bệnh, sức khỏe của mỗi người.

Nguyên nhân gây bệnh viêm xoang mũi dị ứng

Bàn về nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ Lê Phương - Phó giám đốc Bệnh viện Y học Cổ Truyền cho biết, viêm xoang mũi dị ứng phát sinh chủ yếu do các yếu tố sau:

• Virus, vi khuẩn: Sự xâm nhập, lây lan của các loại vi khuẩn, nấm,... Là một trong những nguyên nhân gây bệnh.
• Phấn hoa, bào tử: Tiếp xúc thường xuyên với chất hóa học, phấn hoa, bào tử,... cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh, đặc biệt xảy ra nhiều người có cơ địa mẫn cảm.
• Môi trường ô nhiễm: Vùng mũi tiếp xúc liên tục với bụi bẩn, chất kích thích,... tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh cao.
• Vệ sinh kém: Không bảo vệ vùng mũi, lười vệ sinh sau khi tiếp xúc với các tác nhân gây hại.
• Thời tiết thay đổi: Bệnh viêm xoang mũi dị ứng thường xảy ra khi môi trường sống thay đổi đột ngột, đặc biệt là môi trường ẩm, lạnh.
• Cấu tạo vùng mũi: Với những người có cấu tạo vùng mũi đặc biệt như bị poly vùng mũi, lệch vách ngăn,... thường có nguy cơ cao mắc các bệnh về hô hấp như viêm xoang viêm mũi dị ứng.
• Một số nguyên nhân khác: Cơ địa nhạy cảm, sức đề kháng yếu kém, sử dụng nhiều các chất kích thích như rượu, thuốc lá,... cũng là một trong những nguyên căn gây bệnh.

Bệnh viêm xoang mũi dị ứng có nguy hiểm không? Có chữa được không?

Giải đáp thắc mắc bệnh viêm xoang mũi dị ứng có nguy hiểm không? Có chữa được không? Bác sĩ Lê Phương cho rằng: Bệnh viêm xoang dị ứng nếu được chăm sóc và điều trị hợp lý sẽ khỏi sớm và không gây ảnh đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan, không chữa trị có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng người bệnh. 

Theo đó, các biến chứng sẽ tương ứng với mỗi cấp độ bệnh khác nhau như:

• Viêm xoang mũi dị ứng cấp tính: Triệu chứng thường xuất hiện trong 5 – 8 tuần khiến người bệnh mệt mỏi, khó chịu. Nếu không được điều trị, bạn có thể phải đối diện với các bệnh lý như viêm tai giữa, viêm họng, viêm thanh quản,…
• Viêm xoang mũi dị ứng mãn tính: Triệu chứng bệnh ké dài trên 10 tuần gây đau đớn, ảnh hưởng các chức năng lân cận, nhất là khứu giác. Đặc biệt, để lại nhiều biến chứng nguy hiểm như: Viêm màng não, tim mạch, viêm xoang mãn tính, nhiễm trùng,...

Chẩn đoán

Chẩn đoán viêm xoang mũi dị ứng là một quá trình kết hợp giữa đánh giá lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu, nhằm xác định chính xác tình trạng bệnh và loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.

1. Hỏi bệnh sử:

• Các triệu chứng: Thời gian xuất hiện, tính chất, mức độ nặng nhẹ, tần suất, các yếu tố làm tăng hoặc giảm triệu chứng.
• Tiền sử dị ứng: Tiền sử bản thân và gia đình về các bệnh dị ứng như hen suyễn, viêm da cơ địa, dị ứng thức ăn...
• Tiếp xúc với các tác nhân dị ứng: Môi trường sống, công việc, thói quen sinh hoạt...

2. Khám lâm sàng:

Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng vùng tai mũi họng, chú ý các dấu hiệu

• Niêm mạc mũi: Quan sát màu sắc (thường nhợt nhạt hoặc hơi xanh), tình trạng phù nề, dịch tiết (trong suốt hoặc trắng đục).
• Hốc mũi: Kiểm tra sự hiện diện của polyp mũi (nếu có).
• Xoang: Gõ hoặc ấn vào vùng xoang để kiểm tra cảm giác đau.
• Tai: Kiểm tra tình trạng viêm tai giữa (nếu có).

3. Các xét nghiệm cận lâm sàng:

Tùy thuộc vào tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm sau:

• Nội soi mũi xoang: Quan sát trực tiếp tình trạng niêm mạc mũi xoang, phát hiện các bất thường như polyp, viêm, phù nề.
• Chụp X-quang hoặc CT scan xoang: Đánh giá cấu trúc giải phẫu xoang, phát hiện các bất thường như viêm, tắc nghẽn, polyp.
• Xét nghiệm dị nguyên: Xác định tác nhân dị ứng cụ thể bằng các phương pháp như test lẩy da, xét nghiệm máu tìm IgE đặc hiệu.

4. Chẩn đoán phân biệt:

Bác sĩ cần phân biệt viêm xoang mũi dị ứng với các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự như:

• Viêm mũi xoang không do dị ứng: Thường do nhiễm virus, vi khuẩn hoặc nấm.
• Viêm mũi vận mạch: Triệu chứng tương tự viêm mũi dị ứng nhưng không liên quan đến dị nguyên.
• Polyp mũi: Khối u lành tính trong mũi, có thể gây tắc nghẽn và viêm xoang.
• U vùng mũi xoang: Khối u ác tính, cần được phát hiện và điều trị sớm.

Đối tượng mắc bệnh

• Người có cơ địa dị ứng (bản thân hoặc gia đình).
• Người tiếp xúc thường xuyên với dị nguyên (môi trường sống, nghề nghiệp, thú cưng).
• Trẻ em.
• Người có bất thường cấu trúc mũi xoang (vẹo vách ngăn, polyp mũi...).
• Người có hệ miễn dịch suy yếu (bệnh mãn tính, dùng thuốc ức chế miễn dịch).
• Người làm việc trong môi trường bụi bẩn, hóa chất (công nhân, nông dân...).
• Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh (hút thuốc, lạm dụng rượu bia).
• Người sống ở vùng khí hậu khắc nghiệt (khô hanh, lạnh giá).
• Người lạm dụng thuốc xịt mũi.

Cách phòng ngừa bệnh viêm xoang mũi dị ứng hiệu quả

Bệnh viêm xoang dị ứng không ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người nhưng cản trở cuộc sống, tác động đến tâm sinh lý của mỗi người. Đặc biệt, bệnh có thể khởi phát ở bất kỳ đối tượng nào. Vậy nên, mỗi chúng ta cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh dưới đây:

• Cung cấp nước, các chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. 
• Không được sử dụng thuốc lá và các loại chất kích thích chưa nồng độ cao như: rượu, bia.
• Tránh tiếp xúc với các tác nhân ô nhiễm như khói bụi, chất hóa học, phấn hoa,...Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc hãy sử dụng đồ bảo hộ cho vùng mũi, họng, tai, mắt,...
• Bảo vệ vùng mũi, thường xuyên vệ sinh các cơ quan hô hấp.
• Vệ sinh nhà cửa liên tục, tránh tình trạng nhà cửa bừa bộn, tránh xa các loại động vật như chó, mèo.
• Nên để các thiết bị làm sạch trong nhà như: máy hút bụi, máy lọc không khí,...
• Tăng cường luyện tập thể dục thể thao để nâng cao sức khỏe, thể trạng của mình.
• Xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học, khi bị bệnh bạn nên ngủ, nghỉ đúng giờ, hạn chế thức quá khuya.

Khi nào cần bác sĩ

Viêm xoang mũi dị ứng thường có thể kiểm soát tại nhà với các biện pháp vệ sinh mũi xoang và thuốc kháng histamin. Tuy nhiên, có những trường hợp cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám và điều trị kịp thời:

1. Triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng lên:

Nếu sau một thời gian tự điều trị tại nhà, các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, ngứa mũi, đau đầu... không thuyên giảm hoặc trở nên nặng hơn, bạn nên đến gặp bác sĩ. Điều này có thể là dấu hiệu cho thấy bệnh đang tiến triển nặng hoặc có biến chứng.

2. Triệu chứng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày:

Khi viêm xoang mũi dị ứng gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày như:

• Mất ngủ, mệt mỏi kéo dài: Do nghẹt mũi, khó thở, ngứa ngáy khó chịu.
• Giảm khả năng tập trung, làm việc, học tập: Do đau đầu, mệt mỏi, khó chịu.
• Suy giảm chất lượng giấc ngủ: Do ngáy, thở miệng, nghẹt mũi.

3. Khi xuất hiện những triệu chứng bất thường 

• Sốt cao trên 38 độ C: Có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
• Đau nhức vùng mặt, trán, quanh mắt: Có thể là biến chứng viêm xoang cấp.
• Giảm hoặc mất khứu giác: Cần được thăm khám để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm.
• Khó thở, thở khò khè: Có thể là dấu hiệu hen suyễn hoặc các bệnh lý đường hô hấp khác.
• Chảy máu cam thường xuyên: Cần được kiểm tra để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm.

4. Đối tượng đặc biệt:

Một số đối tượng cần được thăm khám sớm khi có dấu hiệu viêm xoang mũi dị ứng:

• Trẻ em: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ bị biến chứng.
• Phụ nữ mang thai: Viêm xoang mũi dị ứng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.
• Người có bệnh mãn tính: Viêm xoang mũi dị ứng có thể làm nặng thêm các bệnh lý nền như hen suyễn, COPD...

5. Nghi ngờ biến chứng:

Nếu nghi ngờ có các biến chứng của viêm xoang mũi dị ứng như viêm tai giữa, viêm phế quản, hen suyễn... hãy đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.