Bệnh Á Sừng

Á sừng là gì?

Bệnh á sừng (Dermatitis plantaris sicca) là một thể viêm da cơ địa dị ứng mãn tính, dễ tái phát. Nó xuất hiện khi lớp sừng bên ngoài chuyển hoá dở dang, vẫn có nhân và chưa nguyên sinh. Đặc điểm nhận biết chính là tình trạng khô da, nứt và bong vảy trắng ở lòng bàn tay, bàn chân. Một số trường hợp có thể bị ở đầu.

Đến nay các nhà Y học đã khẳng định bệnh không lây truyền qua con đường tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, do biểu hiện bệnh làm đôi tay, chân rất mất thẩm mỹ, nhiều người ngại tiếp xúc với bệnh nhân, khiến người bệnh tự ti. Thêm vào đó, nó cũng gây cản trở quá trình khi lao động chân tay. Bởi lẽ, nhiều dị nguyên ngoài môi trường sẽ làm gia tăng triệu chứng bệnh.

Bạn nên cảnh giác với bệnh da liễu này. Người bệnh cần đi khám và điều trị đúng cách trước khi có nguy cơ bị nhiễm trùng, bội nhiễm, biến chứng hoặc bị sẹo vĩnh viễn.

Nguyên nhân gây bệnh

Y học đã khẳng định nguyên nhân gây nên tình trạng á sừng ở tay chân không phải do virus hay vi khuẩn.

Các nhà khoa học chưa tìm ra gốc rễ nguyên nhân gây á sừng. Tuy nhiên, có một số bằng chứng cho thấy bệnh này hình thành từ hai yếu tố:

• Cơ địa: Những người có cơ địa da dễ dị ứng thường có phản ứng quá mẫn với chất độc hại từ môi trường. Vì vậy, nếu sử dụng chất hoá học, chất tẩy rửa, họ dễ bị á sừng.
• Di truyền: Nếu trong số những người có mối quan hệ cùng huyết thống, có người ở thế hệ trước bị bệnh viêm da cơ địa thì khả năng thế hệ sau cũng dễ bị.
• Stress: Người hay bị stress hoặc gặp sang chấn tâm lý, cơ thể yếu ớt cũng có nguy cơ mắc bệnh này.
• Thiếu dinh dưỡng: Nếu chế độ ăn hàng ngày của bạn thiếu nhóm A, C, D, E, nguy cơ bị bệnh sẽ cao hơn người bình thường.
• Thuốc Tây: Một số loại tân dược có tác dụng phụ là làm rối loạn quá trình tái tạo da. Đây là một yếu tố tác động làm tăng biểu hiện bệnh.
• Rối loạn nội tiết: Nhiều chị em bị á sừng khi mang thai do nội tiết tố thay đổi. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với các bé trong độ tuổi dậy thì.

Bên cạnh đó, những yếu tố như thời tiết, môi trường sống ô nhiễm cũng tác động đến làn da, khiến nhiều người phát sinh bệnh á sừng.

Á sừng có nguy hiểm không?

Ảnh hưởng đến sinh hoạt: Da bị tổn thương nhiều sẽ giảm chức năng. Khi đó, mọi hoạt động của người bệnh đều khiến họ cảm thấy đau đớn, khó chịu. Những vết bong tróc ở tay, chân cản trở lao động, ảnh hưởng đến tinh thần của người bệnh.

• Hoại tử da: Trường hợp da bị nhiễm trùng sẽ dẫn đến hoại tử. Lúc này lỗ chân lông bít tắc bởi mồ hôi, chất cặn bã không thoát được ra ngoài. Tình trạng bệnh kéo dài còn gây nhiễm trùng máu.
• Mắc bệnh liên quan: Á sừng có thể kéo theo bệnh gout, parkinson hoặc viêm ruột xuyên thành mãn tính (Crohn) bởi nó liên quan đến rối loạn tự miễn ở da.
• Da khô: Do lớp sừng bảo vệ da bị yếu nên da bị mất nước, thiếu sự đàn hồi và mềm mại.

Chẩn đoán bệnh á sừng

Đa phần các trường hợp bị á sừng có thể chẩn đoán thông qua triệu chứng ngoài da và dựa trên thời tiết. Khi thăm khám, bác sĩ thường hỏi thời gian xuất hiện biểu hiện bệnh, tiền sử gia đình có người bị hay chưa…

Đối với những trường hợp chưa xác định chính xác thể bệnh, bác sĩ cần tiền hành lấy mẫu xét nghiệm. Thông thường là xét nghiệm soi da dưới kính hiển vi và cạo vảy test KoH.

Đối tượng dễ mắc á sừng

• Người giúp việc, nội trợ thường xuyên giặt quần áo, rửa bát, lau nhà…
• Công nhân sản xuất trong các nhà máy chế biến sản phẩm hoá học.
• Người nông dân hay tiếp xúc với phân hoá học, thuốc trừ sâu.
• Thợ làm tóc, nhân viên kỹ thuật hoá chất, nhân viên vệ sinh môi trường…
• Phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai và sau sinh.
• Trẻ đang dậy thì.
• Người có tiền sử mắc các bệnh da liễu, đặc biệt là viêm da cơ địa.
• Những ai có làn da khô, thiếu nước, không có thói quen uống đủ nước hàng ngày.
• Người có cùng huyết thống với người bệnh hoặc có cơ địa yếu.

Biện pháp phòng ngừa á sừng và chăm sóc tại nhà

• Giữ tinh thần ổn định, tránh để tình trạng stress kéo dài gây kích ứng da.
• Hạn chế tiếp xúc với hóa chất, không làm việc trong môi trường có nhiều độc tố.
• Không bóc hoặc gãi ngứa tại vị trí da bị dày sừng, nứt nẻ.
• Sử dụng gang tay khi rửa bát, giặt quần áo, gội đầu… Hoặc rửa tay thật sạch sau khi tiếp xúc trực tiếp với chất tẩy rửa.
• Uống đủ nước lọc, đặc biệt là vào những ngày trời khô, rét, độ ẩm thấp.
• Bổ sung rau xanh, hoa quả chứa nhiều vitamin nhóm C, D, E, A vào thực đơn hàng ngày. Đồng thời tránh xa nhóm thực phẩm dễ gây dị ứng.
• Tránh gội đầu bằng những dầu gội có tính chất tẩy rửa mạnh hoặc có chất kích ứng da.
• Hạn chế nhuộm tóc, làm móng khi có tiền sử bị á sừng da đầu, á sừng tay chân.
• Cắt móng tay, móng chân sạch sẽ để loại bỏ nơi lưu trú của khuẩn hại.
• Mẹ bầu và thanh niên trong độ tuổi dậy thì cần thận trọng, tránh tiếp xúc với dị nguyên.
• Để các loại thuốc, nước tẩy rửa ở vị trí xa tầm tay trẻ. Tránh để trẻ tự ý mang ra nghịch.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Mặc dù á sừng không ảnh hưởng đến tính mạng nhưng bạn không nên tự ý điều trị khi chưa kiểm tra. Ngay khi thấy lòng bàn chân, bàn tay có những dấu hiệu á sừng, bạn nên đi gặp bác sĩ để chia sẻ về tình trạng bệnh. Đồng thời, bạn cần tiến hành các xét nghiệm cần thiết và lắng nghe tư vấn từ bác sĩ.

Những đối tượng đặc biệt như phụ nữ mang thai, sau sinh, trẻ nhỏ cần khám bác sĩ ngay khi thấy tay, chân bong tróc, nứt nẻ. Tuyệt đối, bạn không được tự ý mua thuốc điều trị ở nhà.

Đối với những người đã từng bị viêm da cơ địa, ngay khi phát hiện triệu chứng bệnh tái phát, bạn cần đi khám bác sĩ ngay. Nhóm người này cần đặc biệt cảnh giác khi thời tiết hanh khô hoặc mới tiếp xúc hóa chất.