Đau Dạ Dày

Đau dạ dày là gì?

Dạ dày (bao tử) có tên gọi tiếng anh là Stomach, là bộ phận lớn nhất trong cơ quan tiêu hóa, vị trí của chúng nằm ở giữa tá tràng và thực quản, nhiệm vụ của dạ dày là chứa đựng và tiêu hóa lượng thực phẩm được nạp vào cơ thể. Mỗi người, mỗi lúc sẽ có hàm lượng thức ăn đưa vào khác nhau nên dạ dày cũng sẽ thay đổi hình dạng và cả vị trí sao cho phù hợp. Bệnh đau dạ dày (đau bao tử) - Stomach pain, thường xảy ra khi lớp niêm mạc của dạ dày bị tổn thương bởi những vi khuẩn hoặc các yếu tố bên ngoài tác động.

Phân loại đau dạ dày thường gặp

Dấu hiệu đau dạ dày cũng khá dễ phát hiện, người bệnh sẽ dựa vào biểu hiện ợ hơi, ợ chua, đầy bụng... và vị trí đau bụng. Mỗi người sẽ có tình trạng bệnh khác nhau, nó tùy thuộc vào thời gian nhiễm bệnh và mức độ tổn thương của dạ dày. Vậy nên trong Y khoa thì bệnh này được chia ra làm hai loại chính:

• Đau dạ dày cấp tính: Triệu chứng đau bụng xuất hiện đột ngột, nguyên nhân gây bệnh thường là do tinh thần bị stress kéo dài, nhiễm khuẩn… Ở loại này thì dạ dày người nhiễm bệnh chưa bị tổn thương nhiều, chưa xuất hiện các vết loét sâu hay bị thủng.
• Đau dạ dày mãn tính: Ở mức độ này thì người bệnh sẽ phải đối mặt với nhiều triệu chứng bệnh hơn, khó chữa trị hơn và dễ tái phát bệnh. Một trong những nguyên nhân khiến người bệnh bị đau bao tử mãn tính là do biến chứng từ đau bao tử cấp tính.

Nguyên nhân đau dạ dày phổ biến

Bệnh dạ dày có khá nhiều nguyên nhân gây ra bệnh và bác sĩ sẽ dựa vào điều đó để đưa ra được phương án điều trị và cách phòng tránh phù hợp, hiệu quả nhất. Dưới đây sẽ là những yếu tố gây bệnh phổ biến, thường gặp để bạn tham khảo.

• Vi khuẩn HP (Helicobacter Pylori): Dựa theo nghiên cứu, 70% người bệnh đau dạ dày dương tính với loại vi khuẩn này, nên đây cũng là một trong những yếu tố chính gây bệnh. Thông thường thì chúng thường tìm thấy ở thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Chỉ cần bạn vô tình ăn phải, khi vào dạ dày chúng sẽ phát triển và tấn công gây ra tổn thương, gây đau bụng.
• Tinh thần căng thẳng, stress kéo dài: Trong y khoa, người ta giải thích rằng việc bạn bị căng thẳng sẽ khiến cho hệ tiêu hóa, đặc biệt là dạ dày sẽ tăng tiết dịch vị axit. Nếu chúng không được trung hòa thì sẽ khiến cho lớp niêm mạc bị viêm loét, sau đó gây ra đau bao tử.
• Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh: Có một sự thật rằng, đại đa số người bệnh đau dạ dày đều có thói quen ăn uống không khoa học. Điển hình như một vài nguyên nhân điển hình như: ăn uống không đúng bữa, thường xuyên bỏ bữa, ăn uống mất vệ sinh, ăn quá no vào buổi tối muộn,...
• Có thói quen uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá, chất kích thích: Trong rượu bia có chứa chất cồn, chúng sẽ khiến cho lớp nhầy bảo vệ bên trên niêm mạc dạ dày bị phá hủy, bào mòn. Còn trong thuốc lá có thành phần nicotin khá lớn, chúng sẽ kích thích sự bài tiết các chất có khả năng bào mòn niêm mạc cơ quan này.
• Sử dụng thuốc Tây không đúng cách: Đặc biệt là thuốc kháng sinh, kháng viêm vì trong thành phần của chúng có chứa hoạt chất ảnh hưởng đến quá trình phát triển của màng bảo vệ niêm mạc dạ dày. Vậy nên dạ dày cũng sẽ dễ bị tấn công hơn, sau một thời gian sẽ hình thành bệnh đau dạ dày.
• Một số nguyên nhân khác: Do bệnh lý khác gây ra (sỏi mật, loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích,…), xạ trị chữa ung thư, có tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương dạ dày,...

Biến chứng của đau dạ dày người bệnh không nên coi thường

Đau dạ dày tuy là bệnh lý đường tiêu hóa phổ biến nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng. Dưới đây là các biến chứng thường gặp của đau dạ dày:

• Xuất huyết dạ dày: Viêm loét dạ dày do nhiễm vi khuẩn HP hoặc sử dụng thuốc NSAID trong thời gian dài có thể khiến lớp niêm mạc dạ dày bị tổn thương, ăn mòn và gây chảy máu. 
• Xuất huyết tá tràng: Tương tự như xuất huyết dạ dày, loét tá tràng cũng có thể gây chảy máu đường tiêu hóa. Triệu chứng thường không rõ ràng bằng xuất huyết dạ dày và có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác ở đường tiêu hóa trên.
• Thủng dạ dày: Một biến chứng cấp tính và nguy hiểm của loét dạ dày. Xảy ra khi vết loét ăn mòn xuyên qua toàn bộ thành dạ dày, tạo thành lỗ thủng rò rỉ dịch dạ dày vào khoang bụng. Thủng dạ dày là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, cần phẫu thuật xử trí kịp thời để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng như viêm phúc mạc.
• Hẹp môn vị: Tình trạng teo hẹp của môn vị - lối ra của dạ dày do sẹo lâu ngày của vết loét dạ dày. Hẹp môn vị khiến thức ăn khó di chuyển từ dạ dày xuống tá tràng, gây ra các triệu chứng khó chịu
• Ung thư dạ dày: Viêm loét dạ dày do nhiễm vi khuẩn HP là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư dạ dày. Nguy cơ mắc ung thư dạ dày tăng cao nếu tình trạng viêm loét kéo dài, niêm mạc dạ dày bị tổn thương và không được điều trị dứt điểm.
• Sẹo loét dạ dày: Mặc dù không phải là biến chứng nguy hiểm nhưng sẹo loét dạ dày có thể gây ra các vấn đề về tiêu hóa như khó tiêu, đầy bụng, ợ hơi... Sẹo loét hình thành do quá trình lành vết loét của niêm mạc dạ dày. Trong một số trường hợp, sẹo loét có thể gây hẹp môn vị nếu kích thước quá lớn.

Đau dạ dày tuy là bệnh lý phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm, đảm bảo sức khỏe đường tiêu hóa.

Chẩn đoán đau dạ dày

Sau đây sẽ là các cách chẩn toán bệnh mà bác sĩ tường áp dụng hiện nay.

Kiểm tra triệu chứng lâm sàng:

Bác sĩ sẽ đưa ra một số câu hỏi với bệnh nhân để hiểu rõ hơn về triệu chứng, mức độ của bệnh. Đặc biệt là tìm ra nguyên nhân gây bệnh, từ đó mới dễ dàng đưa ra phác đồ điều trị bệnh phù hợp, hiệu quả nhất cho người bệnh.

Xét nghiệm Y khoa:

• Nội soi dạ dày: Sử dụng ống nội soi có gắn camera ở đầu ống, dẫn ống đi qua thực quản vào dạ dày. Bằng cách này bác sĩ sẽ quan sát được toàn bộ dạ dày, xác định được vị trí dạ dày đang bị tổn thương.

• Xét nghiệm phân: Với cách này thì bác sĩ sẽ xác định được nguyên nhân gây bệnh có phải vi khuẩn, ký sinh trùng hay không; mức độ bệnh; phát hiện ra các bệnh lý đường ruột khác.
• Xét nghiệm máu: Bác sĩ sẽ lấy một lượng máu vừa đủ mang đi xét nghiệm, nhằm chuẩn đoán bệnh nhân có bị nhiễm HP hay không. Từ đó sẽ phần nào xác định được nguyên nhân gây bệnh chính xác hơn.
• Chụp X - Quang: Là phương pháp chẩn đoán bệnh bằng hình ảnh khá phổ biến hiện nay, có thể những bệnh nhận không hợp tác phương pháp chẩn đoán nội soi cũng sẽ được bác sĩ chỉ định sang chụp X quang. Với cách này thì người bệnh sẽ được cho uống 1 lượng vừa đủ hợp chất bari nhiều lần trong quá trình chụp. Sau đó bác sĩ sẽ sử dụng hình ảnh huỳnh quang với tia X quang để tìm ra được khu vực thương tổn và mức độ bệnh để có hướng điều trị hợp lý nhất.
• Test hơi thở (thổi bong bóng HP): Với thương pháp này thì người bệnh cần được chỉ định uống 1 viên thuốc sau 15-20 phút thì thổi mạnh vào dụng cụ xét nghiệm và sau đó kết quả đã được đưa lên máy tính để bác sĩ đưa ra kết luận chuẩn xác.

Với những phương pháp chẩn đoán rõ ràng như vậy thì quá trình xác định nguyên nhân và đưa ra biện pháp chữa trị cũng sẽ hiệu quả hơn.

Đối tượng dễ mắc đau dạ dày

Đau dạ dày là một vấn đề sức khỏe phổ biến có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi và giới tính. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do các yếu tố về lối sống, tâm lý, và tiền sử bệnh lý. Dưới đây là một số nhóm đối tượng dễ mắc đau dạ dày.

• Người thường xuyên căng thẳng: Căng thẳng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra đau dạ dày. Những người có công việc áp lực cao, hoặc sống trong môi trường căng thẳng dễ bị đau dạ dày hơn.
• Người ăn uống không điều độ: Chế độ ăn uống không điều độ, ăn nhiều đồ ăn nhanh, đồ ăn cay nóng, hay uống nhiều rượu bia cũng làm tăng nguy cơ đau dạ dày.
• Người có tiền sử bệnh lý tiêu hóa: Những người có tiền sử mắc các bệnh lý về tiêu hóa như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản cũng dễ bị đau dạ dày hơn.

Nên phòng tránh bệnh đau dạ dày thế nào?

Khi bạn muốn mình có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, không mắc phải các bệnh lý như đau dạ dày, thì tối thiểu bạn nên điều chỉnh chế độ ăn uống. Vấn đề ăn uống luôn quan trọng đối với bất cứ ai, không chỉ riêng người bệnh đau dạ dày. Tuy nhiên đối với người mắc bệnh này thì trong chế độ ăn uống cần phải lưu ý một số kiến thức về:

Người đau bao tử nên ăn:

• Thực phẩm giàu probiotic: Sữa chua, Buttermilk (sản phẩm lên men từ sữa chua), Kefir (thực phẩm lên men lactic),
• Thực phẩm xanh giàu chất xơ: Rau mầm Brussels, đậu Hà Lan, đu đủ, táo,
• Thực phẩm dễ tiêu hóa: Khoai lang, gạo trắng, bánh mì nướng, trứng gà, thịt ức gà, thịt nạc, cá hồi,...

Người đau bao từ cần kiêng:

• Sữa hoặc sản phẩm từ sữa nếu chúng có chứa đường lactose.
• Các loại thực phẩm có tính acid (cam chua, quýt chua, chanh…);
• Đồ ăn chứa đường (bánh kẹo,...);
• Thực phẩm chiên rán, cay nóng;
• Đồ uống chứa caffein (cafe), bia rượu…
• Thuốc lá và cách thực phẩm chứa chất kích thích.

Với một chế độ ăn uống kiêng khem hợp lý người bệnh đã có cơ hội cải thiện tận 40% triệu chứng bệnh của mình. Vậy nên ngoài chọn một phương pháp điều trị hợp lý thì cũng nên cân bằng thực đơn cho mình hằng ngày một cách khoa học.

Ngoài ra để phòng ngừa bệnh đau dạ dày hiệu quả, mỗi người nên có ý thức:

• Điều chỉnh chế độ sinh hoạt: Không nên thức khuya quá nhiều, ăn xong bạn nên nghỉ ngơi, không nên hoạt động.
• Tránh căng thẳng, stress và cần chế độ nghỉ ngơi hợp lý, giữ cho tinh thần luôn thoải mái.
•  Hạn chế sử dụng thuốc Tây như thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh...
• Tập thói quen vận động cơ thể, thể dục và nâng cao sức khỏe

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Không nên bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo của đau dạ dày. Hãy chủ động đến các cơ sở y tế nếu bạn gặp phải tình trạng:

• Đau bụng dữ dội, liên tục hoặc kéo dài hơn 2 tuần.
• Buồn nôn, nôn ra máu.
• Phân đen hoặc có lẫn máu.
• Giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Khó nuốt.