Viêm Xoang Cấp Ở Trẻ Em

Viêm xoang cấp ở trẻ em là gì?

Viêm xoang cấp ở trẻ em là bệnh lý hô hấp xảy ra ở trẻ em khi bị nhiễm trùng hệ thống xoang và các triệu chứng có biểu hiện kéo dài dưới 4 tuần.

Xoang là nơi lưu dẫn chất dịch trong cơ thể, có cấu tạo rỗng giúp làm ẩm không khí khi đi vào mũi và cung cấp oxy cho não bộ. Các xoang hàm và xoang sàng sẽ có ngay sau khi trẻ được sinh ra. Các xoang trán sẽ phát triển khi trẻ trong độ tuổi từ 4 đến 7 tuổi và các xoang bướm sẽ phát triển hoàn thiện vào 17 đến 18 tuổi.

Các xoang này được bao bọc bởi lớp niêm mạc có khả năng tiết chất dịch chống lại sự tấn công của vi khuẩn và virus. Khi các lớp lót này bị viêm nhiễm, chức năng sinh lý của xoang bị ảnh hưởng dẫn tới viêm xoang cấp ở trẻ em.

Hiện nay, ở nước ta mỗi năm có khoảng 20% trẻ bị viêm xoang cấp và độ tuổi thường gặp nhất là trẻ dưới 6 tuổi.

Nguyên nhân gây viêm xoang cấp ở trẻ em

Có nhiều nguyên nhân gây viêm xoang cấp ở trẻ em trong đó nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng này là:

• Tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp

Trẻ nếu bị các bệnh lý như viêm tai mũi họng cấp, cảm cúm kéo dài có khả năng cao bị viêm xoang cấp. Lúc này, các vi khuẩn, virus có thể dễ dàng lây lan từ đường mũi họng sang các xoang và gây nhiễm trùng.

• Do thời tiết

Vào mùa đông khi thời tiết lạnh hoặc nằm trong phòng điều hòa lạnh quá nhiều sẽ khiến chức năng của hệ thống lông chuyển trong mũi bị suy giảm nghiêm trọng. Lúc này, mũi sẽ không tiết được dịch nhầy khiến các vi khuẩn, virus và nấm mốc dễ dàng xâm nhập vào hệ thống xoang gây viêm xoang.

• Do dị tật mũi

Dị tật mũi là nguyên nhân bẩm sinh khiến trẻ bị viêm xoang. Các dị tật có thể gặp phải là dị hình vách ngăn, có polyp mũi, u mũi gây tắc nghẽn cơ học, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong xoang gây mưng mủ, viêm nhiễm.

Ngoài ra, trẻ còn có thể bị viêm xoang do các yếu tố sau:

• Trẻ bị suy dinh dưỡng, suy nhược cơ thể dẫn tới hệ miễn dịch bị suy giảm.
• Trẻ có cơ địa dị ứng, mẫn cảm.
• Trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản.

Viêm xoang cấp ở trẻ có nguy hiểm không?

Không nguy hiểm như viêm xoang mạn tính, tuy nhiên nếu trẻ bị viêm xoang cấp tính vẫn có thể ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cũng như sự phát triển của trẻ. Lúc này, hệ miễn dịch của trẻ vẫn chưa được hoàn thiện nên tình trạng viêm xoang cấp có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm sau đây:

• Trẻ bị nhiễm trùng mắt: Trẻ có thể bị viêm dây thần kinh thị giác, viêm mí mắt hoặc viêm tấy ổ mắt. Nguy cơ gặp phải biến chứng này rất cao, lên tới 85%. Nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn tới mù lòa.
• Biến chứng viêm tai mũi họng: Khi bị viêm xoang, trẻ em có thể gặp phải các biến chứng như viêm tai giữa ứ dịch, viêm họng, viêm amidan. Các tổn thương, viêm nhiễm ở xoang có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe nhìn, phát triển trí tuệ và ngôn ngữ của trẻ.
• Biến chứng nội sọ: Đây là biến chứng ít gặp nhưng hoàn toàn có thể xảy ra. Tình trạng viêm xoang cấp có thể khiến trẻ bị nhiễm trùng, áp xe mắt và hình thành túi mủ trong mắt. Nếu mủ bị vỡ có thể khiến mắt bị mù lòa gây ra biến chứng nội sọ.

Chẩn đoán viêm xoang cấp ở trẻ như thế nào?

Hỏi bệnh sử và khám lâm sàng:

Bác sĩ sẽ hỏi về thời gian, tính chất triệu chứng, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ. Khám lâm sàng bao gồm quan sát bên ngoài (chảy mũi, nghẹt mũi, sưng đỏ), nội soi mũi (phát hiện viêm nhiễm, phù nề, dịch mủ) và khám họng tai để loại trừ các bệnh lý khác.

Các xét nghiệm cận lâm sàng:

• Xét nghiệm máu: Phát hiện tình trạng nhiễm trùng và loại trừ các bệnh khác.
• Nuôi cấy dịch mũi xoang: Xác định vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp.
• Test dị ứng: Thực hiện khi nghi ngờ viêm xoang do dị ứng.

Chẩn đoán hình ảnh:

• Chụp X-quang xoang: Đơn giản, giúp phát hiện viêm xoang cấp, nhưng độ chính xác không cao ở trẻ nhỏ.
• Chụp CT scan xoang: Cung cấp hình ảnh chi tiết, đánh giá mức độ viêm nhiễm, tình trạng các xoang và cấu trúc xung quanh. Đây là phương pháp ưu tiên để chẩn đoán xác định.
• Chụp MRI xoang: Ít sử dụng, chỉ định khi nghi ngờ biến chứng nội sọ hoặc khối u.

Đối tượng trẻ có nguy cơ dễ mắc bệnh viêm xoang cấp

• Trẻ hay mắc bệnh về đường hô hấp: Trẻ thường xuyên bị cảm lạnh, cúm, viêm mũi dị ứng,... rất dễ bị viêm xoang cấp. Các bệnh này làm tổn thương niêm mạc mũi xoang, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
• Trẻ có hệ miễn dịch yếu: Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể. Trẻ sinh non, suy dinh dưỡng, hay mắc bệnh mãn tính có hệ miễn dịch kém, dễ bị viêm nhiễm hơn.
• Trẻ sống trong môi trường ô nhiễm: Ô nhiễm không khí, khói bụi là những tác nhân gây kích ứng đường hô hấp, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp nói chung và viêm xoang nói riêng.
• Trẻ tiếp xúc với người bệnh: Viêm xoang cấp có thể lây lan qua đường hô hấp. Nếu trẻ tiếp xúc gần với người bệnh, khả năng lây nhiễm là rất cao.
• Trẻ có dị tật bẩm sinh đường hô hấp: Một số dị tật bẩm sinh như vẹo vách ngăn mũi, polyp mũi,... có thể cản trở dòng chảy của dịch nhầy, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Cách chăm sóc, phòng ngừa viêm xoang ở trẻ

• Thường xuyên sử dụng nước muối sinh lý để vệ sinh tai mũi họng cho trẻ.
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây dị ứng là phấn hoa, hóa chất hoặc lông động vật.
• Nên để nhiệt độ phòng lý tưởng là 28 độ và không nên cho trẻ nằm quá lâu trong phòng điều hòa.
• Cần vệ sinh môi trường sống thường xuyên để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc.
• Có thể sử dụng máy lọc không khí, máy tạo ẩm.

• Chú ý bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ khi trời lạnh. Cần điều trị triệt để cảm lạnh, cảm cúm dứt điểm, không được để ủ bệnh.
• Cần tăng cường bổ sung khoáng chất, vitamin trong thực đơn cho trẻ.
• Quan sát các triệu chứng của trẻ và đưa trẻ đến bệnh viện khi có các triệu chứng bất thường.

Khi nào trẻ cần gặp bác sĩ?

• Triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên: Các triệu chứng như sốt, nghẹt mũi, chảy dịch mũi đặc không cải thiện hoặc nặng thêm sau 7-10 ngày điều trị tại nhà.
• Triệu chứng nghiêm trọng: Sốt cao trên 39°C kéo dài, đau nhức vùng mặt dữ dội, sưng phù mắt, chảy dịch mũi vàng/xanh đặc, giảm thị lực, cứng cổ, buồn nôn hoặc nôn.
• Tiền sử bệnh đặc biệt: Trẻ có tiền sử dị ứng, hen suyễn, hệ miễn dịch suy yếu, hoặc các bệnh lý mãn tính khác.
• Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi: Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và khó biểu hiện triệu chứng rõ ràng.
• Cha mẹ lo lắng: Ngay cả khi không có các dấu hiệu đặc trưng, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đi khám nếu cảm thấy lo lắng về tình trạng sức khỏe của trẻ.