Viêm mạch dị ứng là một tổn thương phức tạp gây viêm ở các hệ cơ quan như da, khớp, tiêu hóa,… Tính đến thời điểm hiện tại vẫn chưa xác định nguyên nhân gây bệnh. Vì thế, việc nhận biết sớm triệu chứng để chẩn đoán và điều trị kịp thời là điều vô cùng quan trọng.
Viêm mạch dị ứng là bệnh gì?
Viêm mạch dị ứng hay còn gọi là viêm mao mạch dị ứng, ban xuất huyết Schonlein-Henoch, ban xuất huyết dạng phản vệ, ban xuất huyết dạng thấp. Đây là trạng thái viêm tại nhiều cơ quan, nơi các mạch máu nhỏ phản ứng quá mức do tiếp xúc với các chất gây dị ứng. Chẳng hạn như ở da, khớp, ruột, thận,...
Viêm mạch dị ứng không phải bệnh lý gây ảnh hưởng tới tính mạng. Song, những hậu quả mà nó để lại có thể khiến người bệnh khó chịu, đau nhức, ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp, vận động, đi lại.
Bệnh viêm mạch dị ứng nguyên nhân do đâu?
Hiện nay, nguyên nhân gây viêm mao mạch dị ứng chưa được xác định rõ. Song, các bác sĩ chuyên khoa có chỉ ra được mối liên hệ của bệnh với một số yếu tố sau:
- Bệnh liên quan đến những người có cơ địa dị ứng với các tác nhân dị ứng như phấn hoa, thức ăn (đậu nành, sữa, hải sản), thuốc, hóa chất, côn trùng,...
- Xảy ra sau một thời gian người bệnh mắc các bệnh liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp trên khoảng vài tuần, với tỷ lệ khoảng 30 - 40%.
- Trường hợp này có thể xảy ra ở người mắc bệnh dạ dày ruột tự miễn dịch, bệnh lupus và các tình trạng tự miễn dịch khác (sau khi dùng thuốc hoặc tiêm phòng vaccine).
- Nguyên nhân do nhiễm vi khuẩn hoặc virus, chẳng hạn như: Tụ cầu, liên cầu khuẩn nhóm A, Mycoplasma, virus Varicella, cytomegalovirus, Parvovirus B19,...
Biến chứng nguy hiểm của bệnh
Trong hầu hết các trường hợp, viêm mạch dị ứng không gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Tuy nhiên những tổn thương do bệnh gây ra có thể để lại sẹo, khiến người bệnh tự ti.
Bên cạnh đó, nếu chủ quan, thăm khám và điều trị không đúng cách, người bệnh có nguy cơ đối mặt với một số biến chứng như:
- Tổn thương khớp: Bao gồm đau khớp, viêm khớp, vận động hạn chế, phù quanh khớp, đau gân. Tổn thương khớp có thể được điều trị khỏi trong vài giờ hoặc vài ngày, dễ tái phát nhưng không làm biến dạng khớp.
- Tổn thương thận: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất, có nguy gặp phải ở các người lớn và trẻ em. Một số trường hợp tổn thương thận nặng cần phải chạy thận hoặc ghép thận.
- Tắc ruột: Biến chứng này xảy ra ở một số trường hợp, hậu quả là khiến thức ăn không di chuyển qua ruột như bình thường, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn, ảnh hưởng tới tính mạng.
- Một số biến chứng khác: Nam giới có thể bị xoắn thừng tinh và viêm tinh hoàn, tràn dịch màng phổi, xuất huyết phổi, nhồi máu cơ tim,...
Cách chẩn đoán viêm mạch dị ứng
Khám xét cận lâm sàng
Thông thường, để chẩn đoán phân biệt viêm mao mạch dị ứng, bác sĩ sẽ dựa vào các tiêu chí sau:
- Lớn hơn 16 tuổi.
- Trên da xuất hiện các nốt ở trên bề mặt dạng đa hồng cầu (chứa cả đốm nổi và đốm phẳng).
- Xuất hiện triệu chứng ngứa da sau khi sử dụng một loại thuốc nào đó.
- Hỏi về lịch sử bệnh lý lâm sàng của bạn và thực hiện bài kiểm tra thể chất.
- Đánh giá qua triệu chứng, hỏi về loại thuốc bạn sử dụng và tiền sử sử dụng thuốc cũng như các bệnh nhiễm trùng khác.
Khám xét lâm sàng
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện các thăm khác ở các cơ quan như đường tiêu hóa, thận, phổi, tim, hệ thần kinh để chẩn đoán chính xác hơn:
- Xét nghiệm máu và nước tiểu: Các xét nghiệm này cung cấp thông tin về dấu hiệu viêm và tổn thương thận. Các chỉ số cần chú ý như sự tăng của bạch cầu, chỉ số viêm ESR (erythrocyte sedimentation rate) và CRP (C-reactive protein).
- Sinh thiết: Một mẫu mô nhỏ tại các nốt phan ban có thể được phân tích để tìm bằng chứng tổn thương viêm xung quanh mạch máu.
Đối tượng dễ mắc bệnh
- Trẻ em từ 2 - 6 tuổi. Thống kê của Bộ y tế cho thấy, có 52% trường hợp mắc bệnh xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, 75% lưu hành bệnh trong độ tuổi 2 - 16 tuổi. Đặc biệt, nam giới có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2 lần so với nữ giới.
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh viêm mạch dị ứng.
- Người có tiền sử bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, viêm phế quản, viêm da dị ứng.
- Người thường xuyên tiếp xúc với chất kích ứng như phấn bụi, thuốc, hóa chất, các loại thức ăn,...
- Người sinh sống gần nơi ô nhiễm.
- Người có hệ miễn dịch yếu, không đủ khả năng chống lại tác nhân gây dị ứng.
Phòng ngừa viêm mạch dị ứng hiệu quả
- Nâng cao sức đề kháng bằng cách xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước.
- Thường xuyên rèn luyện thân thể, tập thể dục nâng cao sức khỏe.
- Khi trẻ có biểu hiện nhiễm khuẩn cần đưa ngay tới bệnh viện gần nhất để thăm khám và điều trị.
- Tránh bị côn trùng đốt.
- Tránh để cơ thể nhiễm lạnh.
- Vệ sinh nhà cửa, đồ chơi, quần áo, đồ dùng sinh hoạt. Người chăm sóc cần vệ sinh tay trước và sau khi chăm sóc.
Khi nào người bệnh cần tìm bác sĩ?
Trường hợp viêm mao mạch dị ứng đơn thuần, không gặp tổn thương thận và tiêu hóa kém, người bệnh hoàn toàn có thể điều trị tại nhà. Tuy nhiên, khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, bạn cần nhập viện ngay lập tức để theo dõi:
- Tiểu ra máu.
- Đau bụng dữ dội.
- Sưng đau khớp nghiêm trọng.
- Phát ban trên da.
Dược liệu điều trị viêm mạch dị ứng
Sử dụng các dược liệu thiên nhiên cũng là cách điều trị viêm mạch dị ứng được nhiều người tin dùng. Một số dược liệu có thể sử dụng trong quá trình điều trị viêm mao mạch dị ứng như: Khương hoạt, bách bộ, bạc hà, sài đất, kim ngân hoa, cây cối xay, hoàng kỳ, khổ qua rừng, củ mài…
Trong Đông y, đây đều là những loại dược liệu có khả năng giảm viêm, đau, hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, đồng thời giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh.
Hiệu quả khi sử dụng dược liệu trị bệnh sẽ tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng của người mắc. Do đó, để quá trình điều trị đạt hiệu quả cao, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.
Viêm mạch dị ứng là bệnh lý khá phổ biến. Tuy nhiên, việc chẩn đoán và điều trị vẫn là một thách thức đối với các chuyên gia. Để tránh những rủi ro không đáng có, người bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe thường xuyên, thăm khám bác sĩ ngay khi có dấu hiệu bất thường. Trong quá trình điều trị viêm mao mạch dị ứng, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ phác đồ của bác sĩ.
