Viêm mũi dị ứng theo mùa khiến cơ thể luôn khó chịu, ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày. Bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể mắc bệnh vì vậy cách tốt nhất đó là hiểu về bệnh lý, cách phòng tránh và điều trị khi cần thiết.
Viêm mũi dị ứng theo mùa là gì?
Thời điểm giao mùa là thời gian mà những người có cơ địa nhạy cảm mắc phải tình trạng viêm mũi dị ứng. Viêm mũi dị ứng theo mùa là bệnh lý về đường hô hấp khi các tác nhân bên ngoài như phấn hoa, bụi bẩn, lông động vật, thay đổi thời tiết gây nên.
Chứng bệnh này có nhiều tính chất thay đổi khó lường, chúng có nhiều triệu chứng tương tự bệnh viêm mũi dị ứng nhưng thường xảy ra theo chu kỳ, nguyên nhân bởi thời tiết thay đổi. Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng theo mùa thường diễn ra trong thời gian ngắn, trong vài ngày và xảy ra đột ngột. Khiến người bệnh không kịp chuẩn bị, cơ thể chưa kịp thích ứng với thay đổi. Hai giai đoạn chính của bệnh lý đường hô hấp này đó là:
- Viêm mũi dị ứng theo mùa cấp tính.
- Viêm mũi dị ứng theo mùa mãn tính.
Dù ở thể nào thì chứng bệnh này nếu không điều trị tận gốc sẽ thường tái phát lại theo từng chu kỳ, khiến người bệnh mệt mỏi, tâm lý bị ảnh hưởng.
Nguyên nhân gây bệnh điển hình
Nguyên nhân gây bệnh cũng đa dạng, chủ yếu do biến đổi thời tiết khiến cơ thể chưa kịp thích nghi với điều này. Ngoài ra có thể một số tác nhân khách quan như môi trường sống ô nhiễm, vi khuẩn, virus gây kích ứng thông qua thực phẩm, không khí…
Thông thường các triệu chứng này không quá nặng do hệ miễn dịch tự tiêu diệt các vi sinh ngoại lại. Tuy nhiên khi cơ thể mệt mỏi, thay đổi thời tiết đi kèm làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Thông thường các biểu hiện bệnh chỉ xuất hiện từ 2 – 3 ngày và nặng hơn khi không được điều trị.
Biến chứng của bệnh viêm mũi dị ứng theo mùa
Mặc dù không gây nguy hiểm trực tiếp tới sức khoẻ, nhưng bệnh viêm mũi dị ứng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới người bệnh. Là tiền đề của nhiều chứng bệnh liên quan tới thị giác, khứu giác… Nếu người bệnh không sớm điều trị, chủ quan khiến bệnh tái đi tái lại nhiều lần thì có thể gây ra tình trạng như:
- Polyp mũi: Vùng niêm mạc mũi bị tổn thương lâu ngày, khiến tế bào bị huỷ hoại phát triển khối u mềm. Do các bệnh lý như viêm xoang, hen suyễn hình thành, polyp mũi tuy không gây đau đớn nhưng nếu chúng phát triển sẽ khiến đường thở ở ống mũi bị chặn, gây mất khứu giác tạm thời.
- Hen suyễn: Viêm mũi dị ứng theo mùa thường phát triển thành hen suyễn gio các triệu chứng tương tự, dị ứng lâu ngày gây ra các cơn hen cấp tính hoặc mãn tính.
- Polyp xoang: Ở khu vực niêm mạc xoang, khối u cũng được hình thành sau quá trình tái phát bệnh liên tục. Tuy nhiên biến chứng này nguy hiểm hơn khi chúng phát triển trong vùng xoang sụn nằm sâu dưới mũi. Vì khó phát hiện nên khi điều trị thì tình trạng khối u đã ở giai đoạn nguy hiểm, cần phải phẫu thuật để chữa khỏi.
Viêm mũi dị ứng theo mùa có nguy hiểm không? Câu trả lời là Có, nếu người bệnh cứ tiếp tục chủ quan, không tới bệnh viện để điều trị. Không chỉ ảnh hưởng tới sức khoẻ, chứng viêm mũi còn khiến cuộc sống sinh hoạt của người bệnh bị ảnh hưởng, tâm lý đi xuống…
Phương pháp chẩn đoán bệnh chính xác
Khai thác tiền sử và triệu chứng lâm sàng
Tiền sử bệnh
- Có tiền sử dị ứng, hen suyễn, chàm hay các bệnh dị ứng khác trong gia đình không.
- Có tiền sử viêm mũi xoang nhiều lần hay không.
- Công việc và các yếu tố môi trường nơi sinh sống.
Triệu chứng lâm sàng
- Bác sĩ sẽ khai thác chi tiết thời gian khởi phát bệnh: Có xu hướng theo mùa, thời tiết hay không?
- Các triệu chứng: hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt, nặng mặt, giảm khứu giác...
- Mức độ ảnh hưởng của các triệu chứng đến sinh hoạt của người bệnh
Khám lâm sàng
- Tìm các dấu hiệu điển hình của viêm mũi dị ứng: Niêm mạc mũi nhợt nhạt, phù nề, có thể thấy dịch trắng trong, nhiều ở cuốn mũi giữa và cuốn mũi dưới.
- Khám sàng lọc các dấu hiệu của viêm xoang: Đau nhức vùng mặt, ấn điểm xoang, đôi khi có dịch mủ chảy ở khe giữa...
- Khám tổng quát phát hiện các bệnh lý liên quan: Viêm da cơ địa, hen suyễn, polyp mũi...
Các xét nghiệm cận lâm sàng
Một số xét nghiệm được chỉ định nhằm hỗ trợ chẩn đoán viêm mũi dị ứng theo mùa cũng như đánh giá mức độ nặng, theo dõi điều trị:
- Nội soi mũi: Đây là phương pháp quan trọng. Qua nội soi bác sĩ có thể quan sát trực tiếp các dấu hiệu phù nề, màu sắc của niêm mạc mũi, dịch mũi, polyp (nếu có)...
- Test da dị ứng Xác định các dị nguyên cụ thể gây kích ứng: Nếu dị ứng phấn hoa, các triệu chứng sẽ xấu đi vào mùa phấn hoa bay.
- Xét nghiệm công thức máu: Tăng bạch cầu ái toan gợi ý tình trạng dị ứng
- Xét nghiệm IgE đặc hiệu: Đo lường nồng độ các kháng thể IgE đặc hiệu với các dị nguyên thường gặp.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) xoang: Có giá trị đánh giá mức độ tổn thương xoang và các biến chứng (nếu có), giúp bác sĩ cân nhắc chỉ định các phương pháp điều trị.
Chẩn đoán phân biệt
Viêm mũi dị ứng theo mùa cần được phân biệt với một số bệnh lý khác, bao gồm:
- Viêm mũi vận mạch.
- Viêm mũi xoang do các nguyên nhân khác (nhiễm trùng, do thuốc...).
- Viêm mũi teo (Hội chứng mũi rỗng).
Đối tượng dễ mắc viêm mũi dị ứng
- Người có tiền sử dị ứng: Bệnh nhân đã mắc các bệnh dị ứng khác như hen suyễn, viêm mũi dị ứng quanh năm, viêm da cơ địa,... có cơ địa nhạy cảm, dễ phản ứng quá mức với tác nhân kích thích.
- Cơ địa gia đình: Nếu bố mẹ, anh chị em ruột từng mắc viêm xoang dị ứng theo mùa, nguy cơ mắc bệnh của cá nhân trong gia đình sẽ cao hơn do yếu tố di truyền.
- Trẻ em và người trẻ tuổi: Bệnh thường gặp ở nhóm đối tượng trẻ em và người trẻ, tỷ lệ mắc bệnh giảm dần khi lớn tuổi.
- Yếu tố môi trường: Sống trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi, hóa chất hoặc người thường tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng (phấn hoa, lông động vật...)
- Hệ miễn dịch suy giảm: Người mắc các bệnh ảnh hưởng đến hệ miễn dịch có nguy cơ mắc viêm xoang nói chung và viêm xoang dị ứng theo mùa cao hơn.
Biện pháp phòng ngừa bệnh viêm mũi dị ứng theo mùa
- Không dùng bất kỳ vật dụng gì để tiếp xúc với mũi hoặc mắt (kể cả tay) tránh làm tổn thương hoặc lây truyền vi khuẩn lên các bộ phận này.
- Tránh xa những nơi có nhiều khói bụi.
- Thường xuyên vệ sinh không gian sống, thay ga giường, vỏ gối 2 tuần/lần.
- Luôn mang khẩu trang khi đi ra ngoài tránh phấn hoa, bụi bẩn, khói thuốc lá làm bạn dị ứng.
- Bổ sung vitamin, khoáng chất cho cơ thể bằng cách ăn nhiều hoa quả, rau củ nhằm tăng sức đề kháng.
Khi nào người viêm mũi dị ứng cần gặp bác sĩ?
- Triệu chứng nghiêm trọng: Ngạt mũi kéo dài, sốt cao, đau xoang dữ dội, dịch tiết màu xanh/vàng đậm kèm mùi hôi,…
- Có bệnh kèm theo: Hen suyễn, polyp mũi,... hoặc người bệnh đang mang thai, cho con bú.
- Có dấu hiệu biến chứng nguy hiểm: Sưng mặt, rối loạn thị giác, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn...
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú: Cần tư vấn bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc trị viêm mũi dị ứng nào.
- Trẻ em dưới 12 tuổi: Viêm mũi dị ứng ở trẻ em cần được thăm khám bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo chẩn đoán, điều trị đúng cách.
Ngoài ra, bạn cũng nên gặp bác sĩ khi:
- Các triệu chứng không cải thiện sau khi điều trị tại nhà.
- Nghi ngờ các biến chứng của bệnh.
- Cần hướng dẫn chi tiết về cách kiểm soát bệnh tại nhà.
Dược liệu
Theo quan điểm của Y học cổ truyền (YHCT), viêm mũi dị ứng theo mùa (hay còn gọi là viêm xoang dị ứng) là do sự mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể, cộng thêm tác động của các yếu tố ngoại sinh như dị nguyên (phấn hoa, bụi bẩn…) dẫn đến tình trạng tắc nghẽn các xoang, sưng viêm niêm mạc mũi.
Thiên nhiên ban tặng cho con người kho tàng dược liệu quý giá, đóng vai trò quan trọng trong YHCT nói chung và trong điều trị bệnh viêm mũi dị ứng theo mùa nói riêng.
Vì thế, sử dụng các loại dược liệu đúng cách sẽ mang đến những lợi ích tuyệt vời sau:
- Khu phong, tán hàn: Loại bỏ các tác nhân gây dị ứng, giảm sưng viêm, thông tắc các xoang.
- Thanh nhiệt, giải độc: Giảm các triệu chứng như sổ mũi, chảy dịch vàng, nghẹt mũi.
- Bổ khí, kiện tỳ, sinh tân, nhuận táo: Tăng cường sức đề kháng, cải thiện tình trạng cơ thể suy nhược.
- Điều hòa khí huyết: Giúp cân bằng âm dương, ổn định trạng thái sức khỏe.
Dưới đây là một số dược liệu thường được sử dụng trong YHCT để điều trị viêm mũi dị ứng theo mùa:
- Tân di hoa.
- Bạch chỉ.
- Kim ngân hoa.
- Hoàng kỳ.
- Cát căn.
- Phòng phong.
- Kinh giới.
Bệnh viêm mũi dị ứng theo mùa không nguy hiểm, hoàn toàn có thể phòng tránh và điều trị nếu người bệnh trang bị kiến thức về chứng bệnh này. Nếu thấy tình trạng bệnh không tiến triển, hãy tới bệnh viện để bác sĩ thăm khám và sớm điều trị.
Viêm mũi dị ứng không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng triệu chứng có thể được kiểm soát thông qua các biện pháp điều trị như bài thuốc Đông y, Tây y, mẹo tại nhà... Việc tránh các tác nhân gây dị ứng và duy trì môi trường sống sạch sẽ cũng giúp giảm thiểu tình trạng này đáng kể.
