Viêm Loét Dạ Dày

Bệnh viêm loét dạ dày tá tràng là gì?

Viêm loét dạ dày là một dạng bệnh về tiêu hóa khi lượng acid dạ dày dư thừa và vi khuẩn xâm lấn vào dạ dày gây tổn thương niêm mạc.

Căn bệnh này có đặc điểm là tùy theo các vị trí của vết viêm và loét khác nhau mà nó sẽ có các tên gọi là viêm dạ dày và tá tràng, loét bao tử, bệnh tá tràng, viêm tâm vị, viêm bờ cong nhỏ, loét dạ dày tá tràng…

Khi bước vào giai đoạn cấp, bệnh thường sẽ khởi phát triệu chứng đột ngột, diễn tiến nhanh nhưng di chứng để lại ít và người bệnh vẫn có thể chữa khỏi hoàn toàn. Vậy nhưng, nếu ở giai đoạn mãn tính, dù bệnh có tiến triển chậm hơn nhưng lại dai dẳng, rất khó điều trị dứt điểm và có nguy cơ cao gây ra các biến chứng nặng nề.

Bệnh có thể xảy ra ở bất cứ đối tượng nào và đặc biệt là ở nam giới, người trẻ tuổi do các thói quen sinh hoạt chưa lành mạnh.

Nguyên nhân gây viêm loét dạ dày

Viêm loét dạ dày tá tràng do rất nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, dưới đây là những yếu tố phổ biến nhất:

• Vi khuẩn HP: Sự tấn công từ vi khuẩn HP sẽ gây tổn thương niêm mạc dạ dày, đồng thời chúng cũng có sức sinh sôi nhanh, mạnh, nếu không chăm sóc tốt sẽ rất khó điều trị.
• Do di truyền: Nếu trong nhà bạn có thành viên bị mắc bệnh viêm loét thì bạn cũng sẽ có nguy cơ mắc cao hơn so với người bình thường.
• Do hội chứng Zollinger-Ellison: Người bệnh sẽ hình thành một số khối u ở tá tràng, tụy hay còn gọi là u gastrin. Khối u này có tới ⅔ là u ác tính. Khi đó, người bệnh sẽ tăng việc tiết hoocmon gastrin kéo theo tăng tiết dịch axit trong dạ dày, làm phá hủy lớp niêm mạc dạ dày.
• Thường xuyên bị stress, căng thẳng: Các nghiên cứu đã cho biết rằng việc thường xuyên bị căng thẳng mệt mỏi sẽ gia tăng tối đa nguy cơ mắc bệnh viêm loét bao tử. Tình trạng này sẽ gây tác động đến việc sản xuất axit dạ dày.
• Nạp quá nhiều muối: Những người có thói quen ăn nhiều muối có thể làm tăng hoạt động vi khuẩn HP, khiến cho chúng hoạt động mạnh hơn. Ăn quá nhiều muối cũng sẽ tác động xấu đến tình trạng bao tử của bạn.
• Lạm dụng thuốc kháng sinh, kháng viêm: Những loại thuốc chống viêm không steroid, kháng sinh như: chữa bệnh xương khớp, nhóm thuốc chống viêm, thuốc giảm đau, an thần… dùng trong thời gian dài có thể gây ra các vết loét, làm mất cân bằng dịch vị axit dạ dày.
• Dùng chất kích thích: Khi người bệnh tiếp xúc với tác nhân gây hại cho dạ dày như uống rượu bia, dùng thực phẩm không an toàn, nhiều gia vị nóng, dùng nhiều chất kích thích… cũng làm tăng nguy cơ gây viêm loét.

Ngoài ra, có một vài nguyên nhân khác gây loét dạ dày tá tràng cũng cần kể đến như cũng có thể do người bệnh bị tấn công bởi nấm, virus, vi khuẩn,…

Biến chứng

Mặc dù viêm loét dạ dày thường không phải là bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, các biến chứng của bệnh có thể đe dọa sức khỏe người bệnh, bao gồm:

• Xuất huyết tiêu hóa: Viêm loét dạ dày có thể gây chảy máu ở niêm mạc dạ dày, biểu hiện bằng tình trạng ói ra máu hoặc đi ngoài ra máu. Đây là một tình trạng cấp cứu, cần được xử trí y tế kịp thời.
• Thủng dạ dày: Trong trường hợp nặng, vết loét có thể ăn sâu xuyên qua thành dạ dày, gây thủng dạ dày. Triệu chứng điển hình của thủng dạ dày là đau bụng dữ dội, đột ngột, có thể kèm theo sốt, toát mồ hôi lạnh. Đây là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa, cần phẫu thuật để xử lý.
• Hẹp môn vị: Vết loét lâu ngày có thể gây ra tình trạng sẹo co kéo, hẹp lại môn vị (cổ dạ dày). Hẹp môn vị sẽ gây cản trở lưu thông thức ăn từ dạ dày xuống ruột, dẫn đến các triệu chứng như buồn nôn, nôn, cảm thấy khó tiêu, đầy bụng…
• Ung thư dạ dày: Mặc dù không phổ biến, nhưng viêm loét dạ dày mãn tính có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư dạ dày nếu không được điều trị đúng cách.

Chẩn đoán viêm loét dạ dày

Chẩn đoán viêm loét dạ dày yêu cầu một quy trình phân tích chi tiết nhằm xác định chính xác nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và đặc điểm của tổn thương. Các phương pháp chẩn đoán chủ yếu bao gồm:

Lịch sử bệnh và khám lâm sàng

Lịch sử bệnh và khám lâm sàng là bước đầu tiên trong quy trình chẩn đoán. Bác sĩ sẽ thu thập thông tin về các triệu chứng, bao gồm:

• Cảm giác đau bụng: Vị trí, tính chất và thời gian xuất hiện của cơn đau.
• Triệu chứng khác: Như buồn nôn, nôn mửa, giảm cân không giải thích được, hoặc cảm giác đầy bụng.
• Tiền sử bệnh lý: Các bệnh lý dạ dày trước đây, thói quen dùng thuốc (như NSAIDs), thói quen ăn uống, và các yếu tố nguy cơ như nhiễm Helicobacter pylori hoặc sử dụng rượu bia.

Khám lâm sàng có thể bao gồm việc sờ bụng để kiểm tra các dấu hiệu của đau hoặc cứng cơ.

Nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày là phương pháp chẩn đoán chính để xác định sự hiện diện của viêm loét dạ dày. Quy trình này bao gồm:

• Kỹ Thuật Nội Soi: Một ống nội soi mềm, gắn camera và đèn, sẽ được đưa qua miệng vào thực quản và dạ dày. Bác sĩ sẽ quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc dạ dày để phát hiện các tổn thương.
• Lấy Mẫu Sinh Thiết: Nếu cần thiết, bác sĩ có thể lấy mẫu mô từ niêm mạc dạ dày để phân tích dưới kính hiển vi. Điều này giúp xác định chính xác loại tổn thương và loại trừ các tình trạng nghiêm trọng như ung thư dạ dày.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu là công cụ hỗ trợ quan trọng trong chẩn đoán viêm loét dạ dày:

• Xét Nghiệm Đánh Giá Chức Năng Gan và Thận: Đánh giá các chỉ số như AST, ALT, và creatinine để kiểm tra các vấn đề chức năng có thể liên quan đến viêm loét dạ dày.
• Xét Nghiệm Phát Hiện Nhiễm Helicobacter pylori: Sử dụng xét nghiệm huyết thanh để phát hiện kháng thể đối với vi khuẩn Helicobacter pylori, hoặc xét nghiệm phân, hơi thở, và nước tiểu để xác định sự hiện diện của vi khuẩn này.

X-quang dạ dày

X-quang dạ dày có thể giúp phát hiện các vấn đề cấu trúc của dạ dày và thực quản:

• X-quang với Chất Cản Quang: Bệnh nhân uống một chất cản quang chứa baryt, sau đó tiến hành chụp X-quang. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát cấu trúc của dạ dày và xác định có các dấu hiệu của loét hoặc hẹp không.

Xét nghiệm phân

Xét nghiệm phân có thể giúp phát hiện các dấu hiệu của chảy máu trong dạ dày:

• Xét Nghiệm Phân Occult (Hemoccult): Đây là xét nghiệm giúp phát hiện máu ẩn trong phân, điều này có thể cho thấy có sự chảy máu từ dạ dày hoặc ruột.

Sinh thiết và kính hiển vi

Khi có nghi ngờ về ung thư dạ dày hoặc các tổn thương nghiêm trọng khác, sinh thiết từ nội soi dạ dày sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích dưới kính hiển vi. Sinh thiết giúp xác định chính xác loại tế bào và tính chất của tổn thương.

Các xét nghiệm khác

Trong một số trường hợp, các xét nghiệm bổ sung có thể được chỉ định tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân:

• Siêu Âm Bụng: Được sử dụng để kiểm tra tình trạng của các cơ quan bụng khác và phát hiện các vấn đề liên quan.
• Đo pH Dạ Dày: Đánh giá mức độ axit trong dạ dày, có thể giúp xác định sự cân bằng axit và vai trò của nó trong gây ra viêm loét.

Chẩn đoán viêm loét dạ dày yêu cầu sự kết hợp của nhiều phương pháp để đảm bảo độ chính xác và hiệu quả trong việc xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương. Việc thực hiện đầy đủ các bước chẩn đoán không chỉ giúp xác định chính xác tình trạng của bệnh mà còn giúp lập kế hoạch điều trị phù hợp để cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh

Viêm loét dạ dày có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên, một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, bao gồm:

• Người nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori: Đây là một loại vi khuẩn có thể cư trú trong niêm mạc dạ dày, gây viêm loét dạ dày.
• Người thường xuyên sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Thuốc NSAID có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.
• Người nghiện rượu, bia: Rượu, bia có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.
• Người hút thuốc lá: Hút thuốc lá làm giảm lưu lượng máu đến dạ dày, ảnh hưởng đến quá trình lành vết loét.
• Người căng thẳng, stress kéo dài: Căng thẳng, stress có thể kích thích dạ dày tiết nhiều acid hơn, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.

Biện pháp phòng ngừa viêm loét dạ dày

Viêm loét dạ dày tá tràng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người bệnh. Vì thế, ngay từ bây giờ bạn cần biết những biện pháp để phòng ngừa bệnh từ sớm. Dưới đây là những cách hiệu quả nhất cho bạn:

• Hạn chế tối đa việc sử dụng thức ăn khô cứng, thực phẩm chứa nhiều axit, dầu mỡ, chất bảo quản, gia vị cay mặn, giấm tỏi,… Nên tránh dùng rượu bia, cà phê, uống trà đặc và tránh uống các loại nước ngọt có ga.
• Thường xuyên bổ sung thêm các loại dầu thực vật lành mạnh như dầu vừng, dầu hạt cải, dầu hạt hướng dương,… vào chế độ dinh dưỡng để phục hồi và làm lành ổ viêm loét. Không những vậy, các loại dầu này còn có tác dụng giúp giảm nóng rát, ngăn ngừa ợ hơi và phòng chống táo bón.
• Tích cực bổ sung các loại thực phẩm tốt cho cơ thể như rau xanh, trái cây, ăn những loại thực phẩm giàu tinh bột, cá, thịt lợn nạc, ăn các loại củ,…
• Người bị viêm loét bao tử nên chia nhỏ các bữa trong ngày, không nên ăn quá no và cũng tránh để bụng quá đói.
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá vì điều này ảnh hưởng đến các chức năng hô hấp, khiến cho các ổ loét bị lan rộng, kích thích dạ dày tiết thêm nhiều dịch vị và tăng thêm nguy cơ khiến bệnh tái phát. Không chỉ cần loại bỏ thói quen hút thuốc lá mà bạn cũng cần tránh hít khói thuốc một cách thụ động.
• Không bỏ bữa, không đi ngủ ngay sau khi ăn, không tập luyện hoặc vận động mạnh sau ăn, tránh ăn quá nhanh…
• Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh, các loại thuốc giảm đau và kháng viêm. Bạn cần thông báo với bác sĩ về tiền sử bệnh lý trước khi dùng thuốc tìm ra phương thuốc phù hợp nhất và cân nhắc trước khi kê đơn thuốc mới.
• Theo dõi tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm và chủ động thăm khám, điều trị để tránh sưng viêm, nhiễm trùng.
• Thường xuyên căng thẳng thần kinh là một trong yếu tố gây kích thích bao tử, khiến cho bao tử co bóp quá mức và làm tăng bài tiết dịch vị hơn. Muốn không gây ảnh hưởng đến quá trình điều trị bệnh, bạn nên giảm khối lượng công việc, thường xuyên tập thể dục, đọc sách, nghe nhạc, thư giãn… tránh gây các tác động tiêu cực đến bao tử.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Các triệu chứng của viêm loét dạ dày thường không quá nghiêm trọng và có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, bạn nên đến gặp bác sĩ nếu gặp phải các dấu hiệu sau:

• Đau bụng âm ỉ vùng thượng vị (vùng bụng trên rốn) thường xuyên, tái đi tái lại, kéo dài trên 2 tuần.
• Đau bụng dữ dội, đột ngột, không giảm sau khi đi ngoài, kèm theo sốt, toát mồ hôi lạnh (có thể là dấu hiệu của thủng dạ dày).
• Buồn nôn và nôn nhiều, nhất là nôn ra máu.
• Đi ngoài ra máu.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Các triệu chứng viêm loét dạ dày ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, gây khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Nếu bạn nghi ngờ mình mắc viêm loét dạ dày, hãy đến gặp bác sĩ tiêu hóa để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. Điều trị sớm sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Dược liệu chữa bệnh

Việt Nam có một kho báu dược liệu phong phú với hàng ngàn loại thảo dược quý giá, mang lại triển vọng lớn trong việc hỗ trợ điều trị nhiều bệnh, bao gồm cả viêm loét dạ dày. Những dược liệu này thường có nguồn gốc tự nhiên, an toàn và ít gây tác dụng phụ, phù hợp với triết lý điều trị "từ gốc" của y học cổ truyền.

Sử dụng dược liệu trong việc chữa viêm loét dạ dày có mục đích:

• Hỗ trợ làm lành vết loét.
• Giảm bớt các triệu chứng khó chịu như đau bụng, ợ nóng, đầy hơi, khó tiêu.
• Tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể đối phó với vi khuẩn Helicobacter pylori, tác nhân chính gây viêm loét dạ dày.
• Bổ dưỡng cơ thể, nâng cao sức khỏe tổng thể, giúp người bệnh có sức đề kháng tốt hơn để chống lại bệnh tật.

Các loại dược liệu thường được thầy thuốc sử dụng trong điều trị viêm loét dạ dày bao gồm: Mộc hương, Lý trung, Hoàng cầm, Nghệ vàng,... Thầy thuốc sẽ tùy chỉnh các vị thuốc dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân để đạt hiệu quả tối ưu.

Viêm loét dạ dày đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống và sức khỏe của nhiều người. Do đó, việc nắm bắt thông tin về cách điều trị và phòng tránh bệnh là cực kỳ quan trọng.

• Tinh Bột Nghệ