Vi Khuẩn HP

Vi khuẩn HP là gì?

Vi khuẩn HP (tên khoa học Helicobacter Pylori hay còn gọi là H.Pylori) là một loại vi khuẩn phát triển trong lớp nhầy trên bề mặt niêm mạc dạ dày và là nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dày, xuất huyết dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản,... Hơn nữa vi khuẩn này có thể kích thích tế bào phát triển bất thường dẫn đến ung thư ác tính.

Theo thống kê, tỷ lệ nhiễm khuẩn HP có xu hướng tăng đặc biệt ở nước đang phát triển trong đó có Việt Nam. Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn này ở Việt Nam lên đến 70%, tại các bệnh viện chuyên khoa tiêu hóa người bệnh bị viêm dạ dày lên đến 90%.

Hiện nay, có khoảng 200 chủng vi khuẩn HP khác nhau, thực tế chỉ vi khuẩn mang CagA gây viêm loét, còn vi khuẩn khác đóng vai trò cộng sinh, tiêu diệt vi khuẩn gây hại, bảo vệ đường ruột. Vi khuẩn này có hình cong, chiều dài từ 1,5 đến 5 µm với đường kính 0,3 đến 1 µm và thường cư trú và gây tổn thương nhiều vị trí dạ dày như hàng vị, thân vị, vùng dị sản dạ dày,...

Thời gian ủ bệnh viêm loét dạ dày do virus HP có thể lên đến 30 năm. Trường hợp người bệnh kéo dài không điều trị, tiềm ẩn biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết, thủng dạ dày, ung thư nguy cơ tử vong cao.

Vây vi khuẩn HP dạ dày có lây không? Lây qua đường nào?

Theo chuyên gia khuyến cáo, vi khuẩn này xâm nhập cơ thể và dễ dàng lây nhiễm thông qua các con đường:

• Đường miệng: Vi khuẩn Hp không chỉ tồn tại trong dịch vị, còn xuất hiện ở trong nước bọt. Do đó nếu người bình thường sử dụng vật dụng các nhân chung (bàn chải, chén, đũa,...), ăn uống chung, hôn môi với người bệnh dễ dàng lây bệnh.
• Đường phân: Trong phân có chứa virus HP, nên nếu người bệnh không xử lý phân thải, đi vệ sinh không vệ sinh sạch sẽ dễ dàng lây bệnh cho người khác
• Con đường khác: Vi khuẩn này lây nhiễm qua vật dụng trung gian như dụng cụ y tế nội soi, xét nghiệm lấy mẫu dịch vị, ... lây truyền cho người khỏe mạnh
• Ngoài ra, vi khuẩn có thể xâm nhập qua thức ăn, nước uống hằng ngày.

Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn Hp

Hiện nay chưa xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, tuy nhiên bệnh có thể lây lan quan còn đường như đường miệng, đường phân, qua dụng cụ y tế, nguồn thức ăn nước uống. Do đó người bệnh dễ dàng vi khuẩn Hp nếu như:

• Sống trong điều kiện thiếu vệ sinh
• Nguồn nước, thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh
• Sống với người bệnh nhiễm vi khuẩn HP, theo thống kê tỷ lệ lây nhiễm lên đến 90% nếu trong gia đình có người bệnh nhiễm khuẩn

Do đó người bệnh cần hạn chế chế tiếp xúc với bệnh nhân nhiễm virus HP,  tạo môi trường sống thông thoáng sạch sẽ, sử dụng nguồn thức ăn và nước uống đảm bảo vệ sinh phòng tránh bệnh hiệu quả.

Vi khuẩn HP dương tính có nguy hiểm không?

Virus HP xâm nhập cơ thể không ảnh hưởng nguy hiểm đến sức khỏe đến người bệnh. Tuy nhiên chúng có thể ủ bệnh lâu dài và khi gặp môi trường thuận lợi như rượu bia, chất kích thích gây viêm loét dạ dày, rối loạn tiêu hóa và tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm như:

• Xuất huyết dạ dày: Tình trạng viêm loét dạ dày kéo dài, lớp niêm mạc bị ăn mòn đến mạch máu dẫn đến nôn, hoặc đại tiện ra máu. Bệnh kéo dài dẫn đến thiếu máu, sắt, cơ thể suy nhược.
• Tắc nghẽn dạ dày: Viêm nhiễm dạ dày nghiêm trọng hình thành sẹo, khối u cản trở thức ăn từ thực quản xuống dạ dày. Trường hợp bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến tiêu hóa, tắc ruột, nguy hiểm đến tính mạng.
• Thủng dạ dày: Lớp niêm mạc dạ dày bị viêm loét, ăn mòn dẫn đến thủng dạ dày. Trường hợp bị thủng dạ dày,bệnh nhân bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật điều trị cắt bỏ tránh bệnh diễn biến nghiêm trọng
• Viêm phúc mạc: Vi khuẩn Hp xâm nhập gây viêm loét và nhiễm trùng lớp niêm mạc bụng, phúc mạc, người bệnh xuất hiện cơn đau âm ỉ, rối loạn tiêu hóa, chướng bụng,...
• Ung thư dạ dày: Theo một số nghiên cứu, vi khuẩn HP và tế bào ung thư có mối quan hệ mật thiết với nhau, hơn nữa người bệnh viêm loét dạ dày mãn tính nếu không điều trị dứt điểm khả năng biến chứng thành ung thư, nguy hiểm đến tính mạng.

Người bệnh nhận biết dấu hiệu của bệnh, chủ động thăm khám và điều trị sớm tránh biến chứng nguy cơ tử vong cao

Vi khuẩn HP có chữa khỏi được không? Điều trị vi khuẩn HP bao lâu?

Như trình bày ở trên, virus HP là loại khuẩn có thể tồn tại nhiều năm mà người bệnh không nhận ra các dấu hiệu của chúng. Điều này khiến việc điều trị trở nên khó khăn, nhiều trường hợp phát hiện, bệnh lý chuyển sang mãn tính, điều trị cần tiến triển lâu dài theo hướng bảo tồn.

Thông thường, người bệnh nhiễm vi khuẩn Hp được bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc làm giảm axit. Bệnh nhân được chỉ định sử dụng thuốc trong khoảng từ 2-4 tuần và điều trị duy trì khoảng 4-8 tuần sau đó.

Trường hợp bệnh nghiêm trọng, thời gian điều trị kéo dài điều trị theo phác đồ của bác sĩ. Theo thống kê, với liệu trình phù hợp người bệnh có thể loại bỏ từ 75-95% vi khuẩn HP. Sau điều trị, bệnh nhân cần tiến hành kiểm tra hơi thở, để đảm bảo vi khuẩn được loại bỏ

Tuy nhiên, bệnh điều trị kéo dài hay ngắn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Mức độ nghiêm trọng của bệnh
• Chế độ dinh dưỡng, biện pháp chăm sóc tại nhà
• Phương pháp điều trị
• Người bệnh có tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ hay không?

Nhiễm virus HP hoàn toàn kiểm soát nếu người bệnh phát hiện sớm và điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ. Ngược lại người bệnh lơ là chủ quan dẫn đến bệnh kéo dài, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, nguy cơ tử vong cao.

Phát hiện vi khuẩn HP bằng cách nào?

Để nhận biết chính xác vi khuẩn Hp có trong cơ thể và diễn biến nghiêm trọng như thế nào? Bạn cần đến cơ sở y tế để thăm khám và chẩn đoán bệnh thông qua xét nghiệm:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm giúp bác sĩ xác trong máu có kháng thể chống lại HP được không. Nếu xét nghiệm nhận thất kháng thể vi khuẩn này, thì bạn đã bị nhiễm vi khuẩn Hp
• Xét nghiệm hơi thở (BREATH TEST) : Người bệnh được test hơi thở dạng nóng hoặc test hơi thở dạng thẻ từ đó xác định người bệnh có bị dương tính vi khuẩn Hp hay không thông qua chỉ số DPM. Nếu DPM <50 người bệnh âm tính với virus HP, chỉ số 50<DPM<199 không xác định được. Còn chỉ số DPM>200 người bệnh dương tính với khuẩn HP
• Xét nghiệm phân: Nhận biết vi khuẩn HP có trong phân dựa trên phản ứng hệ miễn dịch huỳnh quang.
• Nội soi dạ dày: Bác sĩ tiến hành gắn camera vào dạ dày để xác định vị trí viêm loét, mức độ tổn thương từ đó đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Sau khi xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh, bệnh nhân được bác sĩ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp.

Đối tượng dễ mắc vi khuẩn hp

Mặc dù nhiễm Hp là tình trạng phổ biến trên toàn thế giới, một số đối tượng có nguy cơ mắc cao hơn, bao gồm:

• Người sống trong môi trường đông đúc, thiếu vệ sinh: Điều kiện vệ sinh kém tạo điều kiện cho vi khuẩn Hp lây lan qua đường phân - miệng.
• Thường xuyên ăn uống thiếu vệ sinh: Không rửa tay trước khi ăn, ăn rau sống chưa được rửa sạch...
• Sử dụng chung đồ dùng cá nhân: Vi khuẩn Hp có thể tồn tại trên bàn chải đánh răng, khăn mặt ẩm... nếu dùng chung với người bệnh.
• Người trong gia đình có tiền sử nhiễm Hp: Nguy cơ lây nhiễm từ các thành viên trong gia đình là tương đối cao.

Nhiễm vi khuẩn Hp nên ăn gì kiêng gì? Sinh hoạt ra sao?

Chế độ dinh dưỡng giúp hỗ trợ điều trị bệnh và phòng tránh bệnh diễn biến nghiêm trọng. Bạn nên bổ sung thực phẩm trong thực đơn như:

• Thực phẩm chống viêm: Thực phẩm chống viêm tỏi, gừng, nghệ, .. chứa nhiều hoạt chất hoạt động như kháng sinh tự nhiên giúp ức chế vi khuẩn HP và vi khuẩn gây hại khác. Ngoài ra thực phẩm này còn phục hồi tế bào viêm, tăng cường sức đề kháng cho người bệnh
• Trái cây giàu vitamin C: Trái cây giàu vitamin C chứa nhiều hoạt chất Carotenoids, flavonoid, vitamin B, magie, kali,.. ngăn chặn hình thành gốc tự do, chống viêm hiệu quả. Hơn nữa trái cây cung cấp vitamin, chất xơ, khoáng chất cần thiết giúp nâng cao hệ miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa.
• Bổ sung nhiều rau xanh: Bổ sung rau xanh giúp kiềm hóa dịch dạ dày, trung hòa axit giảm nguy cơ trào ngược, viêm loét tiêu hóa.
• Thực phẩm chứa probiotic và sữa chua: Bổ sung thực phẩm này giúp cải thiện số lượng vi khuẩn cho đường ruột, ngăn chặn vi khuẩn HP phát triển. Hơn nữa thực phẩm này tốt cho hệ tiêu hóa, chống đầy bụng, khó tiêu, táo bón
• Thực phẩm giàu tinh bột: Người bệnh bổ sung thực phẩm giàu tinh bột như cơm, bánh mì, cháo,... giúp trung hòa axit trong dạ dày chống ợ hơi, ợ chua, trào ngược dạ dày.

Bên cạnh đó người bệnh nên hạn chế thực phẩm như:

• Thực phẩm chứa nhiều axit như xoài, chanh, quất, bưởi
• Hạn chế đô ăn cay nóng, chứa nhiều chất béo
• Thực phẩm nhiều đường
• Không lạm dụng thuốc chống viêm

Ngoài ra người bệnh cần lưu ý vấn đề dưới đây:

• Không  sử dụng rượu bia, hút thuốc lá, chất kích thích khác
• Không nên sử dụng chung đồ cá nhân với người khác như bàn chải, khăn mặt, bát đũa
• Vệ sinh tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Luyện tập thể dục thể thao giúp tăng cường sức đề kháng và hệ miễn dịch phòng ngừa bệnh hiệu quả
• Không gian sống thông thoáng, sạch sẽ tránh tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
• Nhận biết dấu hiệu của bệnh, đi thăm khám điều trị theo phác đồ của bác sĩ.
• Tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng thuốc bởi vi khuẩn Hp rất dễ kháng thuốc

Vi khuẩn HP có thể gây tổn thương dạ dày ở mọi đối tượng. Người bệnh cần chủ động đi thăm khám sớm tránh những biến chứng nguy hiểm, ung thư dạ dày, nguy cơ tử vong cao.

Những ai cần gặp bác sĩ khi nghi nhiễm Hp?

Nhiễm vi khuẩn Hp thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nếu bạn gặp phải một trong những dấu hiệu sau đây, hãy chủ động đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời:

• Đau bụng vùng thượng vị: Cảm giác khó chịu, nóng rát hoặc đau âm ỉ ở vùng bụng phía trên rốn, thường xuất hiện khi đói hoặc vào ban đêm.
• Ợ hơi, đầy bụng: Thường xuyên cảm thấy khó tiêu, chướng bụng, ợ hơi nhiều lần trong ngày.
• Ợ nóng: Acid dịch vị trào ngược lên thực quản gây cảm giác nóng bỏng, khó chịu vùng sau xương.
• Buồn nôn và nôn: Có thể kèm theo hoặc không kèm theo máu.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân: Mặc dù ăn uống đầy đủ nhưng vẫn bị sụt cân.
• Phân đen hoặc có lẫn máu: Đây là dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa, cần đi cấp cứu ngay lập tức.