Bong gân là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở những người thường xuyên vận động. Tuy vậy, vẫn còn rất nhiều người chưa hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề này cũng như cách xử lý nên chủ quan, để lại những hệ quả về sau.
Bong gân là gì?
Gân hay còn gọi là dây chằng - bộ phận nối hai đầu xương hoặc cơ với xương. Gân có tác dụng bao bọc, bảo vệ khớp khi vận động.
Bong gân là khái niệm để chỉ tình trạng dây chằng bị tổn thương nhưng các khớp không bị ảnh hưởng. Lúc này, dây chằng bị kéo dãn quá mức, rách hoặc đứt hoàn toàn. Tình trạng này phổ biến nhất là bong gân cổ, tay chân…
Mức độ và tiến trình giai đoạn
Dựa theo mức độ tổn thương, tình trạng bong gân được chia thành 3 mức độ:
- Cấp độ 1: Lúc này, dây chằng chỉ tổn thương mức độ nhẹ.
- Cấp độ 2: Nhiều sợi collagen trong dây chằng bị đứt, tuy nhiên xương khớp vẫn vững chắc.
- Cấp độ 3: Toàn bộ dây chằng bị đứt hoàn toàn khi sức kéo căng quá 20% mức biến dạng. Lúc này, các khớp xương bị lỏng lẻo.
Theo bệnh học vi thể, tình trạng này diễn biến qua 3 giai đoạn:
- Giai đoạn viêm tấy: Hiện tượng viêm bao khớp vô trùng gây đau nhức và phù nề trong khoảng 72h sau khi bị bong gân.
- Giai đoạn hồi phục: Trong 4 - 6 tuần tiếp, đại thực bào tiêu hủy mô dập nát, máu tụ, xuất hiện mạch máu tân tạo và các nguyên bào sợi tạo ra sợi collagen non giúp dây chằng hồi phục khi ban đầu.
- Giai đoạn tạo hình lại: Sợi collagen phát triển và trưởng thành dần, sau 12 - 18 tháng có thể chịu được mọi sự kéo căng khi hoạt động.
Tuy nhiên, đối với cấp độ 3, sự phục hồi và tạo hình của dây chằng phụ thuốc rất lớn vào cách xử trí. Nếu để tự phục hồi có thể gây ra tình trạng dây chằng không liền sẹo. Nếu thực hiện biện pháp kéo, áp sát mặt dây chằng thì ít để lại sẹo hơn, dây chằng cũng chắc khỏe và hồi phục gần như hoàn toàn.
Nếu người bệnh bị bong gân độ 1, sau khi hết đau đã có thể vận động trở lại. Tuy nhiên, đối với độ 2 - 3, người bệnh phải mất 4 - 6 tuần mới có thể vận động nhẹ nhàng.
Triệu chứng bong gân
Chấn thương bong gân thường xảy ra đột ngột quanh vùng khớp. Tùy thuộc vào số mô tổn thương mà dấu hiệu có thể nhẹ hoặc nghiêm trọng. Người bệnh nhận biết qua một số dấu hiệu điển hình sau:
- Cảm giác đau nhói, tê bì ngay cả khi không cử động.
- Vùng bị thương sưng, khó gập, xuất hiện tím bầm bên ngoài vùng tổn thương.
- Khớp bị tổn thương, không có khả năng chịu lực và di chuyển khiến người bệnh bị tê liệt, vận động khó khăn.
- Thông thường sau khi chấn thương, người bệnh sẽ nghe được tiếng “bốp”.
Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan, hãy tìm bác sĩ nếu cảm thấy đau thấu xương, không thể đứng vững, vùng tổn thương tê cứng. Bởi nếu chấn thương này không được chữa trị nhanh chóng, đúng cách sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, sinh hoạt.
Nguyên nhân gây ra tình trạng bong gân
Có thể kể đến một số nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng này:
- Ngã, trượt chân khiến khớp bị xoắn, dây chằng kéo căng quá mức.
- Tai nạn, va chạm mạnh làm cho dây chằng tổn thương.
- Vận động viên thể thao, đặc biệt các môn đối kháng như bóng rổ, bóng đá…
- Người cao tuổi, dây chằng và xương khớp suy yếu, dễ bị tác động.
- Đi giày cao gót nhiều ảnh hưởng đến dây chằng.
- Độ bộ, chạy trên đường gồ ghề trong thời gian dài.
- Mang vật nặng, các tư thế vận động sai tư thế.
Những lưu ý và biện pháp phòng ngừa
Bong gân là tình trạng tổn thương rất phổ biến, quá trình điều trị tương đối khó khăn, có thể để lại những hậu quả nguy hiểm. Thực tế, chấn thương bong gân xảy ra đột ngột nên rất khó có thể phòng ngừa. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể thực hiện một số biện pháp sau để giảm nguy cơ xảy ra:
- Nhanh chóng thăm khám, điều trị y tế để giúp tình trạng bong gân phục hồi nhanh chóng.
- Tránh chơi các môn thể thao đối kháng dùng chân nhiều như đá bóng, bóng rổ… Trước khi hoạt động thể dục, thể thao, bạn hãy khởi động kỹ trong 5 - 10 phút.
- Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế di chuyển, nhất là nơi trơn trượt, gồ ghề.
- Quần áo, giày phù hợp với từng hoạt động. Chị em nên chú ý cẩn thận khi đi giày cao gót
- Tuyệt đối không xoa bóp hay chườm bóng lên vùng cơ thể bị bong gân trong 48 -72 giờ đầu tiên. Nguyên nhân là do chườm nóng khiến mạch giãn nở, gây chảy máu và sưng nề. Bên cạnh đó, nó còn khiến người bệnh bị teo cơ, cứng khớp...
- Kiêng uống rượu bởi nó gây giãn mạch khiến tình trạng bong gân nghiêm trọng hơn.
- Chế độ dinh dưỡng hợp lý, nên bổ sung canxi, đồng, kẽm… có nhiều trong xương bò, rau củ, gan, ngũ cốc, hải sản… Đậu nành chứa isoflavones có tác dụng giảm viêm. Hoa quả chứa nhiều vitamin C giúp hỗ trợ cấu trúc xương. Dầu cá có nhiều omega 3 giúp giảm đau hiệu quả.
- Tránh các thực phẩm làm tăng mỡ máu như thịt mỡ, xúc xích, dăm bông, bơ… Bên cạnh đó, người bệnh cần hạn chế ăn nhiều người, uống đồ có cồn, hút thuốc lá.
- Bong gân cổ, bong gân tay chân… sẽ có những bài tập phù hợp riêng, người nên nên xin ý kiến bác sĩ để thực hiện đúng cách giúp xương chắc khỏe.
