Hiện nay lao cột sống là một bệnh lý về xương khớp nguy hiểm mà nhiều người gặp phải. Ở Việt Nam, có tới 65% số bệnh nhân bị lao xương khớp mắc lao cột sống. Căn bệnh này gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe như phá hủy đốt sống và đĩa đệm, gây biến dạng cột sống, áp xe và các chèn ép lên dây thần kinh. Do đó việc thăm khám và điều trị bệnh kịp thời là điều vô cùng quan trọng.
Tìm hiểu về bệnh lao cột sống
Lao cột sống là tình trạng người bệnh bị nhiễm khuẩn ở đĩa đệm và đốt sống do vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis gây ra. Bệnh có tên gọi khác là Pott (Mal de Pott) hoặc viêm đĩa đệm đốt sống do bệnh lao. Đây được xem là căn bệnh nguy hiểm nhất trong các bệnh nhiễm khuẩn ở xương khớp.
Bệnh chiếm tới 65% tổng số lao xương khớp, trong đó những tổn thương ở vùng lưng và thắt lưng chiếm tới 90% các trường hợp. Vi khuẩn lao thường gây tổn thương cho 2 đốt sống liền kề và một đĩa đệm ở giữa. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh sẽ để lại những di chứng nghiêm trọng cho thần kinh và cột sống, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe của người bệnh như: Liệt tứ chi, tàn phế, thậm chí là tử vong.
Vi khuẩn lao thường trú ngụ và phát triển ở những nơi có nhiều oxy. Chúng có khả năng phá hủy thân đốt sống, bởi nơi này có nhiều mạch máu và giàu oxygen. Một số ít trường hợp vi khuẩn lao gây những tổn thương ở cung sau đốt sống.
Bệnh lao cột sống có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng nhiều nhất vẫn là ở từ 21-30 và 41-50 tuổi. Ngoài ra những người có tiền sử mắc bệnh lao phổi hoặc tiếp xúc thường xuyên với người bị lao phổi cũng là đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh lao cột sống.
Vị trí đốt sống dễ bị nhiễm lao nhất là đốt sống vùng ngực và thắt lưng (chiếm 96%). Bệnh có thể xảy ra nhiều nhất từ các đốt sống ngực thứ 7 đến đốt sống thắt lưng thứ 3. Trong khi đó đốt sống cổ là đốt sống có tỷ lệ nhiễm lao thấp nhất khoảng 4%.
Nguyên nhân gây ra bệnh lao cột sống chủ yếu là do vi khuẩn lao sau khi qua phổi hoặc hệ thống tiêu hóa sẽ theo đường máu hoặc bạch huyết đến trú ngụ tại một bộ phận nào đó của hệ thống cơ xương khớp và gây bệnh. Đặc biệt, nếu nguyên nhân gây bệnh lao cột sống là do vi khuẩn lao phổi thì bệnh lao cột sống có thể bị lây nhiễm từ người này sang người khác.
Khi vi khuẩn lao phổi đã xâm nhập vào hệ tiêu hóa sẽ đi theo tuần hoàn máu và di chuyển đến các bộ phận khác của xương. Từ đó phá hủy hệ thống xương khớp ở khu vực mà chúng trú ngụ. Tuy nhiên, khả năng lây nhiễm của bệnh lao cột sống không cao như bệnh lao phổi.
Chẩn đoán lao cột sống
Các phương pháp chẩn đoán xác định lao cột sống:
Chẩn đoán xác định lao cột sống
Các bác sĩ sẽ tiến hành chẩn đoán bệnh lao cột sống bằng các biện pháp lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm.
Chẩn đoán lâm sàng
Chẩn đoán lâm sàng để xác định vị trí tổn thương, thường là một đĩa đệm ở giữa hai đốt sống liền kề. Tại vị trí tổn thương như: Đau kiểm viêm, có thể kèm đau kiểu rễ. Khi khám có thể phát hiện điểm đau chói tại đốt sống, lồi gai cột sống, biến dạng cột sống. Các triệu chứng lâm sàng khác có thể gặp như: Sốt về chiều, người gầy sút cân, thiếu máu, mệt mỏi, chán ăn, ra mồ hôi trộm,...
Chẩn đoán hình ảnh
Các bác sĩ sẽ tiến hành chụp X-quang, chụp cắt lớp CT scan, chụp cộng hưởng từ MRI đoạn cột sống bị tổn thương. Qua đó có thể phát hiện hình ảnh viêm đĩa đệm đốt sống do lao như: Hẹp khe liên đốt, hủy xương về hai phía của thân đốt sống, có thể có hình ảnh xe lạnh, siêu âm phát hiện tổn thương khối cơ thắt lưng chậu trong trường hợp viêm hay áp xe cơ thắt lưng.
Xét nghiệm
Xét nghiệm bilan viêm sinh học: Quan sát tốc độ máu lắng cao, thấy được số lượng bạch cầu lympho tăng.
Lấy mẫu sinh thiết tại vị trí đốt sống đĩa đệm bị tổn thương để lấy bệnh phẩm làm mẫu xét nghiệm giải phẫu bệnh, soi, nuôi cấy, tìm vi khuẩn lao và làm xét nghiệm PCR lao.
Chẩn đoán nguyên nhân
Việc chẩn đoán nguyên nhân giúp phát hiện được vi khuẩn lao bằng các phương pháp PCR, nuôi cấy có trong bệnh phẩm lấy tại đốt sống bị tổn thương. Phát hiện thấy các cơ quan khác như phổi, màng phổi, hạch,... đều bị nhiễm vi khuẩn lao. Khi đó người bệnh cần chụp phổi, tìm vi khuẩn trong đờm, trong dịch rửa phế quản, hạch đồ hoặc sinh thiết hạch dọc ức đòn chũm.
Trong trường hợp lao phổi phối hợp sẽ ra kết quả AFB đờm dương tính. Có đến 90% số bệnh nhân có phản ứng Mantoux dương tính. Sau đó người bệnh sẽ được xét nghiệm huyết thanh để xác định kháng thể kháng vi khuẩn lao trong huyết thanh.
Chẩn đoán phân biệt
Chẩn đoán phân biệt bệnh lao cột sống với viêm đốt sống đĩa đệm do vi khuẩn sinh mủ, dựa trên đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học.
