Trào Ngược Độ A

Trào ngược dạ dày độ A là gì?

Trào ngược độ A là bệnh lý gây ra do axit trào ngược từ dạ dày lên thực quản ở mức độ ít nghiêm trọng nhất theo thang phân loại Los Angeles. Ở mức độ A, bệnh nhân nội soi thấy vết xước tổn thương thực quản không quá 5mm. Đồng thời các vết xước này không kéo dài vượt quá 2 nếp gấp niêm mạc tại thực quản. Nếu không được điều trị sớm, bệnh sẽ mở rộng vết loét và chuyển biến cấp độ cao hơn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh trào ngược mức độ A nhanh chóng

Thông thường, viêm trào ngược dạ dày độ A có ít biểu hiện rõ ràng vì mới chỉ ở giai đoạn ban đầu. Tuy nhiên, người bệnh có thể tổng hợp các dấu hiệu sau đây để bắt bệnh nhanh chóng:

• Ợ nóng, ợ chua: Người bệnh trào ngược độ A dễ bị ợ hơi, ợ chua bất kể bụng no hay đói. Nguyên nhân là do lượng axit dư thừa trong dịch vị dạ dày làm thoát ra luồng hơi vị chua.
• Tiết nhiều nước bọt: Trào ngược mức độ A cũng kích thích tuyến nước bọt hoạt động mạnh để trung hòa lại axit.
• Buồn nôn, nôn trớ: Tình trạng này có thể xảy ra khi dạ dày tổn thương và co bóp. Hoặc nếu người bệnh ăn các thức ăn dễ gây kích thích dạ dày thì nôn trớ càng dễ xuất hiện.
• Nóng rát thượng vị: Vết xước chưa đến 5mm cũng đủ khiến khổ chủ chịu nhiều khó chịu. Nhất là khi có sự tác động của dịch vị, nóng rát càng được kích hoạt.
• Đắng miệng, khó nuốt: Trào ngược thực quản cấp độ A làm niêm mạc tại thực quản cũng bị bào mòn. Viêm loét hình thành dưới tác động của axit dịch vị. Vì thế mà người bệnh luôn cảm thấy đắng miệng, đau khi nuốt thức ăn.
• Ho dai dẳng: Dịch vị trào ngược lên thực quản vô tình chèn lên đường thở. Người bệnh không tránh khỏi cơn khó thở, ho dai dẳng, thậm chí mất tiếng.

• Ợ Chua
• Ợ Chua Nóng Cổ
• Đau Thượng Vị

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản độ A

Trào ngược dạ dày thực quản độ A, mặc dù là giai đoạn nhẹ của bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản (GERD), vẫn có thể gây ra những triệu chứng khó chịu ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ các yếu tố góp phần gây ra tình trạng này đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Yếu tố lối sống

• Chế độ ăn uống: Chế độ ăn uống chứa nhiều thức ăn cay, chua, dầu mỡ, caffein và rượu bia có thể làm tăng sản xuất acid dạ dày. Những thực phẩm này kích thích dạ dày tiết nhiều acid hơn, làm tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới (LES), dẫn đến trào ngược dịch vị lên thực quản.
• Thói quen ăn uống không khoa học: Các thói quen như ăn quá no, ăn nhanh, ăn khuya hoặc nằm ngay sau khi ăn cũng góp phần làm tăng nguy cơ trào ngược. Khi dạ dày đầy, áp lực bên trong dạ dày tăng lên, làm cho dịch vị dễ dàng trào ngược lên thực quản.

Yếu tố sinh lý

• Cơ thắt thực quản dưới (LES) yếu: Cơ thắt thực quản dưới là một vòng cơ nằm giữa thực quản và dạ dày, có chức năng ngăn chặn dịch vị trào ngược. Khi cơ này yếu hoặc hoạt động không đúng cách, dịch vị từ dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản, gây viêm và kích ứng niêm mạc thực quản.
• Tăng áp lực trong ổ bụng: Tăng áp lực trong ổ bụng do các yếu tố như béo phì, mang thai, hoặc táo bón có thể làm tăng nguy cơ trào ngược. Áp lực này đẩy dịch vị từ dạ dày lên thực quản.

Yếu tố bệnh lý

• Thoát vị hoành: Thoát vị hoành xảy ra khi một phần của dạ dày di chuyển lên trên cơ hoành, làm giảm hiệu quả của cơ thắt thực quản dưới. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho dịch vị trào ngược lên thực quản.
• Rối loạn tiêu hóa: Các rối loạn tiêu hóa như viêm loét dạ dày, tá tràng hoặc rối loạn chức năng dạ dày có thể làm tăng tiết acid dạ dày và giảm khả năng tự bảo vệ của niêm mạc thực quản, dẫn đến trào ngược.

Yếu tố thuốc men

• Thuốc giảm đau không Steroid (NSAIDs): Thuốc NSAIDs như ibuprofen và aspirin có thể làm giảm bảo vệ niêm mạc dạ dày, tăng tiết acid và làm tổn thương niêm mạc, dẫn đến trào ngược.
• Một số loại thuốc khác: Các loại thuốc như thuốc chẹn kênh canxi, thuốc an thần và thuốc chống trầm cảm có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới, tăng nguy cơ trào ngược.

Trào ngược cấp độ A có nguy hiểm không?

Ở cấp độ A, các vết xước mới chỉ dưới 5mm tại niêm mạc thực quản; nhưng đủ để gây viêm, sưng đau cho người bệnh. Thậm chí, các vết loét này còn có khả năng hình thành mô sẹo làm biến dạng thực quản. Nếu không có biện pháp can thiệp, bệnh viêm trào ngược dạ dày độ A có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hại:

Viêm loét thực quản nghiêm trọng

Vết xước thực quản để lâu sẽ càng mở rộng do axit dạ dày tác động dẫn đến viêm loét thực quản nghiêm trọng. Biến chứng này có thể gây đau buốt khi nuốt thức ăn, buồn nôn và nôn ra máu.

Hẹp thực quản

Khả năng biến đổi vết loét thành sẹo là điều khó tránh khỏi nếu không có giải pháp điều trị trào ngược mức độ A. Chính những vết sẹo này đã làm hẹp không gian của thực quản. Người bệnh khi nuốt dễ có cảm giác nghẹn ở cổ, đau vùng ngực….

Người bệnh trào ngược đối diện với các biến chứng nha khoa, hô hấp

Khi axit bị đẩy trào ngược lên tới khoang miệng sẽ phá hủy men răng. Đồng thời môi trường axit kích thích hoạt động của vi khuẩn gây sâu răng, hôi miệng. Thêm vào đó, các bệnh hô hấp như viêm họng, viêm dây thanh quản, viêm amidan cũng diễn ra phổ biến.

Barrett thực quản

Barrett thực quản xảy ra khi các mô lót thực quản bị biến dạng và không còn làm tốt vai trò của mình. Barrett thực quản thường xuất hiện khi viêm loét ở thực quản trở thành mãn tính. Đây là giai đoạn tiền ung thư dạ dày.

Ngoài những biến chứng bệnh lý, trào ngược cấp độ A còn làm giảm chất lượng sinh hoạt. Người bệnh thường xuyên mất ngủ, luôn mệt mỏi và suy nhược vì thiếu chất. Hơn nữa, công việc của người bệnh cũng giảm hiệu quả, thậm chí gián đoạn. Đặc biệt, trào ngược dạ dày ở bà bầu khiến mẹ mệt mỏi, thai nhi thiếu chất nếu bệnh kéo dài.

Chẩn Đoán trào ngược dạ dày thực quản độ A

Chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản độ A thường dựa trên các yếu tố sau:

Tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng bạn đang gặp, thói quen ăn uống, sinh hoạt và tiền sử bệnh lý của bạn và gia đình.

Khám thực thể: 

Mặc dù không có dấu hiệu đặc trưng trên khám thực thể để chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản độ A, bác sĩ có thể tiến hành:

• Kiểm tra các dấu hiệu viêm họng do trào ngược kéo dài.
• Nghe tim phổi để loại trừ các bệnh lý khác gây ra triệu chứng đau ngực (như viêm phổi, đau thắt ngực).
• Kiểm tra bụng để đánh giá tình trạng đầy hơi, béo phì.

Xét nghiệm cận lâm sàng:

Trong nhiều trường hợp, đặc biệt là trào ngược độ A với triệu chứng nhẹ, các xét nghiệm cận lâm sàng không cần thiết để chẩn đoán. Tuy nhiên, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm tùy thuộc vào cân nhắc lâm sàng, bao gồm:

• Xét nghiệm máu để loại trừ các bệnh lý khác gây ra triệu chứng tương tự như viêm loét dạ dày tá tràng do vi khuẩn Helicobacter pylori.
• Chụp X-quang dạ dày - thực quản có barium: Mặc dù không còn được sử dụng phổ biến do có tính xâm lấn và độ nhạy thấp, chụp X-quang có thể giúp nhận diện một số bất thường về giải phẫu như thoát vị trượt.
• Nội soi dạ dày - thực quản: Đây là một thủ thuật nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày và thực quản để kiểm tra các dấu hiệu viêm loét do trào ngược hoặc các bất thường khác như thoát vị khe thực quản. Nội soi thường được chỉ định nếu nghi ngờ có biến chứng của trào ngược, nghi ngờ ung thư hoặc nếu các triệu chứng không cải thiện sau điều trị.
• Theo dõi độ pH thực quản (pH-metry) hoặc trở kháng thực quản (impedance planometry): Các xét nghiệm này đo lường tần suất và thời gian trào ngược của dịch acid dạ dày lên thực quản. Đây là xét nghiệm chuyên sâu, thường chỉ được thực hiện khi các phương pháp khác không mang lại kết quả rõ ràng hoặc để đánh giá hiệu quả điều trị.

Chẩn đoán phân biệt:

Bác sĩ cần phân biệt trào ngược dạ dày thực quản độ A với các bệnh lý khác có thể gây ra triệu chứng tương tự, chẳng hạn như:

• Viêm thực quản: Có thể gây ra các triệu chứng đau rát, nóng bỏng sau xương ức, tuy nhiên thường không kèm theo ợ chua hoặc ợ nóng.
• Angina pectoris (đau thắt ngực do thiếu máu cơ tim): Có thể gây ra cảm giác đau tức ngực, nhưng thường liên quan đến c gắng sức và giảm bớt khi nghỉ ngơi.
• Các bệnh lý về thực quản khác: Các bệnh lý như co thắt thực quản hoặc ung thư thực quản

Trong trường hợp trào ngược dạ dày thực quản độ A, bác sĩ thường không yêu cầu thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Thông thường, việc chẩn đoán dựa vào tiền sử bệnh và triệu chứng lâm sàng.

Đối tượng dễ mắc trào ngược dạ dày thực quản độ A

Một số yếu tố khiến một số cá nhân có nguy cơ cao mắc trào ngược dạ dày thực quản độ A (GERD) hơn những người khác. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là GERD có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, bất kể tuổi tác hay giới tính.

Dưới đây là một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc trào ngược dạ dày thực quản độ A:

• Người thừa cân và béo phì: Nghiên cứu cho thấy nguy cơ mắc GERD tăng theo chỉ số khối cơ thể (BMI). Người béo phì (BMI ≥ 30) có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2-4 lần so với người có cân nặng bình thường (BMI 18,5-24,9).
• Phụ nữ mang thai: Sự thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ, đặc biệt là sự gia tăng progesterone, có thể làm giãn cơ trơn, bao gồm cả cơ thắt thực quản dưới (LES). Điều này làm suy yếu LES và khiến dịch acid dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản. Về mặt cơ học, thai nhi phát triển trong tử cung cũng gây ra áp lực lên ổ bụng, tương tự như trường hợp thừa cân béo phì.

• Người cao tuổi: Theo thời gian, cơ thắt thực quản dưới (LES) có thể suy yếu dần do lão hóa. LES yếu kém không còn khả năng đóng chặt, cho phép dịch acid trào ngược lên thực quản.
• Người mắc bệnh hen suyễn: Nghiên cứu cho thấy có mối liên quan giữa GERD và hen suyễn. Một số giả thuyết cho rằng trào ngược dịch acid có thể kích thích các tế bào thần kinh nhạy cảm ở đường thở, gây ra các triệu chứng hen suyễn như thở khò khè, khó thở. Ngược lại, việc sử dụng thuốc xịt corticosteroid để điều trị hen suyễn cũng có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản.
• Người hút thuốc lá: Khói thuốc lá có chứa các chất kích thích niêm mạc dạ dày, làm tăng sản xuất dịch acid. Ngoài ra, nicotine có trong thuốc lá cũng có thể làm yếu cơ thắt thực quản dưới (LES), tạo điều kiện cho dịch acid trào ngược. Các nghiên cứu đã chỉ ra người hút thuốc lá có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2-3 lần so với người không hút thuốc.
• Người thường xuyên uống rượu bia: Rượu bia có tác dụng kích thích dạ dày sản xuất nhiều dịch acid hơn mức cần thiết. Đồng thời, rượu bia cũng làm yếu cơ thắt thực quản dưới (LES), khiến dịch acid dễ dàng trào ngược lên thực quản.

Biện pháp phòng ngừa bệnh

Bên cạnh việc duy trì cân nặng hợp lý và điều chỉnh chế độ ăn uống, một số biện pháp thay đổi lối sống khác có thể giúp ngăn ngừa trào ngược dạ dày thực quản độ A, bao gồm:

Thay đổi thói quen ăn uống

• Không ăn vặt trước khi ngủ: Nằm xuống ngay sau khi ăn no có thể khiến dịch acid dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản. Nên cách ít nhất 3 giờ giữa bữa ăn tối và giờ đi ngủ.
• Nhai kỹ: Nhai kỹ giúp thức ăn được nghiền nhỏ, hỗ trợ tiêu hóa và giảm áp lực lên dạ dày.
• Ngồi thẳng khi ăn: Ngồi thẳng lưng khi ăn giúp cải thiện quá trình tiêu hóa và ngăn ngừa trào ngược. Tránh nằm ăn hoặc vừa ăn vừa xem tivi.
• Không mặc quần áo quá chật: Quần áo bó sát có thể gây áp lực lên ổ bụng, đẩy dịch acid dạ dày lên thực quản.

Quản lý căng thẳng

Căng thẳng thần kinh có thể làm tăng tiết dịch acid dạ dày và gây ra các triệu chứng trào ngược. Các biện pháp quản lý căng thẳng hiệu quả bao gồm:

• Tập thể dục thường xuyên
• Thư giãn bằng yoga, thiền định
• Ngủ đủ giấc (7-8 tiếng mỗi đêm)

Ngủ với tư thế thích hợp

Ngủ kê gối cao hơn đầu khoảng 15-20 cm có thể giúp ngăn dịch acid trào ngược lên thực quản. Tránh nằm ngửa hoàn toàn, vì tư thế này có thể khiến dịch acid dễ dàng di chuyển lên trên.

Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc kháng acid không kê toa để trung hòa dịch acid dạ dày và giảm nhanh các triệu chứng trào ngược. Tuy nhiên, không nên lạm dụng các loại thuốc này vì có thể gây ra các tác dụng phụ về lâu dài.

Ngừng hút thuốc lá

Hút thuốc lá làm yếu cơ thắt thực quản dưới (LES) và kích thích sản sinh dịch acid dạ dày, làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược. Bỏ thuốc lá là một trong những cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa và cải thiện trào ngược dạ dày thực quản.

Hạn chế rượu bia

Rượu bia làm tăng sản xuất dịch acid dạ dày và làm yếu LES, do đó nên hạn chế hoặc tránh uống rượu bia để ngăn ngừa trào ngược.

Nâng cao đầu giường

Nếu các biện pháp kê gối cao đầu không hiệu quả, bạn có thể kê thêm một thanh gỗ hoặc gạch kê dưới chân giường để nâng cao phần đầu khoảng 15-20 cm.

Bằng cách kết hợp các biện pháp thay đổi lối sống nêu trên, bạn có thể ngăn ngừa hiệu quả trào ngược dạ dày thực quản độ A và duy trì sức khỏe đường tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng trào ngược không cải thiện sau một thời gian thực hiện các biện pháp này, hãy đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Nếu bạn thường xuyên gặp các triệu chứng ợ nóng, ợ chua, đau tức ngực kéo dài hơn 2 tuần, hoặc các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, hãy đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, bạn cũng cần gặp bác sĩ nếu có các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Khó nuốt
• Nôn ra máu
• Giảm cân không rõ nguyên nhân
• Phân đen