Viêm hang vị dạ dày là khiến người bệnh đau thượng vị, buồn nôn, ợ hơi, ợ chua,.. Bệnh được khắc phục nếu người bệnh nhận biết dấu hiệu và điều trị sớm. Ngược lại người bệnh chủ quan, khiến tình trạng bệnh nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Viêm hang vị dạ dày là gì?
Hang vị là cơ quan thuộc hệ tiêu hóa, nằm ngang từ góc bờ cong đến lỗ môn vị và được lót bởi một lớp niêm mạc hạn chế tình trạng axit. Viêm hang vị là tình trạng niêm mạc bị sưng, viêm, bệnh kéo dài không được điều trị sớm gây nên xung huyết hoặc xuất hiện các vết trợt nhỏ. Bệnh phổ biến ở độ tuổi 20-50, do thói quen ăn uống không khoa học, sử dụng chất kích thích, căng thẳng kéo dài.
Các dạng viêm hang vị dạ dày
Bệnh được chia thành 3 dạng với mức độ phát triển và triệu chứng khác nhau:
Viêm xung huyết hang vị
Tình trạng viêm hang vị nghiêm trọng khiến mạch máu bị giãn nở và xuất hiện đốm đỏ trên phần bề mặt niêm mạc. Trường hợp người bệnh viêm xung huyết hang vị mức độ nhẹ, xuất hiện triệu chứng ợ hơi, ợ chua, tần suất chưa nhiều. Bệnh kéo dài chuyển biến thành mãn tính triệu chứng xuất hiện thường xuyên, đau rát thượng vị. Ở một số trường hợp người bệnh đi ngoài phân đen và nôn ra máu.
Viêm trợt hang vị
Viêm dạ hang vị tổn thương và ăn sâu và lớp niêm mạc khiến hang vị xuất hiện vết loét, trầy xước nhỏ. Người bệnh xuất hiện cơn đau dữ dội, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Theo thống kế có khoảng 85% bị viêm trợt hang vi bị tấn công bởi vi khuẩn HP. Bệnh lý được chia thành 4 dạng chính viêm trợt lồi hang vị dạ dày, viêm trợt phẳng hang vị dạ dày, viêm trợt xung huyết hang vị dạ dày, viêm trợt phù nề xung huyết
Viêm hang vị trào ngược dịch mật
Dịch mật là chất lỏng hơi nhầy, có màu vàng hoặc xanh phớt tác dụng sản sinh men tiêu hóa và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Do nhiều nguyên nhân viêm loét dạ dày, phẫu thuật khiên dịch mật trào ngược lên hang vị dẫn đến viêm hang vị dạ dày trào ngược dịch mật. Bệnh xuất hiện các triệu chứng đau bụng, ợ hơi, chậm tiêu, sụt cân, buồn nôn và nôn ra dịch màu.
Nguyên nhân gây viêm hang vị dạ dày
- Vi khuẩn HP (Helicobacter pylori): Đây là nguyên nhân phổ biến, theo thống kê có đến 96% do vi khuẩn này. Chúng phát triển quá mức, kích thích bài tiết axit tăng hoạt động co bóp dẫn đến viêm hang vị.
- Những vi khuẩn khác: Bệnh do vi khuẩn lỵ, vi khuẩn thương hàn xâm nhập vào cơ thể tăng co bóp và bùng phát các triệu chứng
- Người bệnh lạm dụng thuốc chống viêm, giảm đau: Người bệnh lạm dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc kháng viêm chứa steroid, bào mòn lớp niêm mạc, ở một số trường hợp có thể bị xuất huyết, thủng dạ dày.
- Thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Người bệnh chế độ ăn không khoa học sử dụng nhiều chất kích thích, rượu bia bào mòn lớp niêm mạc và gây viêm loét. Ngoài ra, bệnh nhân trong tình trạng căng thẳng kéo dài, tác động tiêu cực, bài tiết axit gây viêm hang vị
- Rối loạn tự miễn: Người bệnh rối loạn hệ miễn dịch, tấn công tế bào ở niêm mạc, gây sưng và viêm nhiễm
- Ngoài ra người bệnh mắc số bệnh lây như nhiễm ký sinh trùng, bệnh Crohn, HIV/ AIDS,... cũng có thể là nguyên nhân hình thành bệnh lý.
Biến chứng của viêm hang vị dạ dày
- Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: Triệu chứng của bệnh như buồn nôn, đầy hơi chướng bụng,.. ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Đặc biệt triệu chứng xuất hiện tần suất thường xuyên, gây mất ngủ, cơ thể suy nhược, sụt cân nhanh chóng,...
- Loét viêm mạc dạ dày: Lớp niêm mạc bị bào mòn ăn sâu gây viêm loét dạ dày và cần kết hợp điều trị và chế độ chăm sóc khoa học
- Xuất huyết dạ dày: Viêm hang vị dạ dày nghiêm trọng, dịch vị xâm lấn vào thành dạ dày gây vỡ mạch máu và xuất huyết. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng như nôn ra máu, cơn đau quặn, chóng mặt, ... Ở một số trường hợp người bệnh mất máu nhiều, nguy cơ tử vong cao
- Hẹp môn vị dạ dày: Viêm hang vị dày dẫn đến môn vị tổn thương, hẹp và gián đoạn quá trình vận chuyển thức ăn. Cơ thể mệt mỏi, xanh xao, thức ăn ứ đọng gây nôn mùi hôi khó chịu
- Thủng dạ dày: Niêm mạc hang vị dạ dày bị viêm loét nghiêm trọng, xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng gây thủng dạ dày. Người bệnh xuất hiện cơn đau đột ngột, dữ dội, cơ thể mệt mỏi, chân tay lạnh, toát mồ hôi. Khi bị thủng dạ dày cần phẫu thuật sớm, tránh nguy cơ tử vong cao
- Tăng nguy cơ ung thư dạ dày: Theo mốt số nghiên cứu, vi khuẩn HP có thể xâm nhập ổ loét và kích thích tế bào thay đổi và có thể biến đổi bất thường thành ác tính. Thông thường, ung thư dạ dày xảy ra khi ổ viêm loét phát triển trên 10 năm.
Chẩn đoán viêm hang vị dạ dày
Khai thác tiền sử bệnh và thăm khám lâm sàng:
- Hỏi bệnh: Bác sĩ sẽ khai thác các triệu chứng như đau thượng vị, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, nôn, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, sụt cân,... đồng thời hỏi về tiền sử sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs), corticoid, rượu bia, thuốc lá...
- Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ thăm khám vùng bụng, tìm các dấu hiệu đau, ấn đau thượng vị. Tuy nhiên, khám lâm sàng không thể chẩn đoán xác định viêm hang vị mà cần kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng.
Các xét nghiệm cận lâm sàng:
- Nội soi dạ dày: Đây là phương pháp quan trọng nhất để chẩn đoán viêm hang vị. Qua nội soi, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày, phát hiện các tổn thương viêm, loét, xung huyết, phù nề tại hang vị. Đồng thời, bác sĩ có thể thực hiện sinh thiết niêm mạc để làm xét nghiệm mô bệnh học, xác định mức độ viêm và loại trừ các bệnh lý khác.
- Test hơi thở: Xét nghiệm này giúp phát hiện sự hiện diện của vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) - một trong những nguyên nhân chính gây viêm hang vị.
- Xét nghiệm máu: Có thể được chỉ định để đánh giá tình trạng thiếu máu (nếu có), các dấu hiệu viêm nhiễm, nhiễm HP.
- Các xét nghiệm khác: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác như siêu âm ổ bụng, chụp CT bụng... để loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự viêm hang vị.
Đối tượng có nguy cơ bị viêm hang vị dạ dày
- Người sử dụng NSAIDs lâu dài: Thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen, naproxen và aspirin có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày khi sử dụng kéo dài, tăng nguy cơ viêm hang vị dạ dày.
- Người nghiện rượu: Uống rượu bia thường xuyên và ở mức độ cao gây kích thích và phá hủy lớp niêm mạc dạ dày, dẫn đến viêm hang vị.
- Người nhiễm Helicobacter pylori: Vi khuẩn H. pylori sống trong môi trường acid dạ dày, gây viêm nhiễm niêm mạc dạ dày, bao gồm cả hang vị.
- Người có thói quen ăn uống không lành mạnh: Ăn thực phẩm cay nóng, chua, nhiều dầu mỡ và uống cà phê, nước có gas kích thích và làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tăng nguy cơ viêm hang vị.
- Người chịu căng thẳng, stress: Căng thẳng kéo dài làm tăng tiết acid dạ dày, giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc, dẫn đến viêm hang vị dạ dày.
- Người có bệnh lý dạ dày mãn tính: Các bệnh lý như viêm dạ dày mãn tính, loét dạ dày tá tràng và bệnh Crohn làm suy giảm lớp bảo vệ niêm mạc dạ dày, tạo điều kiện cho viêm hang vị phát triển.
- Người cao tuổi: Người cao tuổi có nguy cơ cao do sự suy giảm chức năng dạ dày và hệ miễn dịch, giảm sản xuất mucus và bicarbonate bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Biện pháp phòng và tránh bệnh tái phát
Viêm hang vị là bệnh lý phổ biến ở đường tiêu hóa, người bệnh khắc phục nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Bên cạnh đó người bệnh cần biện pháp chăm sóc và phòng ngừa bệnh dưới đây:
- Cần đi thăm khám và điều trị khi có dấu hiệu của bệnh
- Không tự ý sử dụng thuốc điều trị khi chưa có sự tham vấn y khoa. Trường hợp tự ý sử dụng thuốc, người bệnh bị kháng thuốc bệnh không thuyên giảm mà diễn biến nghiêm trọng hơn.
- Bổ sung nhiều ra xanh trong thực đơn hằng ngày giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả
- Nên chia nhỏ bữa ăn, và thức ăn mềm tốt cho tiêu hóa. Bên cạnh đó hạn chế đô ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, chất kích thích
- Luyện tập thể dục thường xuyên tăng hoạt động bài tiết, quá trình trao đổi chất, tăng cường sức khỏe
- Thói quen sinh hoạt lành mạnh, hạn chế căng thẳng stress
- Không tự ý kết hợp sử dụng bài thuốc Đông y và Tây y khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ
- Trong quá trình sử dụng thuốc nhận biết dấu hiệu bất thường cần ngưng sử dụng và thăm khám lại
Khi nào cần gặp bác sĩ
- Triệu chứng kéo dài: Đau thượng vị, ợ hơi, ợ chua, đầy bụng, buồn nôn, nôn không cải thiện sau 3-5 ngày tự điều trị.
- Đau dữ dội: Cơn đau quặn thắt, lan lên ngực, lưng, vai.
- Nôn ra máu, đi ngoài phân đen: Dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cần cấp cứu ngay.
- Các triệu chứng khác: Sốt cao, sụt cân không rõ nguyên nhân, khó nuốt, thiếu máu.
- Tiền sử gia đình: Người thân mắc ung thư dạ dày, viêm loét dạ dày tá tràng.
- Sử dụng thuốc giảm đau kéo dài: Thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs) làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.
Dược liệu hỗ trợ trị bệnh
Dược liệu Đông y đã từ lâu được sử dụng trong việc hỗ trợ điều trị nhiều loại bệnh, trong đó có viêm hang vị dạ dày. Các dược liệu này không chỉ đa dạng về chủng loại mà còn phong phú về cách sử dụng và công dụng, giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ quá trình lành bệnh một cách hiệu quả.
Dược liệu Đông y có nhiều công dụng quan trọng trong việc điều trị viêm hang vị dạ dày. Theo đó, chúng có khả năng làm giảm viêm, bảo vệ niêm mạc dạ dày, điều hòa tiết acid dạ dày và tăng cường hệ miễn dịch. Nhiều dược liệu còn có tác dụng chống oxy hóa mạnh, giúp ngăn ngừa tổn thương tế bào và thúc đẩy quá trình hồi phục niêm mạc dạ dày.
Ngoài ra, một số dược liệu có tính năng an thần, giảm căng thẳng, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm các triệu chứng liên quan đến stress, một yếu tố quan trọng góp phần vào viêm hang vị dạ dày.
Dưới đây là một số dược liệu Đông y thường được sử dụng để hỗ trợ điều trị viêm hang vị dạ dày:
- Cam thảo: Có tác dụng chống viêm, bảo vệ niêm mạc dạ dày, và làm dịu các triệu chứng đau.
- Bạch truật: Giúp tăng cường chức năng tiêu hóa, điều hòa tiết dịch vị, và giảm viêm.
- Hoàng kỳ: Tăng cường hệ miễn dịch, chống viêm và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
- Đương quy: Cải thiện tuần hoàn máu, giảm đau và tăng cường sức khỏe tổng quát.
- Sa nhân: Giúp giảm đầy bụng, khó tiêu, và cải thiện chức năng tiêu hóa.
Viêm hang vị là bệnh lý đường tiêu hóa phổ biến, bệnh hoàn toàn được khắc phục nếu phát hiện và điều trị đúng cách. Ngược lại nếu người bệnh chủ quan bệnh tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó người bệnh cần chế độ chăm sóc khoa học, thực hiện theo chỉ định của bác sĩ giúp bệnh nhanh khỏi
Trước khi nội soi dạ dày, bạn cần nhịn ăn để dạ dày trống rỗng, giúp quá trình nội soi diễn ra an toàn và chính xác hơn. Thời gian nhịn ăn thường là từ 6 đến 8 giờ trước khi thực hiện thủ thuật.
Nội soi dạ dày là phương pháp an toàn và phổ biến, nhưng vẫn có thể gây ra một số khó chịu và rủi ro nhỏ như đau họng, buồn nôn, hoặc tổn thương nhẹ niêm mạc dạ dày. Các biến chứng nghiêm trọng như thủng đường tiêu hóa hay dị ứng thuốc gây mê rất hiếm gặp. Việc thực hiện nội soi đúng cách, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, sẽ giúp giảm thiểu tối đa những rủi ro này.
Để xét nghiệm vi khuẩn HP một cách chính xác và uy tín, bạn có thể thực hiện tại các cơ sở y tế hàng đầu như bệnh viện Bạch Mai, Đại học y Hà Nội, bệnh viện E, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Nhiệt Đới, bệnh viện Nhân dân 115. Các bệnh viện này nổi bật với trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, đảm bảo chất lượng dịch vụ và kết quả xét nghiệm chính xác.
